శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సుందరకాండమ్ ।
అథ చత్వారింశస్సర్గః ।
శ్రుత్వా తు వచనం తస్య వాయుసూనోర్మహాత్మనః ।
ఉవాచాత్మహితం వాక్యం సీతా సురసుతోపమా ॥ 1 ॥
త్వాం దృష్ట్వా ప్రియవక్తారం సంప్రహృష్యామి వానరః ।
అర్ధసంజాతసస్యేవ వృష్టిం ప్రాప్య వసుంధరా ॥ 2 ॥
యథా తం పురుషవ్యాఘ్రం గాత్రైశ్శోకాభికర్శితైః ।
సంస్పృశేయం సకామాహం తథా కురు దయాం మయి ॥ 3 ॥
అభిజ్ఞానం చ రామస్య దద్యా హరిగణోత్తమ ।
క్షిప్తామిషీకాం కాకస్య కోపాదేకాక్షిశాతనీమ్ ॥ 4 ॥
మనశ్శిలాయాస్తిలకో గండపార్శ్వే నివేశితః ।
త్వయా ప్రణష్టే తిలకే తం కిల స్మర్తుమర్హసి ॥ 5 ॥
స వీర్యవాన్కథం సీతాం హృతాం సమనుమన్యసే ।
వసంతీం రక్షసాం మధ్యే మహేంద్రవరుణోపమః ॥ 6 ॥
ఏష చూడామణిర్దివ్యో మయా సుపరిరక్షితః ।
ఏతం దృష్ట్వా ప్రహృష్యామి వ్యసనే త్వామివానఘ ॥ 7 ॥
ఏష నిర్యాతితశ్శ్రీమాన్మయా తే వారిసంభవః ।
అతః పరం న శక్ష్యామి జీవితుం శోకలాలసా ॥ 8 ॥
అసహ్యాని చ దుఃఖాని వాచశ్చ హృదయచ్ఛిదః ।
రాక్షసీనాం సుఘోరాణాం త్వత్కృతే మర్షయామ్యహమ్ ॥ 9 ॥
ధారయిష్యామి మాసం తు జీవితం శత్రుసూదన ।
ఊర్ధ్వం మాసాన్న జీవిష్యే త్వయా హీనా నృపాత్మజ ॥ 10 ॥
ఘోరో రాక్షసరాజోఽయం దృష్టిశ్చ న సుఖా మయి ।
త్వాం చ శ్రుత్వా విపద్యంతం న జీవేయమహం క్షణమ్ ॥ 11 ॥
వైదేహ్యా వచనం శ్రుత్వా కరుణం సాశ్రు భాషితమ్ ।
అథాబ్రవీన్మహాతేజా హనుమాన్మారుతాత్మజః ॥ 12 ॥
త్వచ్ఛోకవిముఖో రామో దేవి సత్యేన తే శపే ।
రామే దుఃఖాభిభూతే తు లక్ష్మణః పరితప్యతే ॥ 13 ॥
కథంచిద్భవతీ దృష్టా న కాలః పరిశోచితుమ్ ।
ఇమం ముహూర్తం దుఃఖానామంతం ద్రక్ష్యసి భామిని ॥ 14 ॥
తావుభౌ పురుషవ్యాఘ్రౌ రాజపుత్రావరిందమౌ ।
త్వద్దర్శనకృతోత్సాహౌ లంకాం భస్మీకరిష్యతః ॥ 15 ॥
హత్త్వా చ సమరే క్రూరం రావణం సహబాంధవమ్ ।
రాఘవౌ త్వాం విశాలాక్షి స్వాం పురీం ప్రాపయిష్యతః ॥ 16 ॥
యత్తు రామో విజానీయాదభిజ్ఞానమనిందితే ।
ప్రీతిసంజననం తస్య భూయస్త్వం దాతుమర్హసి ॥ 17 ॥
సాబ్రవీద్దత్తమేవేతి మయాభిజ్ఞానముత్తమమ్ ।
ఏతదేవ హి రామస్య దృష్ట్వా మత్కేశభూషణమ్ ॥ 18 ॥
శ్రద్ధేయం హనుమన్వాక్యం తవ వీర భవిష్యతి ।
స తం మణివరం గృహ్య శ్రీమాన్ప్లవగసత్తమః ॥ 19 ॥
ప్రణమ్య శిరసా దేవీం గమనాయోపచక్రమే ।
తముత్పాతకృతోత్సాహమవేక్ష్య హరిపుంగవమ్ ॥ 20 ॥
వర్ధమానం మహావేగమువాచ జనకాత్మజా ।
అశ్రుపూర్ణముఖీ దీనా బాష్పగద్గదయా గిరా ॥ 21 ॥
హనుమన్సింహసంకాశౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ ।
సుగ్రీవం చ సహామాత్యం సర్వాన్ బ్రూయాహ్యనామయమ్ ॥ 22 ॥
యథా చ స మహాబాహుర్మాం తారయతి రాఘవః ।
అస్మాద్దుఃఖాంబుసమ్రోధాత్త్వం సమాధాతుమర్హసి ॥ 23 ॥
ఇమం చ తీవ్రం మమ శోకవేగం రక్షోభిరేభిః పరిభర్త్సనం చ ।
బ్రూయాస్తు రామస్య గతస్సమీపం శివశ్చ తేఽధ్వాఽస్తు హరిప్రవీర ॥ 24 ॥
స రాజపుత్ర్య్రాప్రతివేదితార్థః కపిః కృతార్థః పరిహృష్టచేతాః ।
అల్పావశేషం ప్రసమీక్ష్య కార్యం దిశం హ్యుదీచీం మనసా జగామ ॥ 25 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సుందరకాండే చత్వారింశస్సర్గః ॥
