శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ చత్వారింశస్సర్గః ।
తతోరామస్సువేలాగ్రంయోజనద్వయమండలమ్ ।
అరురోహససుగ్రీవోహరియూధపసమ్వృతః ॥ 1 ॥
స్థిత్వాముహూర్తంతత్రైవదిశోదశవిలోకయన్ ।
త్రికూటశిఖరేరమ్యేనిర్మితాంవిశ్వకర్మణా ॥ 2 ॥
దదర్శలంకాంసున్యస్తాంరమ్యకాననశోభితామ్ ।
తస్యాంగోపురశృంగస్థంరాక్షసేంద్రందురాసదమ్ ॥ 3 ॥
శ్వేతచామరపర్యంతంవిజయచ్ఛత్రశోభితమ్ ।
రక్తచందనసంలిప్తంరత్నాభరణభూషితమ్ ॥ 4 ॥
నీలజీమూతసంకాశంహేమసంఛాదితాంబరమ్ ।
ఐరావతవిషాణాగ్రైరుత్కృష్టకిణవక్షసమ్ ॥ 5 ॥
శశలోహితరాగేణసంవీతంరక్తవాససా ।
సంధ్యాతపేనసంవీతంమేఘరాశిమివాంబరే ॥ 6 ॥
పశ్యతాంవానరేంద్రాణాంరాఘవస్యాపిపశ్యతః ।
దర్శనాద్రాక్షసేంద్రస్యసుగ్రీవస్సహసోత్థితః ॥ 7 ॥
క్రోధవేగేనసంయుక్తస్సత్త్వేనచబలేనచ ।
అచలాగ్రాదథోత్థాయపుప్లువేగోపురస్థలే ॥ 8 ॥
స్థిత్వాముహూర్తంసంప్రేక్ష్యనిర్భయేనాంతరాత్మనా ।
తృణీకృత్యచతద్రక్షస్సోఽబ్రవీత్పరుషంవచః ॥ 9 ॥
లోకనాథస్యరామస్యసఖాదాసోఽస్మిరాక్షస ।
నమయామోక్ష్యసేఽద్యత్వంపార్థివేంద్రస్యతేజసా ॥ 10 ॥
ఇత్యుక్త్వాసహసోత్పత్యపుప్లువేతస్యచోపరి ।
ఆకృష్యముకుటంచిత్రంపాతయిత్వాఽపతద్భువి ॥ 11 ॥
సమీక్ష్యతూర్ణమాయాంతమబభాషేనిశాచరః ।
సుగ్రీవస్త్వపరోక్షం మేహీనగ్రీవోభవిష్యసి ॥ 12 ॥
ఇత్యుక్త్వోత్థాయతంక్షిప్రంబాహుభ్యామాక్షిపత్తలే ।
కంతువత్తంసముత్థాయబాహుభ్యామాక్షిపద్ధరి ॥ 13 ॥
పరస్పరంస్వేదవిదగ్ధగాత్రౌపరస్పరంశోణితదిగ్ధదేహౌ ।
పరస్పరంలశిష్టనిరుద్ధచేష్టౌపరస్పరంశాల్మలికింశుకౌయధా ॥ 14 ॥
ముష్టిప్రహారైశ్చతలప్రహారైరరత్నిఘాతైశ్చకరాగ్రఘాతైః ।
తౌచక్రతుర్యుద్ధమసహ్యరూపంమహాబలౌరాక్షసవానరేంద్రౌ ॥ 15 ॥
కృత్వానియుద్ధంభృశముగ్రవేగౌకాలంచిర, గోపురవేదిమధ్యే ।
ఉత్క్షిప్యచోత్క్షిప్యవినమ్యదేహౌపాదక్రమాద్గోపురవేదిలగ్నౌ ॥ 16 ॥
అన్యోన్యమావిధ్యవేదిలగ్నౌతౌపేతతుస్సాలనిఖాతమధ్యే ।
ఉత్పేతతుర్భూతలమస్పృశంతౌస్థిత్వాముహూర్తంత్వభినిశ్శ్వసంతౌ ॥ 17 ॥
ఆలిఙ్ గ్యచాలిఙ్ గ్యచబాహుయోక్స్రైస్సంయోజయామాసతురాహవేతౌ ।
సమ్రంభశిక్షాబలసంప్రయుక్తౌసంచేరతుస్సంప్రతియుద్ధమార్గైః ॥ 18 ॥
శార్దూరసింహావివజాతదర్పౌగజేంద్రపోతావివసంప్రయుక్తౌ ।
సంహత్యచాపీడ్యచతావురోభ్యాంనిపేతతుర్వైయుగపద్ధరణ్యామ్ ॥ 19 ॥
ఉద్యమ్యచాన్యోన్యమధిక్షిపంతౌసంచక్రమాతేబహుయుద్ధమార్గేః ।
వ్యాయామశిక్షాబలసంప్రయుక్తౌక్లమంనతౌజగ్మతురాశువీరౌ ॥ 20 ॥
బాహూత్తమైర్వారణవారణాభైర్నివారయంతౌవరవారణాభౌ ।
చిరేణకాలేనతుసంప్రయుక్తౌసంచేరతుర్మండలమార్గమాశు ॥ 21 ॥
తౌపరస్పరమాసాద్యయత్తావన్యోన్యసూదనే ।
మార్జారావివభక్ష్యార్థేఽవితస్థాతేముహుర్ముహుః ॥ 22 ॥
మండలానివిచిత్రాణిస్థానానివివిధానిచ ।
మూత్రకాణిచిత్రాణిగతప్రత్యాగతానిచ ॥ 23 ॥
తిరచ్శీనగతాన్యేవతథావక్రగతానిచ ।
పరిమోక్షంప్రహారాణాంవర్జనంపరిధావనమ్ ॥ 24 ॥
అభిద్రవణమాప్లావమావస్థానంసవిగ్రహమ్ ।
పరావృత్తమపావృత్తమపద్రుతమవప్లుతమ్ ॥ 25 ॥
ఉపన్యస్తపమన్యస్తంయుద్ధమార్గవిశారదౌ ।
తౌసంచేచేరతురన్యోన్యంవానరేంద్రశ్చరావణః ॥ 26 ॥
ఏతస్మిన్నంతరేరక్షోమాయాబలమథాత్మనః ।
ఆరబ్ధుముపసంపేదేజ్ఞాత్వాతంవానరాధిపః ॥ 27 ॥
ఉత్పపాతతదాకాశంజితకాశీజితక్లమః ।
రావణఃస్థితఏవాత్రహరిరాజేవవంచితః ॥ 28 ॥
అథహరివరనాథఃప్రాప్యసంగ్రామకీర్తింనిశిచరపతిమాజౌయోజయిత్వాశ్రమేణ ।
గగనమతివిశాలంలంఘయిత్వార్కసూనుర్హరిగణమధ్యేరామపార్శ్వంజగామ ॥ 29 ॥
ఇతిససవితృసూనుస్తత్రతత్కర్మకృత్వాపవనగతిరనీకంప్రావిశత్ససంప్రహృష్టః ।
రఘువరనృపసూనోద్వర్ధయన్యుద్ధహర్షంతరుమృగగణముఖ్యైఃపూజ్యమానోహరీంద్రః ॥ 30 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే చత్వారింశస్సర్గః ॥
