శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కింధాకాండమ్ ।
అథ పంచాశస్సర్గః ।
సహ తారాంగదాభ్యాం తు సంగమ్య హనుమాన్కపిః ।
విచినోతి స్మ వింధ్యస్య గుహాశ్చ గహనాని చ ॥ 1 ॥
సింహశార్దూలజుష్టేషు శిలాశ్చ సరితస్తదా ।
విషమేషు నగేంద్రస్య మహాప్రస్రవణేషు చ ॥ 2 ॥
ఆసేదుస్తస్య శైలస్య కోటిం దక్ష్ణిపశ్చిమామ్ ।
తేషాం తత్రైవ వసతాం స కాలో వ్యత్యవర్తత ॥ 3 ॥
స హి దేశో దురన్వేషో గుహాగహనవాన్మహాన్ ।
తత్ర వాయుసుతస్సర్వం విచినోతి స్మ పర్వతమ్ ॥ 4 ॥
పరస్పరేణ హనుమా నన్యోన్యస్యావిదూరతః ।
గజో గవాక్షో గవయశ్శరభో గంధమాదనః ॥ 5 ॥
మైందశ్చ ద్వివిదశ్చైవ సుషేణో జాంబవాన్నలః ।
అంగదో యువరాజశ్చ తారశ్చ వనగోచరః ॥ 6 ॥
గిరిజాలావృతాందేశాన్మార్గిత్వా దక్షిణాం దిశమ్ ।
విచిన్వంతస్తతస్తత్ర దదృశుర్వివృతం బిలమ్ ॥ 7 ॥
దుర్గమృక్షబిలం నామ దానవేనాభిరక్షితమ్ ।
క్షుత్పిపాసాపరీతాశ్చ శ్రాంతాశ్చ సలిలార్థినః ॥ 8 ॥
అవకీర్ణం లతావృక్షైర్దదృశుస్తే మహాబిలమ్ ।
తత్ర క్రౌంచాశ్చ హంసాశ్చ సారసాశ్చ వినిష్క్రమన్ ॥ 9 ॥
జలార్ద్రాశ్చక్రవాకాశ్చ రక్తాంగాః పద్మరేణుభిః ।
తతస్తద్బిలమాసాద్య సుగంధి దురతిక్రమమ్ ॥ 10 ॥
విస్మయవ్యగ్రమనసో బభూవుర్వానరర్షభాః ।
సంంజాతపరిశంకాస్తే తద్బిలం ప్లవగోత్తమాః ॥ 11 ॥
అభ్యపద్యంత సంహృష్టాస్తేజోవంతో మహాబలాః ।
నానాసత్త్వసమాకీర్ణం దైత్యేంద్రనిలయోపమమ్ ॥ 12 ॥
దుర్దర్శమతిఘోరం చ దుర్విగాహం చ సర్వశః ।
తతః పర్వతకూటాభో హనూమాన్పవనాత్మజః ॥ 13 ॥
అబ్రవీద్వానరాన్సర్వాన్కాంతారవనకోవిదః ।
గిరిజాలావృతాందేశాన్మార్గిత్వా దక్షిణాం దిశమ్ ॥ 14 ॥
వయం సర్వే పరిశ్రాంతా న చ పశ్యామ మైథిలీమ్ ।
అస్మాచ్చాపి బిలాద్ధంసాః క్రౌంచాశ్చ సహ సారసైః ॥ 15 ॥
జలార్ద్రాశ్చక్రవాకాశ్చ నిష్పతంతి స్మ సర్వశః ।
నూనం సలిలవానత్ర కూపో వా యది వా హ్రదః ॥ 16 ॥
తథా చేమే బిలద్వారి స్నిగ్ధాస్తిష్ఠంతి పాదపాః ।
ఇత్యుక్త్వా తద్బిలం సర్వే వివిశుస్తిమిరావృతమ్ ॥ 17 ॥
అచంద్రసూర్యం హరయో దదృశూ రోమహర్షణమ్ ।
నిశామ్య తస్మాత్ శింహాంశ్చ తాంస్తాంశ్చ మృగపక్ష్ణిః ॥ 18 ॥
ప్రవిష్టా హరిశార్దూలా బిలం తిమిరసంవృతమ్ ।
న తేషాం సజ్జతే చక్షుర్న తేజో న పరాక్రమః ॥ 19 ॥
వాయోరివ గతిస్తేషాం దృష్టిస్తమసి వర్తతే ।
తే ప్రవిష్టాస్తు వేగేన తద్బిలం కపికుంజరాః ॥ 20 ॥
ప్రకాశమభిరామం చ దదృశుర్దేశముత్తమమ్ ।
తతస్తస్మిన్బిలే దుర్గే నానాపాదపసంకులే ॥ 21 ॥
అన్యోన్యం సంపరిష్వజ్య జగ్ముర్యోజనమంతరమ్ ।
తే నష్టసంజ్ఞాస్తృషితాస్సంభ్రాంతాస్సలిలార్థినః ॥ 22 ॥
పరిపేతుర్బిలే తస్మిన్కంచిత్కాలమతంద్రితాః ।
తే కృశా దీనవదనాః పరిశ్రాంతాః ప్లవంగమాః ॥ 23 ॥
ఆలోకం దదృశుర్వీరా నిరాశా జీవితే యదా ।
తతస్తం దేశమాగమ్య సౌమ్యా వితిమిరం వనమ్ ॥ 24 ॥
దదృశుః కాంచనాన్వృక్షాందీప్తవైశ్వానరప్రభాన్ ।
సాలాం స్తాలాంశ్చ పున్నాగాన్కకుభాన్వంజులాంధవాన్ ॥ 25 ॥
చంపకాన్ నాగవృక్షాంశ్చ కర్ణికారాంశ్చ పుష్పితాన్ ।
స్తబకైః కాంచనైశ్చిత్రై రక్తైః కిసలయైస్తథా ॥ 26 ॥
ఆపీడైశ్చ లతాభిశ్చ హేమాభరణభూషితాన్ ।
తరుణాదిత్యసంకాశాన్వైఢూర్యకృతవేదికాన్ ॥ 27 ॥
విభ్రాజమానాన్వపుషా పాదపాంశ్చ హిరణ్మయాన్ ।
నీలవైఢూర్యవర్ణాశ్చ పద్మినీః పతగావృతాః ॥ 28 ॥
మహద్భిః కాంచనైః పద్మైర్వృతా బాలార్కసన్నిభైః ।
జాతరూపమయైర్మత్స్యైర్మహద్భిశ్చ సకచ్ఛపైః ॥ 29 ॥
తపనీయ గవాక్షాణి ముక్తా జాల ఆవృతాని చ ।
హైమ రాజత భౌమాని వైదూర్య మణిమంతి చ ॥ 30 ॥
తపనీయగవాక్షాణి ముక్తాజాలావృతాని చ ।
హైమరాజతభౌమాని వైదూర్యమణిమంతి చ ॥ 31 ॥
కాంచన భ్రమరాన్ చైవ మధూని చ సమంతతః ।
మణి కాంచన చిత్రాణి శయనాని ఆసనాని చ ॥ 32 ॥
కాంచనభ్రమరాంశ్చైవ మధూని చ సమంతతః ।
మణికాంచనచిత్రాణి శయనాన్యాసనాని చ ॥ 33 ॥
మహార్హాణి చయానాని దదృశుస్తే సమంతతః ।
హైమరాజతకాంస్యానాం భాజనానాం చ సంంచయాన్ ॥ 34 ॥
అగరూణాం చ దివ్యానాం చందనానాం చ సంంచాయాన్ ।
శుచీన్యభ్యవహార్యాణి మూలాని చ ఫలాని చ ॥ 35 ॥
మహార్హాణి చ పానాని మధూని రసవంతి చ ।
దివ్యానామంబరాణాం చ మహార్హాణాం చ సంచయాన్ ॥ 36 ॥
కంబలానాం చ చిత్రాణామజినానాం చ సంచయాన్ ।
తత్ర తత్ర చ విన్యస్తాందీప్తాన్వైశ్వానరప్రభాన్ ॥ 37 ॥
దదృశుర్వానరాశ్శుభ్రాంజాతరూపస్య సంచయాన్ ।
తత్ర తత్ర విచిన్వంతో బిలే తస్మిన్మహాబలాః ॥ 38 ॥
దదృశుర్వానరాశ్శూరాః స్త్రియం కాంచిదదూరతః ।
తాం దృష్ట్వా భృశసంత్రస్తాశ్చీరకృష్ణాజినాంబరామ్ ॥ 39 ॥
తాపసీం నియతాహారాం జ్వలంతీమివ తేజసా ।
విస్మితా హరయస్తత్ర వ్యవతిష్ఠంత సర్వశః ॥ 40 ॥
పప్రచ్ఛ హనుమాంస్తత్ర కాఽసి త్వం కస్య వా బిలమ్ ।
తతో హనూమాన్గిరిసన్నికాశః కృతాజ్ఞలిస్తామభివాద్య వృద్ధామ్ ।
పప్రచ్ఛ కా త్వం భవనం బిలం చ రత్నాని చేమాని వదస్వ కస్య ॥ 41 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే పంచాశస్సర్గః ॥
