శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ ఏకపంచాశస్సర్గః ।
తేషాంసుతుములంశబ్దంవానరాణాంతరస్వినామ్ ।
నర్దతాంరాక్షసైస్సార్ధంతదాశుశ్రావరావణః ॥ 1 ॥
స్నిగ్ధగంభీరనిర్ఘోషంశ్రుత్వాసనినదంభృశమ్ ।
సచివానాంతతస్తేషాంమధ్యేవచనమబ్రవీత్ ॥ 2 ॥
యథాఽసౌసంప్రహృష్టానాంవానరాణాంసముత్థితః ।
బహూనాంసుమహాన్నాదోమేఘనామివగర్జితామ్ ॥ 3 ॥
వ్యక్తంసుమహతీప్రీతిరేతేషాంనాత్రసంశయః ।
తథాహివిపులైర్నాదైశ్చుక్షుభేవరుణాలయః ॥ 4 ॥
తౌతుబద్ధౌశరైస్తీక్ష్ణైర్భ్రాతరౌరామలక్ష్మణౌ ।
అయంచసుమహాన్నాదశంకాంజనయతీవమే ॥ 5 ॥
ఏతత్తువచనంచోక్త్వామంత్రిణోరాక్షసేశ్వరః ।
ఉవాచనైరృతాంస్తత్రసమీపపరివర్తినః ॥ 6 ॥
జ్ఞాయతాంతూర్ణమేతేషాంసర్వేషాంచవనచారిణామ్ ।
శోకకాలేసముత్పన్నహర్షకారణముత్థితమ్ ॥ 7 ॥
తథోక్తాస్తేనసంభ్రాంతాఃప్రాకారమధిరుహ్యచ ।
దదృశుఃపాలితాంసేనాంసుగ్రీవేణమహాత్మనా ॥ 8 ॥
తౌచముక్తౌసుఘోరేణశరబంధేనరాఘవౌ ।
సముత్థితౌమహాభాగౌవిషేదుఃప్రేక్ష్యరాక్షసాః ॥ 9 ॥
సంత్రస్తహృదయాఃసర్వేప్రాకారాత్ వరుహ్యతే ।
విషణ్ణవదనాఘోరారాక్షసేంద్రముపస్థితా ॥ 10 ॥
తదప్రియందీనముఖారావణస్యనిశాచరాః ।
కృత్స్నంనివేదయామాసుర్యథావద్వాక్యకోవిదాః ॥ 11 ॥
యౌతావింద్రజితాయుద్ధేభ్రాతరౌరామలక్ష్మణౌ ।
నిబద్ధౌశరబంధేననిష్ప్రకంపభుజౌకృతౌ ॥ 12 ॥
విముక్తౌశరబంధేనదృశ్యేతేతౌరణాజిరే ।
పాశానివగజౌఛిత్వాగజేంద్రసమవిక్రమౌ ॥ 13 ॥
తచ్ఛ్రుత్వావచనంతేషాంరాక్షసేంద్రోమహాబలః ।
చింతారోషసమాక్రాంతోవిషణ్ణవదనోఽభవత్ ॥ 14 ॥
ఘోరైర్దత్తవరైర్భద్ధౌశరైరాశీవిషోపమైః ।
అమోఘైస్సూర్యసంకాశైఃప్రమథ్యేంద్రజితాయుధి ॥ 15 ॥
తదస్త్రబంధమాసాద్యయదిముక్తౌరిపూమమ ।
సంశయస్థమిదంసర్వమనుపశ్యామ్యహంబలమ్ ॥ 16 ॥
నిష్ఫలాఃఖలుసమ్వృత్తాశ్శరాఃవాసుకితేజసః ।
అదత్తంయైస్తుసంగ్రామేరిపూణాంజీవితంమమ ॥ 17 ॥
ఏవముక్త్వాతుసంక్రుద్ధోనిశ్శ్వసన్నురగోయథా ।
అబ్రవీద్రక్షసాంమధ్యేధూమ్రాక్షంనామరాక్షసమ్ ॥ 18 ॥
బలేనమహతాయుక్తోరాక్షసైర్భీమవిక్రమః ।
త్వంవధాయాభినిర్యాహిరామస్యసహవానరైః ॥ 19 ॥
ఏవముక్తస్తుధూమ్రాక్షోరాక్షసేంద్రేణధీమతా ।
కృత్వాప్రణామంసమ్హృష్టోనిర్జగామనృపాలయత్ ॥ 20 ॥
అభినిష్క్రమ్యతదద్వారంబలాధ్యక్షమువాచహ ।
త్వరయస్వబలంతూర్ణంకించిరేణయుయుత్సతః ॥ 21 ॥
ధూమ్రాక్షవచనంశ్రుత్వాబలాధ్యక్షోబలానుగః ।
బలముద్యోజయామాసరావణస్యాజ్ఞయాద్రుతమ్ ॥ 22 ॥
తేబద్ధఘంటాబలినోఘోరరూపానిశాచరాః ।
విగర్జమానాస్సమ్హృష్టాధూమ్రాక్షంపర్యవారయన్ ॥ 23 ॥
వివిధాయుధహస్తాశ్చశూలముద్గరపాణయః ।
గదాభిఃపట్టసైర్దండైరాయసైర్ముసలైర్భృశమ్ ॥ 24 ॥
పరిఘైర్భిండివాలైశ్చభల్లైప్రాసైః పరశ్వథైః ।
నిర్యయూరాక్షసాదిభ్యోనర్ధంతోజలదాయథా ॥ 25 ॥
రథైఃకవచినస్త్వన్యేధ్వజైశ్చసమలంకృతైః ।
సువర్ణజాలవిహితైఃఖరైశ్చవివిధాననైః ॥ 26 ॥
హయైఃపరమశీఘ్రైశ్చగజైశ్చైవమదోత్కటైః ।
నిర్యయుర్నైరృతవ్యాఘ్రావ్యాఘ్రాఇవదురాసదాః ॥ 27 ॥
వృకసింహముఖైర్యుక్తంఖరైఃకనకభూషణైః ।
ఆరురోహరథందివ్యంధూమ్రాక్షఃఖరనిస్స్వనః ॥ 28 ॥
సనిర్యాతోమహావీర్యోధూమ్రాక్షోరాక్షసైర్వృతః ।
ప్రహసన్పశ్చిమద్వారంహనుమాన్యత్రయూథపః ॥ 29 ॥
రథప్రవరమాస్థాయఖరయుక్తంఖరస్వనమ్ ।
ప్రయాంతంతుమహాఘోరంరాక్షసంభీమదర్శనమ్ ॥ 30 ॥
అంతరిక్షగతాఃఘోరాశకునాఃప్రత్యషేధయన్ ।
రథశీర్షేమహాన్భీమోగృధ్రశ్చనిపపాతహ ॥ 31 ॥
ధ్వజాగ్రేగ్రథితాశ్చైవనిపేతుఃకుణపాశనాః ।
రుధిరార్ద్రోమహాన్ శ్వేతఃకబంధఃపతితోభువి ॥ 32 ॥
విస్వరంచోత్సృజన్నాదంధూమ్రాక్షస్యసమీపతః ।
వవర్షరుధిరందేవస్సంచచాలచమేదినీ ॥ 33 ॥
ప్రతిలోమంవనౌవాయుర్నిర్ఘాతసమనిస్వనః ।
తిమిరౌఘవృతాస్తత్రదిశశ్చనచకాశిరే ॥ 34 ॥
సతూత్పాతాంస్తదాదృష్టవారాక్షసానాంభయావహాన్ ।
ప్రాదుర్భూతాన్సుఘోరాంశ్చధూమ్రాక్షోవ్యథితోఽభవత్ ॥ 35 ॥
ముముహూరాక్షసాఃసర్వేధూమ్రాక్షస్యపురస్సరాః ।
తతఃసుభీమోబహుభిర్నిశాచరైర్వృతోఽభినిష్క్రమ్యరణోత్సుకోబలీ ।
దదర్శతాంరాఘవబాహుపాలితాంమహౌఘకల్పాంబహువానరీంచమూమ్ ॥ 36 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ఏకపంచాశస్సర్గః ॥
