శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సుందరకాండమ్ ।
అథ ద్విచత్వారింశస్సర్గః ।
తతః పక్షినినాదేన వృక్షభంగస్వనేన చ ।
బభూవుస్త్రాససంభ్రాంతాస్సర్వే లంకానివాసినః ॥ 1 ॥
విద్రుతాశ్చ భయత్రస్తా వినేదుర్మృగపక్షిణః ।
రక్షసాం చ నిమిత్తాని క్రూరాణి ప్రతిపేదిరే ॥ 2 ॥
తతో గతాయాం నిద్రాయాం రాక్షస్యో వికృతాననాః ।
తద్వనం దదృశుర్భగ్నం తం చ వీరం మహాకపిమ్ ॥ 3 ॥
స తా దృష్ట్వా మహాబాహుర్మహాసత్త్వో మహాబలః ।
చకార సుమహద్రూపం రాక్షసీనాం భయావహమ్ ॥ 4 ॥
తతస్తం గిరిసంకాశమతికాయం మహాబలమ్ ।
రాక్షస్యో వానరం దృష్ట్వా పప్రచ్ఛుర్జనకాత్మజామ్ ॥ 5 ॥
కోఽయం కస్య కుతో వాయం కిం నిమిత్తమిహాగతః ।
కథం త్వయా సహానేన సంవాదః కృత ఇత్యుత ॥ 6 ॥
ఆచక్ష్వ నో విశాలాక్షి మా భూత్తే సుభగే భయమ్ ।
సంవాదమసితాపాంగే త్వయా కిం కృతవానయమ్ ॥ 7 ॥
అథాబ్రవీన్మహాసాధ్వీ సీతా సర్వాంగసుందరీ ।
రక్షసాం భీమరూపాణాం విజ్ఞానే మమ కా గతిః ॥ 8 ॥
యూయమేవాభిజానీత యోఽయం యద్వా కరిష్యతి ।
అహిరేవ హ్యహేః పాదాన్విజానాతి న సంశయః ॥ 9 ॥
అహమప్యస్య భీతాస్మి నైనం జానామి కో న్వయమ్ ।
వేద్మి రాక్షసమేవైనం కామరూపిణమాగతమ్ ॥ 10 ॥
వైదేహ్యా వచనం శ్రుత్వా రాక్షస్యో విద్రుతా దిశః ।
స్థితాః కాశ్చిద్గతాః కాశ్చిద్రావణాయ నివేదితుమ్ ॥ 11 ॥
రావణస్య సమీపే తు రాక్షస్యో వికృతాననాః ।
విరూపం వానరం భీమమాఖ్యాతుముపచక్రముః ॥ 12 ॥
అశోకవనికామధ్యే రాజన్భీమవపుః కపిః ।
సీతయా కృతసంవాదస్తిష్ఠత్యమితవిక్రమః ॥ 13 ॥
న చ తం జానకీ సీతా హరిం హరిణలోచనా ।
అస్మాభిర్బహుధా పృష్టా నివేదయితుమిచ్ఛతి ॥ 14 ॥
వాసవస్య భవేద్దూతో దూతో వైశ్రవణస్య వా ।
ప్రేషితో వాపి రామేణ సీతాన్వేషణకాంక్షయా ॥ 15 ॥
తేన త్వద్భుతరూపేణ యత్తత్తవ మనోహరమ్ ।
నానామృగగణాకీర్ణం ప్రమృష్టం ప్రమదావనమ్ ॥ 16 ॥
న తత్ర కశ్చిదుద్దేశో యస్తేన న వినాశితః ।
యత్ర సా జానకీ సీతా స తేన న వినాశితః ॥ 17 ॥
జానకీరక్షణార్థం వా శ్రమాద్వా నోపలభ్యతే ।
అథవా కశ్శ్రమస్తస్య సైవ తేనాభిరక్షితా ॥ 18 ॥
చారుపల్లవపుష్పాఢ్యం యం సీతా స్వయమాస్థితా ।
ప్రవృద్ధశ్శింశుపావృక్ష స్స చ తేనాభిరక్షితః ॥ 19 ॥
తస్యోగ్రరూపస్యోగ్ర త్వం దండమాజ్ఞాతుమర్హసి ।
సీతా సంభాషితా యేన తద్వనం చ వినాశితమ్ ॥ 20 ॥
మనః పరిగృహీతాం తాం తవ రక్షోగణేశ్వర ।
కస్సీతామభిభాషేత యో న స్యాత్త్యక్తజీవితః ॥ 21 ॥
రాక్షసీనాం వచశ్త్రుత్వా రావణో రాక్షసేశ్వరః ।
హుతాగ్నిరివ జజ్వాల కోపసంవర్తితేక్షణః ॥ 22 ॥
తస్య క్రుద్ధస్య నేత్రాభ్యాం ప్రాపతన్నాస్రబిందవః ।
దీప్తాభ్యామివ దీపాభ్యాం సార్చిష స్స్నేహబిందవః ॥ 23 ॥
ఆత్మనస్సదృశాన్శూరాన్కింకరాన్నామ రాక్షసాన్ ।
వ్యాదిదేశ మహాతేజా నిగ్రహార్థం హనూమతః ॥ 24 ॥
తేషామశీతిసాహస్రం కింకరాణాం తరస్వినామ్ ।
నిర్యయుర్భవనాత్తస్మాత్కూటముద్గరపాణయః ॥ 25 ॥
మహోదరా మహాదంష్ట్రా ఘోరరూపా మహాబలాః ।
యుద్ధాభిమనసస్సర్వే హనుమద్గ్రహణోద్యతాః ॥ 26 ॥
తే కపీంద్రం సమాసాద్య తోరణస్థమవస్థితమ్ ।
అభిపేతుర్మహావేగాః పతంగా ఇవ పావకమ్ ॥ 27 ॥
తే గదాభిర్విచిత్రాభిః పరిఘైః కాంచనాంగదైః ।
ఆజఘ్నుర్వానరశ్రేష్ఠం శరైశ్చాదిత్యసన్నిభైః ॥ 28 ॥
ముద్గరైః పట్టిశైశ్శూలైః ప్రాసతోమరశక్తిభిః ।
పరివార్య హనూమంతం సహసా తస్థురగ్రతః ॥ 29 ॥
హనుమానపి తేజస్వీ శ్రీమాన్పర్వతసన్నిభః ।
క్షితావావిధ్య లాంగూలం ననాద చ మహాస్వనమ్ ॥ 30 ॥
స భూత్వా సుమహాకాయో హనుమాన్మారుతాత్మజః ।
ధృష్టమాస్ఫోటయామాస లంకాం శబ్దేన పూరయన్ ॥ 31 ॥
తస్యాస్ఫోటితశబ్దేన మహతా సానునాదినా ।
పేతుర్విహంగా గగనాదుచ్చైశ్చేదమఘోషయత్ ॥ 32 ॥
జయత్యతిబలో రామో లక్ష్మణశ్చ మహాబలః ।
రాజా జయతి సుగ్రీవో రాఘవేణాభిపాలితః ॥ 33 ॥
దాసోఽహం కోసలేంద్రస్య రామస్యాక్లిష్టకర్మణః ।
హనుమాన్శత్రుసైన్యానాం నిహంతా మారుతాత్మజః ॥ 34 ॥
న రావణసహస్రం మే యుద్ధే ప్రతిబలం భవేత్ ।
శిలాభిస్తు ప్రహరతః పాదపైశ్చ సహస్రశః ॥ 35 ॥
అర్దయిత్వా పురీం లంకామభివాద్య చ మైథిలీమ్ ।
సమృద్ధార్థో గమిష్యామి మిషతాం సర్వరక్షసామ్ ॥ 36 ॥
తస్య సన్నాదశబ్దేన తేఽభవన్భయశంకితాః ।
దదృశుశ్చ హనూమంతం సంధ్యామేఘమివోన్నతమ్ ॥ 37 ॥
స్వామిసందేశనిశ్శంకాస్తతస్తే రాక్షసాః కపిమ్ ।
చిత్రైః ప్రహరణైర్భీమైరభిపేతుస్తతస్తతః ॥ 38 ॥
స తైః పరివృతశ్శూరైస్సర్వతస్సుమహాబలః ।
ఆససాదాఽయసం భీమం పరిఘం తోరణాశ్రితమ్ ॥ 39 ॥
స తం పరిఘమాదాయ జఘాన రజనీచరాన్ ।
స పన్నగమివాదాయ స్ఫురంతం వినతాసుతః ॥ 40 ॥
విచచారాంబరే వీరః పరిగృహ్య చ మారుతిః ।
స హత్వా రాక్షసాన్వీరాన్కింకరాన్మారుతాత్మజః ॥ 41 ॥
యుద్ధాకాంక్షీ పునర్వీరస్తోరణం సముపాశ్రితః ।
తతస్తస్మాద్భయాన్ముక్తాః కతిచిత్తత్ర రాక్షసాః ॥ 42 ॥
నిహతాన్కింకరాన్సర్వాన్రావణాయన్యవేదయన్ ।
స రాక్షసానాం నిహతం మహద్బలం నిశమ్య రాజా పరివృత్తలోచనః ।
సమాదిదేశాప్రతిమం పరాక్రమే ప్రహస్తపుత్రం సమరే సుదుర్జయమ్ ॥ 43 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సుందరకాండే ద్విచత్వారింశస్సర్గః ॥
