శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాండమ్ ।
అథ ద్వితీయస్సర్గః ।
కృతాతిథ్యోఽథ రామస్తు సూర్యస్యోదయనం ప్రతి ।
ఆమ్నత్ఱ్య స మునీన్సర్వాన్వనమేవాన్వగాహత ॥ 1 ॥
నానామృగగణాకీర్ణమృక్షశార్దూల సేవితమ్ ।
ధ్వస్తవృక్షలతాగుల్మం దుర్దర్శసలిలాశయమ్ ॥ 2 ॥
నిష్కూజనానాశకునిఝిల్లికాగణనాదితమ్ ।
లక్ష్మణానుగతో రామో వనమధ్యం దదర్శ హ ॥ 3 ॥
సీతయా సహ కాకుత్స్థస్తస్మినఘోరమృగాయుతే ।
దదర్శ గిరిశృంగాభం పురుషాదం మహాస్వనమ్ ॥ 4 ॥
గంభీరాక్షం మహావక్త్రం వికటం విషమోదరమ్ ।
బీభత్సం విషమం దీర్ఘం వికృతం ఘోరదర్శనమ్ ॥ 5 ॥
వసానం చర్మ వైయాఘ్రం వసార్ద్రం రుధిరోక్షితమ్ ।
త్రాసనం సర్వభూతానాం వ్యాదితాస్యమివాంతకమ్ ॥ 6 ॥
త్రీన్సిమ్హాన్శ్చతురో వ్యాఘ్రాంద్వౌ వృకౌ పృషతాందశ ।
సవిషాణం వసాదిగ్ధం గజస్య చ శిరో మహత్ ।
అవసజ్యాయసే శూలే వినదంతం మహాస్వనమ్ ॥ 7 ॥
స రామం లక్ష్మణం చైవ సీతాం దృష్ట్వా చ మైథిలీమ్ ।
అభ్యధావత్సుసంకృద్ధః ప్రజాః కాల ఇవాంతకః ॥ 8 ॥
స కృత్వా భైరవం నాదం చాలయన్నివ మేదినీమ్ ।
అంకేనాదాయ వైదేహీమపక్రమ్య తతోఽబ్రవీత్ ॥ 9 ॥
యువాం జటాచీరధరౌ సభార్యౌ క్షీణజీవితౌ ।
ప్రవిష్టౌ దండకారణ్యం శరచాపాసిధారిణౌ ॥ 10 ॥
కథం తాపసయోర్వాం చ వాసః ప్రమదయా సహ ।
అధర్మచారిణౌ పాపౌ కౌ యువాం మునిదూషకౌ ॥ 11 ॥
అహం వనమిదం దుర్గం విరాధో నామ రాక్షసః ।
చరామి సాయుధో నిత్యమృషిమాంసాని భక్షయన్ ॥ 12 ॥
ఇయం నారీ వరారోహా మమ భార్యా భవిష్యతి ।
యువయోః పాపయోశ్చాహం పాస్యామి రుధిరం మృధే ॥ 13 ॥
తస్యైవం బ్రువతో దుష్టం విరాధస్య దురాత్మనః ।
శ్రుత్వా సగర్వితం వాక్యం సంభ్రాంతా జనకాత్మజా ॥ 14 ॥
సీతా ప్రవేపతోద్వేగాత్ ప్రావాతే కదలీ యథా ॥ 15 ॥
తాం దృష్ట్వా రాఘవః సీతాం విరాధాంకగతాం శుభామ్ ।
అబ్రవీల్లక్ష్మణం వాక్యం ముఖేన పరిశుష్యతా ॥ 16 ॥
పశ్య సౌమ్య నరేంద్రస్య జనకస్యాత్మసంభవామ్ ।
మమ భార్యాం శుభాచారాం విరాధాంకే ప్రవేశితామ్ ॥ 17 ॥
అత్యంతసుఖసంమవృద్ధాం రాజపుత్రీం యశస్వినీమ్ ।
యదభిప్రేతమస్మాసు ప్రియం వరవృతం చ యత్ ॥ 18 ॥
కైకేయ్యాస్తు సుసంవృత్తం క్షిప్రమద్యైవ లక్ష్మణ ।
యా న తుష్యతి రాజ్యేన పుత్రార్థే దీర్ఘదర్శినీ ॥ 19 ॥
యయాహం సర్వభూతానాం ప్రియః ప్రస్థాపితో వనమ్ ।
అద్యేదానీం సకామా సా యా మాతా మధ్యమా మమ ॥ 20 ॥
పరస్పర్శాత్తు వైదేహ్యాః న దుఃఖతరమస్తిమే ।
పితుర్వినాశాత్సౌమిత్రే స్వరాజ్యహరణాత్తథా ॥ 21 ॥
ఇతి బ్రువతి కాకుత్స్థే బాష్పశోకపరిప్లుతే ।
అబ్రవీల్లక్ష్మణః క్రుద్ధో రుద్ధో నాగ ఇవ శ్వసన్ ॥ 22 ॥
అనాథ ఇవ భూతానాం నాథస్త్వం వాసవోపమః ।
మయా ప్రేష్యేణ కాకుత్స్థ కిమర్థం పరితప్యసే ॥ 23 ॥
శరేణ నిహతస్యాద్య మయా క్రుద్ధేన రక్షసః ।
విరాధస్య గతాసోర్హి మహీ పాస్యతి శోణితమ్ ॥ 24 ॥
రాజ్యకామే మమ క్రోధో భరతే యో బభూవ హ ।
తం విరాధే ప్రమోక్ష్యామి వజ్రీ వజ్రమివాచలే ॥ 25 ॥
మమ భుజబలవేగవేగితః పతతు శరోఽస్య మహాన్మహోరసి ।
వ్యపనయతు తనోశ్చ జీవితం పతతు తతస్సమహీం విఘూర్ణితః ॥ 26 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే ద్వితీయస్సర్గః ॥
