శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ ఏకషష్టితమస్సర్గః ।
తతోరామోమహాతేజాధనురాదాయవీర్యవాన్ ।
కిరీటినంమహాకాయంకుంభకర్ణందదర్శ హ ॥ 1 ॥
తందృష్టవారాక్షసశ్రేష్ఠంపర్వతాకారదర్శనమ్ ।
క్రమమాణమివాకాశంపురానారాయణంప్రభుమ్ ॥ 2 ॥
సతోయాంబుదసంకాశంకాంచనాంగదభూషణమ్ ।
దృష్టవాపునఃప్రదుద్రవావానరాణాంమహాచమూః ॥ 3 ॥
విద్రుతాంవాహినీందృష్టవావర్ధమానం చ రాక్షసమ్ ।
సవిస్మయమిదంరామోవిభీషణమువాచ హ ॥ 4 ॥
కోఽసౌపర్వతసంకాశఃకిరీటీహరిలోచనః ।
లంకాయాందృశ్యతేవీరఃసవిద్యుదివతోయదః ॥ 5 ॥
పృథివ్యాంకేతుభూతోఽసౌమహానేకోఽత్రదృశ్యతే ।
యందృష్టవావానరాస్సర్వేవిద్రవంతితతస్తతః ॥ 6 ॥
ఆచక్షవసుమహాన్ కోఽసౌరక్షోవాయదివాఽసురః ।
న మయైవంవిధంభూతందృష్టపూర్వంకదాచన ॥ 7 ॥
సంపృష్టోరాజపుత్రేణరామేణాక్లిష్టకర్మణా ।
విభీషణోమహాప్రాజ్ఞఃకాకుత్థ్సమిదమబ్రవీత్ ॥ 8 ॥
యేనవైవస్వతోయుద్ధేవాసవశ్చపరాజితః ।
సైషవిశ్రవసఃపుత్రఃకుంభకర్ణఃప్రతాపవాన్ ॥ 9 ॥
అస్యప్రమాణసదృశోరాక్షసాఽన్యో న విద్యతే ।
ఏతేనదేవాయుధిదానవాశ్చయక్షాభుజంగాఃపిశితాశనాశ్చ ।
గంధర్వవిద్యాధరకిన్నరైశ్చసహస్రశోరాఘవసంప్రభగ్నాః ॥ 10 ॥
శూలపాణింవిరూపాక్షంకుంభకర్ణంమహాబలమ్ ।
హంతుం న శేకుస్త్రిదశాఃకాలోఽయమితిమోహితాః ॥ 11 ॥
ప్రకృత్యాహ్యేషతేజస్వీకుంభకర్ణోమహాబలః ।
అన్యేషాంరాక్షసేంద్రాణాంవరదానకృతంబలమ్ ॥ 12 ॥
ఏతేనజాతమాత్రేణక్షుధార్తేనమహాత్మనా ।
భక్షితానిసహస్రాణిసత్త్వానాంసుబహూన్యపి ॥ 13 ॥
తేషుసంభక్షయమాణేషుప్రజాభయనిపీడితాః ।
యాంతిస్మశరణంశక్రంతమప్యర్థంన్యవేదయన్ ॥ 14 ॥
సకున్భకర్ణంకుపితోమహేంద్రోజఘానవజ్రేణశితేనవజ్రీ ।
సశక్రవజ్రాభిహతోమహాత్మాచచాలకోపాచ్చభృశంననాద ॥ 15 ॥
తస్యనానద్యమానస్యకుంభకర్ణస్యరక్షసః ।
శ్రుత్వానినాదంవిత్రస్తాఃభూమిభూయోవితత్రసే ॥ 16 ॥
తత్రకోపాన్మహేంద్రస్యకుంభకర్ణోమహాబలః ।
వికృష్యైరావతాద్ధంతంజఘానోరసివాసవమ్ ॥ 17 ॥
కుంభకర్ణప్రహారార్తోవిజజ్వాల స వాసవః ।
తతోవిషేదుస్సహసాదేవాబ్రహ్మర్షిదానవాః ॥ 18 ॥
ప్రజాభిస్సహశక్రశ్చయయౌస్థానంస్వయంభువః ।
కుంభకర్ణస్యదౌరాత్మ్యంశశంసుస్తేప్రజాపతేః ॥ 19 ॥
ప్రజానాంభక్షణంచాపిధర్షణం చ దివౌకసామ్ ।
ఆశ్రమధ్వంసనంచాపిపరస్త్రీహరణంభృశమ్ ॥ 20 ॥
ఏవంప్రజాయదిత్వేషభక్షయిష్యతినిత్యశః ।
అచిరేణైవకాలేనశూన్యోలోకోభవిష్యతి ॥ 21 ॥
వాసవస్యవచశ్శ్రుత్వాసర్వలోకపితామహః ।
రక్షాంస్యావాహయామాసకుంభకర్ణందదర్శ హ ॥ 22 ॥
కుంభకర్ణంసమీక్ష్యైవవితత్రాసప్రజాపతిః ।
దృష్టవావిశ్వాస్యచైవైనంస్వయంభూరిదమబ్రవీత్ ॥ 23 ॥
ధ్రువంలోకవినాశాయపౌలస్త్యేనాసినిర్మితః ।
తస్మాత్త్వమద్యప్రభృతిమృతకల్పఃశయిష్యసే ॥ 24 ॥
బ్రహ్మశాపాభిభూతోఽథనిపపాతాగ్రతఃప్రభోః ।
తతఃపరమసంభ్రాంతోరావణోవాక్యమబ్రవీత్ ॥ 25 ॥
వివృద్ధఃకాంచనోవృక్షఃఫలకాలేనికృత్యతే ।
న నప్తారంస్వకంన్యాయంశప్తుమేవంప్రజాపతే ॥ 26 ॥
న మిథ్యావచనశ్చత్వంస్వప్స్యత్యేష న సంశయః ।
కాలస్తుక్రియతామస్యశయనేజాగరేతథా ॥ 27 ॥
రావణస్యవచశ్శ్రుత్వాస్వయంభూరిదమబ్రవీత్ ।
శయితాహ్యేషషణ్మాసానేకాహంజాగరిష్యతి ॥ 28 ॥
ఏకేనాహ్నా త్వసౌ వీరశ్చ రన్ భూమిం బుభుక్షితః ।
వ్యాత్తాస్యో భక్షయేల్లోకాన్ సమ్వృద్ధ ఇవ పావకః ॥ 29 ॥
సోఽసౌవ్యసమాపన్నఃకుంభకర్ణమబోధయత్ ।
త్వత్పరాక్రమభీతశ్చరాజాసంప్రతిరావణః ॥ 30 ॥
స ఏషనిర్గతోవీరఃశిబిరాద్భీమవిక్రమః ।
వానరాన్భృశసంకృద్ధోభక్షయన్పరిధావతి ॥ 31 ॥
కుంభకర్ణంసమీక్ష్యైవహరయోఽద్యప్రవిద్రుతుః ।
కథమేనంరణేక్రుద్ధంవారయిష్యంతివానరాః ॥ 32 ॥
ఉచ్యంతాంవానరాఃసర్వేయంత్రమేతత్సముచ్ఛ్రితమ్ ।
ఇతివిజ్ఞాయహరయోభవిష్యంతీహనిర్భయాః ॥ 33 ॥
విభీషణవచశ్శ్రుత్వాహేతుమత్సుముఖేరితమ్ ।
ఉవాచరాఘవోవాక్యంనీలంసేనాపతింతదా ॥ 34 ॥
గచ్ఛసైన్యానిసర్వాణివ్యూహ్యతిష్ఠస్వపావకే ।
ద్వారాణ్యాదాయలంకాయాశ్చర్యాశ్చాప్యథసంక్రమాన్ ॥ 35 ॥
శైలశృంగాణివృక్షాంశ్చశిలాశ్చాప్యుపసంహర ।
తిష్ఠంతుసాయుధాస్సర్వేసాయుధాశ్శైలపాణయః ॥ 36 ॥
రాఘవేణసమాదిష్టోనీలోహరిచమూపతిః ।
శశాసవానరానీకంయథావత్కపికుంజరః ॥ 37 ॥
తతోగవాక్షశ్శరభోహనూమానంగదస్తథా ।
శైలశృంగాణిశైలాభాగృహీత్వాద్వారమభ్యయుః ॥ 38 ॥
రామవాక్యముపశ్రుత్య హరయో జితకాశినః ।
పాదపైరర్దయవనీరావానరాఃపరవాహినీమ్ ॥ 39 ॥
తతోహరీణాంతదనీకముగ్రంరరాజశైలోద్యతదీప్తహస్తమ్ ।
గిరేఃసమీపానుగతంయథైవహన్మహాంభోధరజాలముగ్రమ్ ॥ 40 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ఏకషష్టితమస్సర్గః ॥
