శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కింధాకాండమ్ ।
అథ సప్తవింశస్సర్గః ।
అభిషిక్తే తు సుగ్రీవే ప్రవిష్టే వానరే గుహామ్ ।
ఆజగామ సహ భ్రాత్రా రామః ప్రస్రవణం గిరిమ్ ॥ 1 ॥
శార్దూలమృగసంఘుష్టం సింహైర్భీమరవైర్వృతమ్ ।
నానాగుల్మలతాగూఢం బహుపాదపసంకులమ్ ॥ 2 ॥
ఋక్షవానరగోపుచ్ఛైర్మార్జారైశ్చ నిషేవితమ్ ।
మేఘరాశినిభం శైలం నిత్యం శుచిజలాశయమ్ ॥ 3 ॥
తస్య శైలస్య శిఖరే మహతీమాయతాం గుహామ్ ।
ప్రత్యగృహ్ణత వాసార్థం రామస్సౌమిత్రిణా సహ ॥ 4 ॥
కృత్వా చ సమయం రామస్సుగ్రీవేణ సహానఘః ।
కాలయుక్తం మహద్వాక్యమువాచ రఘునందనః ॥ 5 ॥
వినీతం భ్రాతరం భ్రాతా లక్ష్మణం లక్ష్మివర్ధనమ్ ।
ఇయం గిరిగుహా రమ్యా విశాలా యుక్తమారుతా ।
అస్యాం వత్స్యామ సౌమిత్రే వర్షరాత్రమరిందమ ॥ 6 ॥
గిరిశృంగమిదం రమ్యమున్నతం పార్థివాత్మజ ॥ 7 ॥
శ్వేతాభిః కృష్ణతామ్రాభిశ్శిలాభిరుపశోభితమ్ ।
నానాధాతుసమాకీర్ణం దరీనిర్ఝరశోభితమ్ ॥ 8 ॥
వివిధైర్వృక్షషండైశ్చ చారుచిత్రలతాయుతమ్ ।
నానావిహగసంఘుష్టం మయూరరవనాదితమ్ ॥ 9 ॥
మాలతీకుందగుల్మైశ్చ సింధువారైశ్శిరీషకైః ।
కదంబార్జునసర్జైశ్చ పుష్పితైరుపశోభితమ్ ॥ 10 ॥
ఇయం చ నలినీ రమ్యా ఫుల్లపంకజమండితా ।
నాతిదూరే గుహాయానౌ భవిష్యతి నృపాత్మజ ॥ 11 ॥
ప్రాగుదక్ప్రవణే దేశే గుహా సాధు భవిష్యతి ।
పశ్చాచ్చైవోన్నతా సౌమ్య నివాతేయం భవిష్యతి ॥ 12 ॥
గుహాద్వారే చ సౌమిత్రే శిలా సమతలా శుభా ।
శ్లక్ష్ణా చైవాయతా చైవ భిన్నాంజనచయోపమా ॥ 13 ॥
గిరిశృంగమిదం తాత పశ్య చోత్తరతః శుభమ్ ।
భిన్నాంజనచయాకారమంభోధరమివోత్థితమ్ ॥ 14 ॥
దక్షిణస్యామపి దిశి స్థితం శ్వేతమివాపరమ్ ।
కైలాసశిఖరప్రఖ్యం నానాధాతువిభూషితమ్ ॥ 15 ॥
ప్రాచీనవాహినీం చైవ నదీం భృశమకర్దమామ్ ।
గుహాయాః పూర్వతః పశ్య త్రికూటే జాహ్నవీమివ ॥ 16 ॥
చందనైస్తిలకైస్తాలైస్తమాలైరతిముక్తకైః ।
పద్మకైః సరలైశ్చైవ అశోకైశ్చైవ శోభితామ్ ॥ 17 ॥
వానీరైస్తిమిశైశ్చైవ వకులైః కేతకైర్ధవైః ।
హింతాలైస్తినిశైర్నీపైర్వేత్రకైః కృతమాలకైః ॥ 18 ॥
తీరజైశ్శోభితా భాతి నానారూపై స్తతస్తతః ।
వసనాభరణోపేతా ప్రమదేవాభ్యలంకృతా ॥ 19 ॥
శతశః పక్షిసంఘైశ్చ నానానాదైర్వినాదితా ।
ఏకైకమనురక్తైశ్చ చక్రవాకైరలంకృతా ॥ 20 ॥
పులినైరతిరమ్యైశ్చ హంససారససేవితైః ।
ప్రహసంతీవభాత్యేషా నారీ సర్వవిభూషితా ॥ 21 ॥
క్వచిన్నీలోత్పలైశ్ఛన్నా భాతి రక్తోత్పలైః క్వచిత్ ।
క్వచిదాభాతి శుక్లైశ్చ దివ్యైః కుముదకుట్మలైః ॥ 22 ॥
పారిప్లవశతైర్జుష్టా బర్హిక్రౌంచవినాదితా ।
రమణీయా నదీ సౌమ్య మునిసంఘైర్నిషేవితా ॥ 23 ॥
పశ్య చందనవృక్షాణాం పంక్తీస్సురచితా ఇవ ।
కకుభానాం చ దృశ్యంతే మనసేవోదితాస్సమమ్ ॥ 24 ॥
అహో సురమణీయోఽయం దేశశ్శత్రునిషూదన ।
దృఢం రంస్యావ సౌమిత్రే సాధ్వత్ర నివసావహై ॥ 25 ॥
ఇతశ్చ నాతిదూరే సా కిష్కింధా చిత్రకాననా ।
సుగ్రీవస్య పురీ రమ్యా భవిష్యతి నృపాత్మజ ॥ 26 ॥
గీతవాదిత్రనిర్ఘోషశ్శ్రూయతే జయతాం వర ।
నర్దతాం వానరాణాం చ మృదంగాడంబరై స్సహ ॥ 27 ॥
లబ్ధ్వా భార్యాం కపివరః ప్రాప్య రాజ్యం సుహృద్వృతః ।
ధ్రువం నందతి సుగ్రీవస్సంప్రాప్య మహతీం శ్రియమ్ ॥ 28 ॥
ఇత్యుక్త్వా న్యవసత్తత్ర రాఘవస్సహలక్ష్మణః ।
బహుదృశ్యదరీకుంజే తస్మిన్ప్రస్రవణే గిరౌ ॥ 29 ॥
సుసుఖేఽపి బహుద్రవ్యే తస్మిన్హి ధరణీధరే ।
వసతస్తస్య రామస్య రతిరల్పాపినా భవేత్ ॥ 30 ॥
హృతాం హి భార్యాం స్మరతః ప్రాణేభ్యోఽపి గరీయసీమ్ ।
ఉదయాభ్యుదితం దృష్ట్వా శశాంకం చ విశేషతః ॥ 31 ॥
ఆవివేశ న తం నిద్రా నిశాసు శయనం గతమ్ ।
తత్సముత్థేన శోకేన బాష్పోపహతచేతసమ్ ॥ 32 ॥
తం శోచమానం కాకుత్స్థం నిత్యం శోకపరాయణమ్ ।
తుల్యదుఃఖోఽబ్రవీద్భ్రాతా లక్ష్మణోఽనునయన్వచః ॥ 33 ॥
అలం వీర వ్యథాం గత్వా న త్వం శోచితుమర్హసి ।
శోచతో వ్యవసీదంతి సర్వార్థా విదితం హి తే ॥ 34 ॥
భవాన్క్రియాపరో లోకే భవాన్ దేవపరాయణః ।
ఆస్తికో ధర్మశీలశ్చ వ్యవసాయీ చ రాఘవ ॥ 35 ॥
న హ్యవ్యవసితశ్శత్రుం రాక్షసం తం విశేషతః ।
సమర్థస్త్వం రణే హంతుం విక్రమైర్జిహ్మకారిణమ్ ॥ 36 ॥
సమున్మూలయ శోకం త్వం వ్యవసాయం స్థిరం కురు ।
తతస్సపరివారం తం నిర్మూలం కురు రాక్షసమ్ ॥ 37 ॥
పృథివీమపి కాకుత్స్థ ససాగరవనాచలామ్ ।
పరివర్తయితుం శక్తః కిమంగపున రావణమ్ ॥ 38 ॥
శరత్కాలం ప్రతీక్షస్వ ప్రావృట్కాలోఽయమాగతః ।
తతస్సరాష్ట్రం సగణం రావణం త్వం వధిష్యసి ॥ 39 ॥
అహం తు ఖలు తే వీర్యం ప్రసుప్తం ప్రతిబోధయే ।
దీప్సైరాహుతిభిః కాలే భస్మచ్ఛన్నమివానలమ్ ॥ 40 ॥
లక్ష్మణస్య తు తద్వాక్యం ప్రతిపూజ్య హితం శుభమ్ ।
రాఘవస్సుహృదం స్నిగ్ధమిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 41 ॥
వాచ్యం యదనురక్తేన స్నిగ్ధేన చ హితేన చ ।
సత్యవిక్రమయుక్తేన తదుక్తం లక్ష్మణ త్వయా ॥ 42 ॥
ఏష శోకః పరిత్యక్తస్సర్వకార్యావసాదకః ।
విక్రమేష్వప్రతిహతం తేజః ప్రోత్సాహయామ్యహమ్ ॥ 43 ॥
శరత్కాలం ప్రతీక్షిష్యే స్థితోఽస్మి వచనే తవ ।
సుగ్రీవస్య నదీనాం చ ప్రసాదమనుపాలయన్ ॥ 44 ॥
ఉపకారేణ వీరస్తు ప్రతీకారేణ యుజ్యతే ।
అకృతజ్ఞోఽప్రతికృతో హంతి సత్త్వవతాం మనః ॥ 45 ॥
అథైవ ముక్తఃప్రణిధాయ లక్ష్మణః కృతాంజలిస్తత్ప్రతిపూజ్య భాషితమ్ ।
ఉవాచ రామం స్వభిరామదర్శనం ప్రదర్శయందర్శనమాత్మనశ్శుభమ్ ॥ 46 ॥
యథోక్తమేతత్తవ సర్వమీప్సితం నరేంద్ర కర్తా న చిరాద్ధరీశ్వరః ।
శరత్ప్రతీక్షః క్షమతామిమం భవాన్ జలప్రపాతం రిపునిగ్రహే ధృతః ॥ 47 ॥
నియమ్య కోపం ప్రతిపాల్యతాం శరత్ క్షమస్వ మాసాం శ్చతురో మయా సహ ।
వసాచలేఽస్మిన్మృగరాజసేవితే సంవర్ధయన్ శత్రువధే సముద్యమమ్ ॥ 48 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే సప్తవింశస్సర్గః ॥
