శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాండమ్ ।
అథ పంచాశస్సర్గః ।
తం శబ్దమవసుప్తస్తు జటాయురథ శుశ్రువే ।
నిరీక్ష్య రావణం క్షిప్రం వైదేహీం చ దదర్శ సః ॥ 1 ॥
తతః పర్వతకూటాభస్తీక్ష్ణతుండః ఖగోత్తమః ।
వనస్పతిగతశ్శ్రీమాన్వ్యాజహార శుభాం గిరమ్ ॥ 2 ॥
దశగ్రీవ స్థితో ధర్మే పురాణే సత్యసంశ్రయః ।
జటాయుర్నామ నామ్నాహం గృధ్రరాజో మహాబలః ॥ 3 ॥
రాజా సర్వస్య లోకస్య మహేంద్రవరుణోపమః ।
లోకానాం చ హితే యుక్తో రామో దశరథాత్మజః ॥ 4 ॥
తస్యైషా లోకనాథస్య ధర్మపత్నీ యశస్వినీ ।
సీతా నామ వరారోహా యాం త్వం హర్తుమిహేచ్ఛసి ॥ 5 ॥
కథం రాజాస్థితో ధర్మే పరదారాన్పరామృశేత్ ।
రక్షణీయా విశేషేణ రాజదారా మహాబల ॥ 6 ॥
నివర్తయ మతిం నీచాం పరదారాభిమర్శనాత్ ।
న తత్సమాచరేద్ధీరో యత్పరోఽస్య విగర్హయేత్ ॥ 7 ॥
యథాత్మనస్తథాన్యేషాం దారా రక్ష్యా విపశ్చితా ।
ధర్మమర్థం వా కామం వా శిష్టాశ్శాస్త్రేష్వనాగతమ్ ॥ 8 ॥
వ్యవస్యంత్యను రాజానం ధర్మం పౌలస్త్యనందన ।
రాజా ధర్మస్య కామస్య ద్రవ్యాణాం చోత్తమో నిధిః ॥ 9 ॥
ధర్మశ్శుభం వా పాపం వా రాజమూలం ప్రవర్తతే ।
పాపస్వభావశ్చపలః కథం త్వం రక్షసాం వర ॥ 10 ॥
ఐశ్వర్యమభిసంప్రాప్తో విమానమివ దుష్కృతిః ।
కామం స్వభావో యో యస్య న శక్యః పరిమార్జితుమ్ ॥ 11 ॥
న హి దుష్టాత్మనామార్యమావసత్యాలయే చిరమ్ ।
విషయే వా పురే వా తే యదా రామో మహాబలః ॥ 12 ॥
నాపరాధ్యతి ధర్మాత్మా కథం తస్యాపరాధ్యసి ।
యది శూర్పణఖాహేతోర్జనస్థానగతః ఖరః ॥ 13 ॥
అతివృత్తో హతః పూర్వం రామేణాక్లిష్టకర్మణా ।
అత్ర బ్రూహి యథాతత్త్వం కో రామస్య వ్యతిక్రమః ॥ 14 ॥
యస్య త్వం లోకనాథస్య భార్యాం హృత్వా గమిష్యసి ।
క్షిప్రం విసృజ వైదేహీం మా త్వా ఘోరేణ చక్షుషా ॥ 15 ॥
దహేద్దహనభూతేన వృత్రమింద్రాశనిర్యథా ।
సర్పమాశీవిషం బద్ధ్వా వస్త్రాంతే నావబుధ్యసే ॥ 16 ॥
గ్రీవాయాం ప్రతిసక్తం చ కాలపాశం న పశ్యసి ।
స భారస్సౌమ్య భర్తవ్యో యో నరం నావసాదయేత్ ॥ 17 ॥
తదన్నమపి భోక్తవ్యం జీర్యతే యదనామయమ్ ।
యత్కృత్వా న భవేద్ధర్మో న కీర్తిర్న యశో భువి ॥ 18 ॥
శరీరస్య భవేత్ఖేదః కస్తత్కర్మ సమాచరేత్ ।
షష్టిర్వర్షసహస్రాణి మమ జాతస్య రావణ ॥ 19 ॥
పితృపైతామహం రాజ్యం యథావదనుతిష్ఠతః ।
వృద్ధోఽహం త్వం యువా ధన్వీ సశరః కవచీ రథీ ॥ 20 ॥
తథాప్యాదాయ వైదేహీం కుశలీ న గమిష్యసి ।
న శక్తస్త్వం బలాద్ధర్తుం వైదేహీం మమ పశ్యతః ॥ 21 ॥
హేతుభిర్న్యాయసంసిద్ధైద్ధృవాం వేదశ్రుతీమివ ।
యుద్ధ్యస్వ యది శూరోఽసి ముహూర్తం తిష్ఠ రావణ ॥ 22 ॥
శయిష్యసే హతో భూమౌ యథాపూర్వం ఖరస్తథా ।
అసకృత్సంయుగే యేన నిహతా దైత్యదానవాః ॥ 23 ॥
నచిరాచ్చీరవాసాస్త్వాం రామో యుధి వధిష్యతి ।
కిం ను శక్యం మయా కర్తుం గతౌదూరం నృపాత్మజౌ ॥ 24 ॥
క్షిప్రం త్వం నశ్యసే నీచ తయోర్భీతో న సంశయః ।
న హి మే జీవమానస్య నయిష్యసి శుభామిమామ్ ॥ 25 ॥
సీతాం కమలపత్రాక్షీం రామస్య మహిషీం ప్రియామ్ ।
అవశ్యం తు మయా కార్యం ప్రియం తస్య మహాత్మనః ॥ 26 ॥
జీవితేనాపి రామస్య తథా దశరథస్య చ ।
తిష్ఠ తిష్ఠ దశగ్రీవ ముహూర్తం పశ్య రావణ ॥ 27 ॥
యుద్ధాతిథ్యం ప్రదాస్యామి యథాప్రాణం నిశాచర ।
వృంతాదివ ఫలం త్వాం తు పాతయేయం రథోత్తమాత్ ॥ 28 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే పంచాశస్సర్గః ॥
