శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సుందరకాండమ్ ।
అథ ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః ।
మణిం దత్త్వా తతః సీతా హనూమంతమథాబ్రవీత్ ।
అభిజ్ఞానమభిజ్ఞాతమేతద్రామస్య తత్త్వతః ॥ 1 ॥
మణిం తు దృష్ట్వా రామో వై త్రయాణాం సంస్మరిష్యతి ।
వీరో జనన్యా మమ చ రాజ్ఞో దశరథస్య చ ॥ 2 ॥
స భూయస్త్వం సముత్సాహే చోదితో హరిసత్తమ ।
అస్మిన్కార్యసమారంభే ప్రచింతయ యదుత్తరమ్ ॥ 3 ॥
త్వమస్మిన్కార్యనిర్యోగే ప్రమాణం హరిసత్తమ ।
హనుమన్యత్నమాస్థాయ దుఃఖక్షయకరో భవ ॥ 4 ॥
తస్య చింతయతో యత్నో దుఃఖక్షయకరో భవేత్ ।
స తథేతి ప్రతిజ్ఞాయ మారుతిర్భీమవిక్రమః ॥ 5 ॥
శిరసా వంధ్య వైదేహీం గమనాయోపచక్రమే ।
జ్ఞాత్వా సంప్రస్థితం దేవీ వానరం మారుతాత్మజమ్ ॥ 6 ॥
బాష్పగద్గదయా వాచా మైథిలీ వాక్యమబ్రవీత్ ।
కుశలం హనుమన్బ్రూయాః సహితౌ రామలక్ష్మణౌ ॥ 7 ॥
సుగ్రీవం చ సహామాత్యం వృద్ధాన్ సర్వాంశ్చ వానరాన్ ।
బ్రూయాస్త్వం వానరశ్రేష్ఠ కుశలం ధర్మసంహితమ్ ॥ 8 ॥
యథా స చ మహాబాహుర్మాం తారయతి రాఘవః ।
అస్మాద్ధుఃఖాంబుసంరోధాత్త్వం సమాధాతుమర్హసి ॥ 9 ॥
జీవంతీం మాం యథా రామః సంభావయతి కీర్తిమాన్ ।
తత్తథా హనుమన్వాచ్యం వాచా ధర్మమవాప్నుహి ॥ 10 ॥
నిత్యముత్సాహయుక్తాశ్చ వాచశ్రుత్వా త్వయేరితాః ।
వర్ధిష్యతే దాశరథేః పౌరుషం మదవాప్తయే ॥ 11 ॥
మత్సందేశయుతా వాచస్త్వత్తశ్శ్రుత్వా చ రాఘవః ।
పరాక్రమవిధిం వీరో విధివత్సంవిధాస్యతి ॥ 12 ॥
సీతాయా వచనం శ్రుత్వా హనుమాన్మారుతాత్మజః ।
శిరస్యంజలిమాధాయ వాక్యముత్తరమబ్రవీత్ ॥ 13 ॥
క్షిప్రమేష్యతి కాకుత్స్థో హార్యృక్షప్రవరైర్వృతః ।
యస్తే యుధి విజిత్యారీన్శోకం వ్యపనయిష్యతి ॥ 14 ॥
న హి పశ్యామి మర్త్యేషు నాసురేషు సురేషు వా ।
యస్తస్య క్షిపతో బాణాన్స్థాతుముత్సహతేఽగ్రతః ॥ 15 ॥
అప్యర్కమపి పర్జన్యమపి వైవస్వతం యమమ్ ।
స హి సోఢుం రణే శక్తస్తవ హేతోర్విశేషతః ॥ 16 ॥
స హి సాగరపర్యంతాం మహీం శాసితుమీహతి ।
త్వన్నిమిత్తో హి రామస్య జయో జనకనందిని ॥ 17 ॥
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా సమ్యక్సత్యం సుభాషితమ్ ।
జానకీ బహుమేనేఽథ వచనం చేదమబ్రవీత్ ॥ 18 ॥
తతస్తం ప్రస్థితం సీతా వీక్షమాణా పునః పునః ।
భర్తృస్నేహాన్వితం వాక్యం సౌహార్దాదనుమానయత్ ॥ 19 ॥
యది వా మన్యసే వీర వసైకాహమరిందమ ।
కస్మింశ్చిత్సంవృతే దేశే విశ్రాంతఃశ్వో గమిష్యసి ॥ 20 ॥
మమ చేదల్పభాగ్యాయా సాన్నిధ్యాత్తవ వానర ।
అస్య శోకస్య మహతో ముహూర్తం మోక్షణం భవేత్ ॥ 21 ॥
గతే హి హరిశార్దూల పునరాగమనాయ తు ।
ప్రాణానామపి సందేహో మమ స్యాన్నాత్ర సంశయః ॥ 22 ॥
తవాదర్శనజః శోకో భూయో మాం పరితాపయేత్ ।
దుఃఖాద్ధుఃఖపరామృష్టాం దీపయన్నివ వానర ॥ 23 ॥
అయం చ వీర సందేహస్తిష్ఠతీవ మమాగ్రతః ।
సుమహాంస్త్వత్సహాయేషు హర్యృక్షేషు హరీశ్వరః ॥ 24 ॥
కథం ను ఖలు దుష్పారం తరిష్యంతి మహోదధిమ్ ।
తాని హర్యృక్షసైన్యాని తౌ వా నరవరాత్మజౌ ॥ 25 ॥
త్రయాణామేవ భూతానాం సాగరస్యాస్య లంఘనే ।
శక్తిస్స్యాద్వైనతేయస్య తవ వా మారుతస్య వా ॥ 26 ॥
తదస్మిన్కార్యనిర్యోగే వీరైవం దురతిక్రమే ।
కిం పశ్యసి సమాధానం త్వం హి కార్యవిదాం వరః ॥ 27 ॥
కామమస్య త్వమేవైకః కార్యస్య పరిసాధనే ।
పర్యాప్తః పరవీరఘ్న యశస్యస్తే ఫలోదయః ॥ 28 ॥
బలైస్సమగ్రైర్యది మాం రావణం జిత్య సంయుగే ।
విజయీ స్వపురం యాయాత్తత్తస్య సదృశం భవేత్ ॥ 29 ॥
శరైస్తు సంకులాం కృత్వా లంకాం పరబలార్దనః ।
మాం నయేద్యది కాకుత్స్థః తత్తస్య సదృశం భవేత్ ॥ 30 ॥
తద్యథా తస్య విక్రాంతమనురూపం మహాత్మనః ।
భవేదాహవశూరస్య తథా త్వముపపాదయ ॥ 31 ॥
తదర్థోపహితం వాక్యం ప్రశ్రితం హేతుసంహితమ్ ।
నిశమ్య హనుమాన్శేషం వాక్యముత్తరమబ్రవీత్ ॥ 32 ॥
దేవి హర్యృక్షసైన్యానామీశ్వరః ప్లవతాం వరః ।
సుగ్రీవస్సత్త్వసంపన్నస్తవార్థే కృతనిశ్చయః ॥ 33 ॥
స వానరసహస్రాణాం కోటీభిరభిసంవృతః ।
క్షిప్రమేష్యతి వైదేహి రాక్షసానాం నిబర్హణః ॥ 34 ॥
తస్య విక్రమసంపన్నాస్సత్త్వవంతో మహాబలాః ।
మనస్సంకల్పసంపాతా నిదేశే హరయః స్థితాః ॥ 35 ॥
యేషాం నోపరి నాధస్తాన్న తిర్యక్సజ్జతే గతిః ।
న చ కర్మసు సీదంతి మహత్స్వమితతేజసః ॥ 36 ॥
అసకృత్తైర్మహోత్సాహైస్ససాగరధరాధరా ।
ప్రదక్షిణీకృతా భూమిర్వాయుమార్గానుసారిభిః ॥ 37 ॥
మద్విశిష్టాశ్చ తుల్యాశ్చ సంతి తత్ర వనౌకసః ।
మత్తః ప్రత్యవరః కశ్చిన్నాస్తి సుగ్రీవసన్నిధౌ ॥ 38 ॥
అహం తావదిహ ప్రాప్తః కిం పునస్తే మహాబలాః ।
న హి ప్రకృష్టాః ప్రేష్యంతే ప్రేష్యంతే హీతరే జనాః ॥ 39 ॥
తదలం పరితాపేన దేవి శోకో వ్యపైతు తే ।
ఏకోత్పాతేన తే లంకామేష్యంతి హరియూథపాః ॥ 40 ॥
మమ పృష్ఠగతౌ తౌ చ చంద్రసూర్యావివోదితౌ ।
త్వత్సకాశం మహాసత్త్వౌ నృసింహావాగమిష్యతః ॥ 41 ॥
తతో వీరౌ నరవరౌ సహితౌ రామలక్ష్మణౌ ।
ఆగమ్య నగరీం లంకాం సాయకైర్విధమిష్యతః ॥ 42 ॥
సగణం రావణం హత్త్వా రాఘవో రఘునందనః ।
త్వామాదాయ వరారోహే స్వపురీం ప్రతియాస్యతి ॥ 43 ॥
తదాశ్వసిహి భద్రం తే భవ త్వం కాలకాంక్షిణీ ।
నచిరాద్ద్రక్ష్యసే రామం ప్రజ్వలంతమివానలమ్ ॥ 44 ॥
నిహతే రాక్షసేంద్రేఽస్మిన్సపుత్రామాత్యబాంధవే ।
త్వం సమేష్వసి రామేణ శశాంకేనేవ రోహిణీ ॥ 45 ॥
క్షిప్రం త్వం దేవి శోకస్య పారం యాస్యసి మైథిలి ।
రావణం చైవ రామేణ నిహతం ద్రక్ష్యసేఽచిరాత్ ॥ 46 ॥
ఏవమాశ్వాస్య వైదేహీం హనుమాన్మారుతాత్మజః ।
గమనాయ మతిం కృత్వా వైదేహీం పునరబ్రవీత్ ॥ 47 ॥
తమరిఘ్నం కృతాత్మానం క్షిప్రం ద్రక్ష్యసి రాఘవమ్ ।
లక్ష్మణం చ ధనుష్పాణిం లంకాద్వారముపాగతమ్ ॥ 48 ॥
నఖదంష్ట్రాయుధాన్వీరాన్సిమ్హశార్దూలవిక్రమాన్ ।
వానరాన్వారణేంద్రాభాన్క్షిప్రం ద్రక్ష్యసి సంగతాన్ ॥ 49 ॥
శైలాంబుదనికాశానాం లంకామలయసానుషు ।
నర్దతాం కపిముఖ్యానామార్యే యూధాన్యనేకశః ॥ 50 ॥
స తు మర్మణి ఘోరేణ తాడితో మన్మథేషుణా ।
న శర్మ లభతే రామస్సింహార్ధిత ఇవ ద్విపః ॥ 51 ॥
మా రుదో దేవి శోకేన మాభూత్తే మనసోఽప్రియమ్ ।
శచీవ పత్యా శక్రేణ భర్త్రా నాథవతీ హ్యసి ॥ 52 ॥
రామాద్విశిష్టః కోఽన్యోఽస్తి కశ్చిత్సౌమిత్రిణా సమః ।
అగ్నిమారుతకల్పౌ తౌ భ్రాతరౌ తవ సంశ్రయౌ ॥ 53 ॥
నాస్మింశ్చిరం వత్స్యసి దేవి దేశే రక్షోగణైరధ్యుషితేఽతిరౌద్రే ।
న తే చిరాదామగమనం ప్రియస్య క్షమస్వ మత్సంగమకాలమాత్రమ్ ॥ 54 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సుందరకాండే ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః ॥
