శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాండమ్ ।
అథ చతుర్దశస్సర్గః ।
అథ పంచవటీం గచ్ఛన్నంతరా రఘునందనః ।
ఆససాద మహాకాయం గృధ్రం భీమపరాక్రమమ్ ॥ 1 ॥
తం దృష్ట్వా తౌ మహాభాగౌ వటస్థం రామలక్ష్మణౌ ।
మేనాతే రాక్షసం పక్షిం బ్రువాణౌ కో భవానితి ॥ 2 ॥
స తౌ మధురయా వాచా సౌమ్యయా ప్రీణయన్నివ ।
ఉవాచ వత్స మాం విద్ధి వయస్యం పితురాత్మనః ॥ 3 ॥
స తం పితృసఖం బుద్ధ్వా పూజయామాస రాఘవః ।
స తస్య కులమవ్యగ్రమథ పప్రచ్ఛ నామ చ ॥ 4 ॥
రామస్య వచనం శ్రుత్వా సర్వభూతసముద్భవమ్ ।
ఆచచక్షే ద్విజస్తస్మై కులమాత్మానమేవ చ ॥ 5 ॥
పూర్వకాలే మహాబాహో యే ప్రజాపతయోఽభవన్ ।
తాన్మే నిగదతస్సర్వానాదితశ్శృణు రాఘవ ॥ 6 ॥
కర్దమః ప్రథమస్తేషాం విక్రీతస్తదనంతరః ।
శేషశ్చ సంశ్రయశ్చైవ బహుపుత్రశ్చ వీర్యవాన్ ॥ 7 ॥
స్థాణుర్మరీచిరత్రిశ్చ క్రతుశ్చైవ మహాబలః ।
పులస్త్యశ్చాంగిరాశ్చైవ ప్రచేతాః పూలహస్తథా ॥ 8 ॥
దక్షో వివస్వానపరోఽరిష్టనేమిశ్చ రాఘవ ।
కాశ్యపశ్చ మహాతేజాస్తేషామాసీచ్చ పశ్చిమః ॥ 9 ॥
ప్రజాపతేస్తు దక్షస్య బభూవురితి విశ్రుతమ్ ।
షష్టిర్దుహితరో రామ యశస్విన్యో మహాయశః ॥ 10 ॥
కాశ్యపః ప్రతిజగ్రాహ తాసామష్టౌ సుమధ్యమాః ।
అదితిం చ దితిం చైవ దనుమప్యథ కాలికామ్ ॥ 11 ॥
తామ్రాం క్రోధవశాం చైవ మనుం చాప్యనలామపి ।
తాస్తు కన్యాస్తతః ప్రీతః కాశ్యపః పునరబ్రవీత్ ॥ 12 ॥
పుత్రాం స్స్రైలోక్యభర్తృన్వై జనయిష్యథ మత్సమాన్ ।
అదితిస్తన్మనా రామ దితిశ్చ మనుజర్షభ ॥ 13 ॥
కాలికా చ మహాబాహో శేషాస్త్వమనసోఽభవన్ ।
అదిత్యాం జజ్ఞిరే దేవాత్రయస్త్రింశదరిందమ ॥ 14 ॥
ఆదిత్యా వసవో రుద్రా హ్యశ్వినౌ చ పరంతప ।
దితిస్త్వజనయత్పుత్రాన్ దైత్యాంస్తాత యశస్వినః ॥ 15 ॥
తేషామియం వసుమతీ పురాఽసీత్సవనార్ణవా ।
దనుస్త్వజనయత్పుత్రమశ్వగ్రీవమరిందమ ॥ 16 ॥
నరకం కాలకంచైవ కాలికాపి వ్యజాయత ।
క్రౌంచీం భాసీం తథా శ్యేనీం ధృతరాష్ట్రీం తథా శుకీమ్ ॥ 17 ॥
తామ్రాపి సుషువే కన్యాః పంచైతా లోకవిశ్రుతాః ।
ఉలూకాంజనయత్క్రౌంచీ భాసీ భాసాన్వ్యజాయత ॥ 18 ॥
శ్యేనీ శ్యేనాంశ్చ గృధ్రాంశ్చ వ్యజాయత సుతేజసః ।
ధృతరాష్ట్రీతు హంసాంశ్చ కలహంసాంశ్చ సర్వశః ॥ 19 ॥
చక్రవాకాంశ్చ భద్రం తే విజజ్ఞే సాపి భామినీ ।
శుకీ నతాం విజజ్ఞే తు నతాయా వినతా సుతా ॥ 20 ॥
దశ క్రోధవశా రామ విజజ్ఞే హ్యాత్మసంభవాః ।
మృగీం చ మృగమందాం చ హరీం భద్రమదామపి ॥ 21 ॥
మాతంగీమపి శార్దూలీం శ్వేతాం చ సురభిం తథా ।
సర్వలక్షణసంపన్నాం సురసాం కద్రుకామపి ॥ 22 ॥
అపత్యం తు మృగాస్సర్వే మృగ్యా నరవరోత్తమ ।
ఋక్షాశ్చ మృగమందాయాస్సృమరాశ్చమరా స్తథా ॥ 23 ॥
హర్యాశ్చ హరయోఽపత్యం వానరాశ్చ తరస్స్వినః ।
తతస్త్విరావతీం నామ జజ్ఞే భద్రమదా సుతామ్ ॥ 24 ॥
తస్యాస్త్వైరావతః పుత్రో లోకనాథో మహాగజః ।
మాతంగ్యా స్త్వథ మాతంగా అపత్యం మనుజర్షభ ॥ 25 ॥
గోలాంగూలాంశ్చ శార్దూలీ వ్యాఘ్రాంశ్చాజనయత్సుతాన్ ।
దిశాగజాంశ్చ కాకుత్స్థ శ్వేతాప్యజనయత్సుతాన్ ॥ 26 ॥
తతో దుహితరౌ రామ సురభిర్ద్వేవ్యజాయత ।
రోహిణీం నామ భద్రం తే గంధర్వీం చ యశస్స్వినీమ్ ॥ 27 ॥
రోహిణ్యజనయద్ గావో గంధర్వీ వాజినః సుతాన్ ।
సురసాఽజనయన్నాగాన్రామ కద్రూస్తు పన్నగాన్ ॥ 28 ॥
మనుర్మనుష్యాన్ జనయద్రామ పుత్రాన్ యశస్వినః ।
బ్రాహ్మణాన్ క్షత్రియాన్ వైశ్యాన్ శూద్రాంశ్చ మనుజర్షభ ॥ 29 ॥
సర్వాన్ పుణ్యఫలాన్వృక్షాననలాపి వ్యజాయత ।
వినతా చ శుకీపౌత్రీ కద్రూశ్చ సురసాస్వసా ॥ 30 ॥
కద్రూర్నాగం సహస్రాస్యం విజజ్ఞే ధరణీధరమ్ ।
ద్వౌ పుత్రౌ వినతాయాస్తు గరుడోఽరుణ ఏవ చ ॥ 31 ॥
తస్మాజ్జాతోఽహమరుణాత్సంపాతిస్తు మమాగ్రజః ।
జటాయురితి మాం విద్ధి శ్యేనీపుత్రమరిందమ ॥ 32 ॥
సోఽహం వాససహాయస్తే భవిష్యామి యదీచ్ఛసి ।
ఇదం దుర్గం హి కాంతారం మృగరాక్షస సేవితమ్ ॥ 33 ॥
సీతాం చ తాత రక్షిష్యే త్వయి యాతే సలక్ష్మణే ।
జటాయుషం తం ప్రతిపూజ్య రాఘవో ముదా పరిష్వజ్య చ సన్నతోఽభవత్ ।
పితుర్హి శుశ్రావ సఖిత్వమాత్మవాన్ జటాయుషా సంకథితం పునః పునః ॥ 34 ॥
స తత్ర సీతాం పరిదాయ మైథిలీం సహైవ తేనాతిబలేన పక్షిణా ।
జగామ తాం పంచవటీం సలక్ష్మణో రిపూందిధక్షంఛలభాని వానలః ॥ 35 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే చతుర్దశస్సర్గః ॥
