శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ చతుర్వింశస్సర్గః ।
సావీరసమితీరాజ్ఞావిరరాజవ్యవస్థితా ।
శశినాశుభనక్షత్రాపౌర్ణమాసీవశారదీ ॥ 1 ॥
ప్రచచాలచవేగేనత్రస్తాచైవవసుంధరా ।
పీడ్యమానాబలౌఘేనతేనసాగరవర్చసా ॥ 2 ॥
తతశ్శుశ్రువురాక్రుష్టంలంకాయాంకాననౌకసః ।
భేరీమృదంగసంఘుష్టంతుములంరోమహర్షణమ్ ॥ 3 ॥
బభూవుస్తేనఘోషేణసంహృష్టాహరియూథపాః ।
అమృష్యమాణాస్తంఘోషంవినేదుర్ఘోషవత్తరమ్ ॥ 4 ॥
రాక్షసాస్తుప్లవంగానాంశుశ్రువుశ్చాఽపిగర్జితమ్ ।
నర్దతామివదృప్తానాంమేఘానామంబరేస్వనమ్ ॥ 5 ॥
దృష్టవాదాశరథిర్లంకాంచిత్రధ్వజపతాకినీమ్ ।
జగామమనసాసీతందూయమానేనచేతసా ॥ 6 ॥
అత్రసామృగశాబాక్షీరావణేనోపరుధ్యతే ।
అభిభూతాగ్రహేణేవలోహితాంగేనరోహిణీ ॥ 7 ॥
దీర్ఘముష్ణంచనిశ్వస్యసముద్వీక్ష్యచలక్ష్మణమ్ ।
ఉవాచవచనంవీరస్తత్కాలహితమాత్మనః ॥ 8 ॥
ఆలిఖంతీమివాకాశముత్థితాంపశ్యలక్ష్మణ ।
మనసేవకృతాంలంకాంనగాగ్రేవిశ్వకర్మణా ॥ 9 ॥
విమానైర్బహుభిర్లంకాసంకీర్ణాభువిరాజతే ।
విష్ణోఃపదమివాకాశంఛాదితంపాండుభిర్ఘనైః ॥ 10 ॥
పుష్పితైశ్శోభితాలంకావనైశ్చత్రరథోపమైః ।
నానాపతగసంఘుష్టైః ఫలపుష్పోపగైశ్శుభైః ॥ 11 ॥
పశ్యమత్తవిహాంగానిప్రలీనభ్రమరాణిచ ।
కోకిలాకులషండానిదోధవీతిశివోఽనిలః ॥ 12 ॥
ఇతిదాశరథీరామోలక్ష్మణంసమభాషత ।
బలంచతద్వైవిభజన్ శాస్త్రదృష్టేనకర్మణా ॥ 13 ॥
శశాసకపిసేనాయాంబలమాదాయవీర్యవాన్ ।
అంగదస్సహనీలేనతిష్ఠేదురసిదుర్జయః ॥ 14 ॥
తిష్ఠేద్వానరవాహిన్యావానరౌఘసమావృతః ।
ఆశ్రిత్యదక్షిణంపార్శ్వమృషభోవానరర్షభః ॥ 15 ॥
గంధహస్తీవదుర్ధర్షస్తరస్వీగంధమాదనః ।
తిష్ఠేద్వానరవాహిన్యాస్సవ్యంపార్శ్వంసమాశ్రితః ॥ 16 ॥
మూర్ధ్నిస్థాస్యామ్యహంయుక్తోలక్ష్మణేనసమన్వితః ।
జాంబవాంశ్చసుషేణశ్చవేగదర్శీచవానరః ॥ 17 ॥
ఋక్షముఖ్యామహాత్మానఃకుక్షింరక్షంతుతేత్రయః ।
జఘనంకపిసేనాయాఃకపిరాజోఽభిరక్షతు ।
పశ్చార్ధమివలోకస్యప్రచేతాస్తేజసావృతః ॥ 18 ॥
సువిభక్తమహావ్యూహామహావానరరక్షితా ।
అనీకినీసావిబభౌయథాద్యౌస్సాభ్రసంప్లవా ॥ 19 ॥
ప్రగృహ్యగిరిశృంగాణిమహాతశ్చమహీరుహన్ ।
లంకాంవిమర్దయిషవోరణే ॥ 20 ॥
శిఖరైర్వికిరామైనాంలంకాంముష్టభిరేవవా ।
ఇతిస్మదధిరేసర్వేమనాంసిహరిపుంగవాః ॥ 21 ॥
తతోరామోమహాతేజాస్సుగ్రీవమిదమబ్రవీత్ ।
సువిభక్తానిసైన్యానిశుకఏషవిముచ్యతామ్ ॥ 22 ॥
రామస్యతువచశ్శ్రుత్వావానరేంద్రోమహాబలః ।
మోచయామాసతందూతంశుకంరామస్యశాసనాత్ ॥ 23 ॥
మోచితోరామవాక్యేనవానరైశ్చనిపీడితః ।
శుకఃపరమసంత్రస్తోరక్షోధిపముపాగమత్ ॥ 24 ॥
రావణఃప్రహసన్నేవశుకంవాక్యమువాచహ ॥ 25 ॥
కిమిమౌతేసితౌపక్షౌలూనపక్షశ్చదృశ్యసే ।
కచ్చిన్నానేకచిత్తానాంతేషాంత్వంవశమాగతః ॥ 26 ॥
తతస్సభయసంవిగ్నస్తదారాజ్ఞాభిచోదితః ।
వచనంప్రత్యువాచేదంరాక్షసాధిపముత్తమమ్ ॥ 27 ॥
సాగరస్యోత్తరేతీరేఽబ్రవంతేవచనంతథా ।
యథాసంధేశమక్లిష్టంసాంత్వయన్ శ్లక్ష్ణయాగిరా ॥ 28 ॥
క్రుద్ధైస్సైరహముత్ప్లుతదృష్టమాత్రఃప్లవంగమైః ।
గృహీతోఽస్మ్యపిచారబ్దోహంతుంలోప్తుంచముష్టిభి ॥ 29 ॥
నైవసంభాషితుంశక్యాస్సంప్రశ్నోఽత్రనలభ్యతే ।
ప్రకృత్యాకోపనాస్తీక్ష్ణానానరారాక్షసాధిప ॥ 30 ॥
సచహంతావిరాధస్యకబంధస్యఖరస్యచ ।
సుగ్రీవసహితోరామస్సీతాయాః పదమాగతః ॥ 31 ॥
సకృత్వాసాగరేసేతుంతీర్త్వాచలవణోదధిమ్ ।
ఏషరక్షాంసినిర్దూయధన్వీతిష్ఠతిరాఘవః ॥ 32 ॥
ఋక్షవానరసంఘానామనీకానిసహస్రశః ।
గిరిమేఘనికాశానాంఛాదయంతివసుంధరామ్ ॥ 33 ॥
రాక్షసానాంబలౌఘస్యవానరేంద్రబలస్యచ ।
నైతయోర్విద్యతేసంధిర్దేవదానవయోరివ ॥ 34 ॥
పురాప్రాకారమాయాంతిక్షిప్రమేకతరంకురు ।
సీతాంవాస్మైప్రయచ్ఛాశుసుయుద్ధంవాపిప్రదీయతామ్ ॥ 35 ॥
శుకస్యవచనంశ్రుత్వారావణోవాక్యమబ్రవీత్ ।
రోషసంరక్తనయనోనిర్దహన్నినచక్షుషా ॥ 36 ॥
యదిమాంప్రతియుధ్యేరన్ దేవగంధర్వదానవాః ।
నైవసీతాంప్రదాస్యామిసర్వలోకభయాదపి ॥ 37 ॥
కదాసమభిధావంతిరాఘవంమామకాశ్శరాః ।
వసంతేపుష్పితంమత్తాభ్రమరాఇవపాదపమ్ ॥ 38 ॥
కదాతూణీయశైర్దీప్తైర్గణశః కార్ముకచ్యుతైః ।
శరైరాదీపయామ్యేనముల్కాభిరివకుంజరమ్ ॥ 39 ॥
తచ్చాస్యబలమాదాస్యేబలేనమహతావృతః ।
జ్యోతిషామివసర్వేషాంప్రభాముద్యందివాకరః ॥ 40 ॥
సాగరస్యేవమేవేగోమారుతస్యేవమేగతిః ।
నహిదాశరథిర్వేదతేనమాంయోద్ధుమిచ్ఛతి ॥ 41 ॥
నమేతూణీశయాన్బాణాన్ సవిషానివపన్నగాన్ ।
రామఃపశ్యతిసంగ్రామేతేనమాంయోధ్దుమిచ్ఛతి ॥ 42 ॥
నజానాతిపురావీర్యమమయుద్ధేసరాఘవః ।
మమచాపమయీంవీణాంశరకోణైఃప్రవాదితామ్ ॥ 43 ॥
జ్యాశబ్దతుములాంఘోరామార్తభీతమహాస్వనామ్ ।
నారాచతలసన్నాదాంతాంమమాహితవాహినీమ్ ॥ 44 ॥
అవగాహ్యమహారంగంవాదయిష్యామ్యహంరణే ।
నవాసవేనాపిసహస్రచక్షుషాయథాస్మిశక్యోవరుణేనవాస్వయమ్ ।
యమేనవాధర్షయితుంశరాగ్నినామహాహవేవైశ్రవణేనవాపునః ॥ 45 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే చతుర్వింశస్సర్గః ॥
