శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సుందరకాండమ్ ।
అథ త్రయస్త్రింశస్సర్గః ।
సోఽవతీర్య ద్రుమాత్తస్మాద్విద్రుమప్రతిమాననః ।
వినీతవేషః కృపణః ప్రణిపత్యోపసృత్య చ ॥ 1 ॥
తామబ్రవీన్మహాతేజా హనూమాన్మారుతాత్మజః ।
శిరస్యంజలిమాధాయ సీతాం మధురయా గిరా ॥ 2 ॥
కా ను పద్మపలాశాక్షి క్లిష్టకౌశేయవాసిని ।
ద్రుమస్య శాఖామాలంబ్య తిష్ఠసి త్వమనిందితే ॥ 3 ॥
కిమర్థం తవ నేత్రాభ్యాం వారి స్రవతి శోకజమ్ ।
పుండరీకపలాశాభ్యాం విప్రకీర్ణమివోదకమ్ ॥ 4 ॥
సురాణామసురాణాం వా నాగగంధర్వరక్షసామ్ ।
యక్షాణాం కిన్నరాణాం వా కా త్వం భవసి శోభనే ॥ 5 ॥
కా త్వం భవసి రుద్రాణాం మరుతాం వా వరాననే ।
వసూనాం హి వరారోహే దేవతా ప్రతిభాసి మే ॥ 6 ॥
కి ను చంద్రమసా హీనా పతితా విబుధాలయాత్ ।
రోహిణీ జ్యోతిషాం శ్రేష్ఠా శ్రేష్ఠసర్వగుణాన్వితా ॥ 7 ॥
కా త్వం భవసి కల్యాణి త్వమనిందితలోచనే ।
కోపాద్వా యది వా మోహాద్భర్తారమసితేక్షణే ॥ 8 ॥
వసిష్ఠం కోపయిత్వా త్వం నాసి కల్యాణ్యరుంధతీ ।
కో ను పుత్రః పితా భ్రాతా భర్తా వా తే సుమధ్యమే ॥ 9 ॥
అస్మాల్లోకాదముం లోకం గతం త్వమనుశోచసి ।
రోదనాదతినిశ్శ్వాసాద్భూమిసంస్పర్శనాదపి ॥ 10 ॥
న త్వాం దేవీమహం మన్యే రాజ్ఞ స్సర్వజ్ఞావధారణాత్ ।
వ్యంజనాని చ తే యాని లక్షణాని చ లక్షయే ॥ 11 ॥
మహిషీ భూమిపాలస్య రాజకన్యా చ మే మతా ।
రావణేన జనస్థానాద్బలాదపదహృతా యది ॥ 12 ॥
సీతా త్వమసి భద్రం తే తన్మమాచక్ష్వ పృచ్ఛతః ।
యథా హి తవ వై దైన్యం రూపం చాప్యతిమానుషమ్ ॥ 13 ॥
తపసా చాన్వితో వేషస్త్వం రామమహిషీ ధ్రువమ్ ।
సా తస్య వచనం శ్రుత్వా రామకీర్తనహర్షితా ॥ 14 ॥
ఉవాచ వాక్యం వైదేహీ హనుమంతం ద్రుమాశ్రితమ్ ।
పృథివ్యాం రాజసింహానాం ముఖ్యస్య విదితాత్మనః ॥ 15 ॥
స్నుషా దశరథస్యాహం శత్రుసైన్యప్రతాపినః ।
దుహితా జనకస్యాహం వైదేహస్య మహాత్మనః ॥ 16 ॥
సీతేతి నామ నామ్నాఽహం భార్యా రామస్య ధీమతః ।
సమా ద్వాదశ తత్రాహం రాఘవస్య నివేశనే ॥ 17 ॥
భుంజానా మానుషాన్భోగాన్సర్వకామసమృద్ధినీ ।
తత్ర త్రయోదశే వర్షే రాజ్యేనేక్ష్వాకునందనమ్ ॥ 18 ॥
అభిషేచయితుం రాజా సోపాధ్యాయః ప్రచక్రమే ।
తస్మిన్సంభ్రియమాణే తు రాఘవస్యాభిషేచనే ॥ 19 ॥
కైకయీ నామ భర్తారం దేవీ వచనమబ్రవీత్ ।
న పిబేయం న ఖాదేయం ప్రత్యహం మమ భోజనమ్ ॥ 20 ॥
ఏష మే జీవితస్యాంతో రామో యద్యభిషిచ్యతే ।
యత్తదుక్తం త్వయా వాక్యం ప్రీత్యా నృపతిసత్తమ ॥ 21 ॥
తచ్ఛేన్న వితథం కార్యం వనం గచ్ఛతు రాఘవః ।
స రాజా సత్యవాగ్దేవ్యా వరదానమనుస్మరన్ ॥ 22 ॥
ముమోహ వచనం శ్రుత్వా కైకేయ్యాః క్రూరమప్రియమ్ ।
తతస్తు స్థవిరో రాజా సత్యే ధర్మే వ్యవస్థితః ॥ 23 ॥
జ్యేష్ఠం యశస్వినం పుత్రం రుదన్రాజ్యమయాచత ।
స పితుర్వచనం శ్రీమానభిషేకాత్పరం ప్రియమ్ ॥ 24 ॥
మనసా పూర్వమాసాద్య వాచా ప్రతిగృహీతవాన్ ।
దద్యాన్న ప్రతిగృహ్ణీయాన్న బ్రూయాత్కించిదప్రియమ్ ॥ 25 ॥
అపి జీవితహేతోర్వా రామస్సత్యపరాక్రమః ।
స విహాయోత్తరీయాణి మహార్హాణి మహాయశాః ॥ 26 ॥
విసృజ్య మనసా రాజ్యం జనన్యై మాం సమాదిశత్ ।
సాహం తస్యాగ్రతస్తూర్ణం ప్రస్థితా వనచారిణీ ॥ 27 ॥
న హి మే తేన హీనాయా వాసస్స్వర్గేఽపి రోచతే ।
ప్రాగేవ తు మహాభాగస్సౌమిత్రిర్మిత్రనందనః ॥ 28 ॥
పూర్వజస్యానుయాత్రార్థే ద్రుమచీరైరలంకృతః ।
తే వయం భర్తురాదేశం బహుమాన్య దృఢవ్రతాః ॥ 29 ॥
ప్రవిష్టాస్స్మ పురాదృష్టం వనం గంభీరదర్శనమ్ ।
వసతో దండకారణ్యే తస్యాహమమితౌజసః ॥ 30 ॥
రక్షసాఽపహృతా భార్యా రావణేన దురాత్మనా ।
ద్వౌ మాసౌ తేన మే కాలో జీవితానుగ్రహః కృతః ॥ 31 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సుందరకాండే త్రయస్త్రింశస్సర్గః ॥
