శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాండమ్ ।
అథ ద్విచత్వారింశస్సర్గః ।
ఏవముక్త్వా తు వచనం మారీచో రావణం తతః ।
గచ్ఛావేత్యబ్రవీద్దీనో భయాద్రాత్రించరప్రభోః ॥ 1 ॥
దృష్టశ్చాహం పునస్తేన శరచాపాసిధారిణా ।
మద్వధోద్యతశస్త్రేఽణ వినష్టం జీవితం చ మే ॥ 2 ॥
న హి రామం పరాక్రమ్య జీవన్ప్రతినివర్తతే ।
వర్తతే ప్రతిరూపోఽసౌ యమదండహతస్య తే ॥ 3 ॥
కిం ను శక్యం మయా కర్తుమేవం త్వయి దురాత్మని ।
ఏష గచ్ఛామ్యహం తాత స్వస్తి తేఽస్తు నిశాచర ॥ 4 ॥
ప్రహృష్టస్త్వభవత్తేన వచనేన స రావణః ।
పరిష్వజ్య సుసంశ్లిష్టమిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 5 ॥
ఏతచ్ఛౌండీర్యయుక్తం తే మచ్ఛందవశవర్తినః ।
ఇదానీమసి మారీచః పూర్వమన్యో నిశాచరః ॥ 6 ॥
ఆరుహ్యతామయం శీఘ్రం రథో రత్నవిభూషితః ।
మయా సహ తథా యుక్తః పిశాచవదనైః ఖరైః ॥ 7 ॥
ప్రలోభయిత్వా వైదేహీం యథేష్టం గంతుమర్హసి ।
తాం శూన్యే ప్రసభం సీతామానయిష్యామి మైథిలీమ్ ॥ 8 ॥
తతో రావణమారీచౌ విమానమివ తం రథమ్ ।
ఆరుహ్య యయతుశ్శీఘ్రం తస్మాదాశ్రమమండలాత్ ॥ 9 ॥
తథైవ తత్ర పశ్యంతౌ పత్తనాని వనాని చ ।
గీరీంశ్చ సరితస్సర్వా రాష్ట్రాణి నగరాణి చ ॥ 10 ॥
సమేత్య దండకారణ్యం రాఘవస్యాశ్రమం తతః ।
దదర్శ సహ మారీచో రావణో రాక్షసాధిపః ॥ 11 ॥
అవతీర్య రథాత్తస్మాత్తతః కాంచనభూషణాత్ ।
హస్తే గృహీత్వా మారీచం రావణో వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 12 ॥
ఏతదాశ్రమపదం దృశ్యతే కదలీవృతమ్ ।
క్రియతాం తత్సఖే శీఘ్రం యదర్థం వయమాగతాః ॥ 13 ॥
స రావణవచశ్శ్రుత్వా మారీచో రాక్షసస్తదా ।
మృగో భూత్వాఽశ్రమద్వారి రామస్య విచచార హ ॥ 14 ॥
స తు తద్రూపమాస్థాయ మహదద్భుతదర్శనమ్ ।
మణిప్రవరశృంగాగ్రస్సితాసితముఖాకృతిః ॥ 15 ॥
రక్తపద్మోత్పలముఖ ఇంద్రనీలోత్పలశ్రవాః ।
కించిదభ్యున్నతగ్రీవ ఇంద్రనీలదలాధరః ॥ 16 ॥
కుందేందువజ్రసంకాశముదరం చాస్య భాస్వరమ్ ।
మధూకనిభపార్శ్వశ్చ పద్మకింజల్కసన్నిభః ॥ 17 ॥
వైడూర్యసంకాశఖురస్తనుజంఘస్సుసంహతః ।
ఇంద్రాయుధసవర్ణేన పుచ్ఛేనోర్ధ్వం విరాజతా ॥ 18 ॥
మనోహరస్స్నిగ్ధవర్ణో రత్నైర్నానావిధైర్వృతః ।
క్షణేన రాక్షసో జాతో మృగః పరమశోభనః ॥ 19 ॥
వనం ప్రజ్వలయన్రమ్యం రామాశ్రమపదం చ తత్ ।
మనోహరం దర్శనీయం రూపం కృత్వా స రాక్షసః ॥ 20 ॥
ప్రలోభనార్థం వైదేహ్యా నానాధాతువిచిత్రితమ్ ।
విచరన్గచ్ఛతే తస్మాచ్ఛాద్వలాని సమంతతః ॥ 21 ॥
రూప్యైర్బిందుశతైశ్చిత్రో భూత్వా స ప్రియదర్శనః ।
విటపీనాం కిసలయాన్భఙ్త్క్వాఽదన్విచచార హ ॥ 22 ॥
కదలీగృహకం గత్వా కర్ణికారానితస్తతః ।
సమాశ్రయన్మందగతిస్సీతాసందర్శనం తథా ॥ 23 ॥
రాజీవచిత్రపృష్ఠస్స విరరాజ మహామృగః ।
రామాశ్రమపదాభ్యాశే విచచార యథాసుఖమ్ ॥ 24 ॥
పునర్గత్వా నివృత్తశ్చ విచచార మృగోత్తమః ।
గత్వా ముహూర్తం త్వరయా పునః ప్రతినివర్తతే ॥ 25 ॥
విక్రీడంశ్చ క్వచిద్భూమౌ పునరేవ నిషీదతి ।
ఆశ్రమద్వారమాగమ్య మృగయూథాని గచ్ఛతి ॥ 26 ॥
మృగయూథైరనుగతః పునరేవ నివర్తతే ।
సీతాదర్శనమాకాంక్షన్రాక్షసో మృగతాం గతః ॥ 27 ॥
పరిభ్రమతి చిత్రాణి మండలాని వినిష్పతన్ ।
సముద్వీక్ష్య చ తే సర్వే మృగా హ్యన్యే వనేచరాః ॥ 28 ॥
ఉపాగమ్య సమాఘ్రాయ విద్రవంతి దిశో దశ ।
రాక్షసస్సోఽపి తాన్వన్యాన్మృగాన్మృగవధే రతః ॥ 29 ॥
ప్రచ్ఛాదనార్థం భావస్య న భక్షయతి సంస్పృశన్ ।
తస్మిన్నేవ తతః కాలే వైదేహీ శుభలోచనా ॥ 30 ॥
కుసుమావచయవ్యగ్రా పాదపానభ్యవర్తత ।
కర్ణికారానశోకాంశ్చ చూతాంశ్చ మదిరేక్షణా ॥ 31 ॥
కుసుమాన్యవచిన్వంతీ చచార రుచిరాననా ।
అనర్హాఽరణ్యవాసస్య సా తం రత్నమయం మృగమ్ ॥ 32 ॥
ముక్తామణి విచిత్రాంగం దదర్శ పరమాంగనా ।
సా తం రుచిరదంతోష్ఠీ రూప్యధాతుతనూరుహమ్ ॥ 33 ॥
విస్మయోత్ఫుల్లనయనా సస్నేహం సముదైక్షత ।
స చ తాం రామదయితాం పశ్యన్మాయామయో మృగః ॥ 34 ॥
విచచార పునశ్చిత్రం దీపయన్నివ తద్వనమ్ ।
అదృష్టపూర్వం తం దృష్ట్వా నానారత్నమయం మృగమ్ ॥ 35 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే ద్విచత్వారింశస్సర్గః ॥
