శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాండమ్ ।
అథ పంచదశస్సర్గః ।
తే తు తాం రజనీముష్య బ్రాహ్మణా వేదపారగాః ।
ఉపతస్థురుపస్థానం సహ రాజపురోహితాః ॥ 1 ॥
అమాత్యా బలముఖ్యాశ్చ ముఖ్యా యే నిగమస్య చ ।
రాఘవస్యాభిషేకార్థే ప్రియమాణాస్తు సంగతాః ॥ 2 ॥
ఉదితే విమలే సూర్యే పుష్యే చాభ్యాగతేఽహని ।
లగ్నే కర్కటకే ప్రాప్తే జన్మ రామస్య చ స్థితే ॥ 3 ॥
అభిషేకాయ రామస్య ద్విజేంద్రైరుపకల్పితమ్ ।
కాంచనా జలకుంభాశ్చ భద్రపీఠం స్వలంకృతమ్ ।
2.15,4 ।
రథః చ సమ్యగాస్తీర్ణో భాస్వతా వ్యాఘ్రచర్మణా ।
గంగాయమునయోఃపుణ్యాత్సంగమాదాహృతం జలమ్ ॥ 4 ॥
యాశ్చాన్యా స్సరితః పుణ్యా హ్రదాః కూపా స్సరాంసి చ ।
ప్రాగ్వాహాశ్చోర్ధ్వవాహాశ్చ తిర్యగ్వాహా స్సమాహితాః ॥ 5 ॥
తాభ్యశ్చైవాహృతం తోయం సముద్రేభ్యశ్చ సర్వశః ।
సలాజాః క్షీరిభిశ్ఛన్నా ఘటాః కాంచనరాజతాః ॥ 6 ॥
పద్మోత్పలయుతా భాంతి పూర్ణాః పరమవారిణా ।
క్షౌద్రం దధి ఘృతం లాజా దర్భా స్సుమనసః పయః ॥ 7 ॥
వేశ్యాశ్చైవ శుభాచారా స్సర్వాభరణభూషితాః ।
చంద్రాంశువికచప్రఖ్యం కాంచనం రత్నభూషితమ్ ॥ 8 ॥
సజ్జం తిష్ఠతి రామస్య వాలవ్యజనముత్తమమ్ ।
చంద్రమండలసంకాశమాతపత్రం చ పాండురమ్ ॥ 9 ॥
సజ్జం ద్యుతికరం శ్రీమదభిషేకపురస్కృతమ్ ।
పాండురశ్చ వృషస్సజ్జః పాండురోఽశ్వశ్చ సుస్థితః ॥ 10 ॥
ప్రసృతశ్చ గజఃశ్రీమానౌపవాహ్యః ప్రతీక్షతే ।
అష్టౌ చ కన్యా మాంగల్యా స్సర్వాభరణభూషితాః ॥ 11 ॥
వాదిత్రాణి చ సర్వాణి వందినశ్చ తథాఽపరే ।
ఇక్ష్వాకూణాం యథా రాజ్యే సంభ్రియేతాభిషేచనమ్ ॥ 12 ॥
తథాజాతీయమాదాయ రాజపుత్రాభిషేచనమ్ ।
తే రాజవచనాత్తత్ర సమవేతామహీపతిమ్ ॥ 13 ॥
అపశ్యంతోఽబ్రువన్ కో ను రాజ్ఞో నః ప్రతివేదయేత్ ।
న పశ్యామశ్చ రాజానముదితశ్చ దివాకరః ॥ 14 ॥
యౌవరాజ్యాభిషేకశ్చ సజ్జో రామస్య ధీమతః ।
ఇతి తేషు బ్రువాణేషు సార్వభౌమాన్ మహీపతీన్ ॥ 15 ॥
అబ్రవీత్తానిదం సర్వాన్సుమంత్రో రాజసత్కృతః ।
రామం రాజ్ఞో నియోగేన త్వరయా ప్రస్థితోఽస్మ్యహమ్ ॥ 16 ॥
పూజ్యా రాజ్ఞో భవంతస్తు రామస్య చ విశేషతః ।
అయం పృచ్ఛామి వచనాత్సుఖమాయుష్మతామహమ్ ॥ 17 ॥
రాజ్ఞః సంప్రతి బుద్ధస్య యచ్చాగమనకారణమ్ ।
ఇత్యుక్త్వాఽంతః పురద్వారమాజగామ పురాణవిత్ ॥ 18 ॥
సదాఽసక్తం చ తద్వేశ్మ సుమంత్రః ప్రవివేశ హ ।
తుష్టావాస్య తదా వంశం ప్రవిశ్య స విశాంపతేః ॥ 19 ॥
శయనీయం నరేంద్రస్య తదాఽఽసాద్య వ్యతిష్ఠత ।
సోఽత్యాసాద్య తు తద్వేశ్మ తిరస్కరణిమంతరా ॥ 20 ॥
ఆశీర్భిర్గుణయుక్తాభి రభితుష్టావ రాఘవమ్ ।
సోమసూర్యౌ చ కాకుత్స్థ శివవైశ్రవణావపి ॥ 21 ॥
వరుణశ్చాగ్నిరింద్రశ్చ విజయం ప్రదిశంతు తే ।
గతా భగవతీ రాత్రిరహః శివముపస్థితమ్ ॥ 22 ॥
బుద్ధ్యస్వ నృపశార్దూల కురు కార్యమనంతరమ్ ।
బ్రాహ్మణా బలముఖ్యాశ్చ నైగమాశ్చాగతా నృప ॥ 23 ॥
దర్శనం తేఽభికాంక్షంతే ప్రతిబుధ్యస్వ రాఘవ ।
స్తువంతం తం తదా సూతం సుమంత్రం మంత్రకోవిదమ్ ॥ 24 ॥
ప్రతిబుధ్య తతో రాజా ఇదం వచనమబ్రవీత్ ।
రామమానయ సూతేతి యదస్యభిహితోఽనయా ॥ 25 ॥
కిమిదం కారణం యేన మమాజ్ఞా ప్రతిహన్యతే ।
న చైవ సంప్రసుప్తోఽహమానయేహాశు రాఘవమ్ ॥ 26 ॥
ఇతి రాజా దశరథ స్సూతం తత్రాన్వశాత్పునః ।
స రాజవచనం శ్రుత్వా శిరసా ప్రతిపూజ్య తమ్ ॥ 27 ॥
నిర్జగామ నృపావాసాన్మన్యమానః ప్రియం మహత్ ।
ప్రసన్నో రాజమార్గం చ పతాకాధ్వజశోభితమ్ ॥ 28 ॥
హృష్టః ప్రముదిత స్సూతో జగామాశు విలోకయన్ ।
స సూతస్తత్ర శుశ్రావ రామాధికరణాః కథాః ॥ 29 ॥
అభిషేచనసంయుక్తాస్సర్వలోకస్య హృష్టవత్ ।
తతో దదర్శ రుచిరం కైలాసశిఖరప్రభమ్ ॥ 30 ॥
రామవేశ్మ సుమంత్రస్తు శక్రవేశ్మసమప్రభమ్ ।
మహాకవాటవిహితం వితర్దిశతశోభితమ్ ॥ 31 ॥
కాంచనప్రతిమైకాగ్రం మణివిద్రుమతోరణమ్ ।
శారదాభ్రఘనప్రఖ్యం దీప్తం మేరుగుహోపమమ్ ॥ 32 ॥
మణిభిర్వరమాల్యానాం సముహద్భిరలంకృతమ్ ।
ముక్తామణిభిరాకీర్ణం చందనాగరూధూపితమ్ ॥ 33 ॥
గంధాన్మనోజ్ఞాన్ విసృజద్దార్దురం శిఖరం యథా ।
సారసైశ్చ మయూరైశ్చ వినదద్భిర్విరాజితమ్ ॥ 34 ॥
సుకృతేహామృగాకీర్ణం సుకీర్ణం భక్తిభిస్తథా ।
మనశ్చక్షుశ్చ భూతానామాదదత్తిగ్మతేజసా ॥ 35 ॥
చంద్రభాస్కరసంకాశం కుబేరభవనోపమమ్ ।
మహేంద్రధామప్రతిమం నానాపక్షిసమాకులమ్ ॥ 36 ॥
మేరుశృంగసమం సూతో రామవేశ్మ దదర్శ హ ।
ఉపస్థితైఃసమాకీర్ణం జనైరంజలికారిభిః ॥ 37 ॥
ఉపాదాయ సమాక్రాంతైస్తథా జానపదైర్జనైః ।
రామాభిషేకసుముఖైరున్ముఖైస్సమలంకృతమ్ ॥ 38 ॥
మహామేఘసమప్రఖ్యముదగ్రం సువిభూషితమ్ ।
నానారత్నసమాకీర్ణం కుబ్జకైరాతకావృతమ్ ॥ 39 ॥
స వాజియుక్తేన రథేన సారథిః నరాకులం రాజకులం విరాజయన్ ।
వరూథినా రామగృహాభిపాతినా పురస్య సర్వస్య మనాంసి హర్షయన్ ॥ 40 ॥
తతస్సమాసాద్య మహాధనం మహత్ ప్రహృష్టరోమా స బభూబ సారథిః ।
మృర్గైర్మయూరైశ్చ సమాకులోల్బణం గృహం వరార్హస్య శచీపతేరివ ॥ 41 ॥
స తత్ర కైలాసనిభాస్స్వలంకృతాః ప్రవిశ్య కక్ష్యాస్త్రిదశాలయోపమాః ।
ప్రియాన్వరాన్ రామమతే స్థితాన్ బహూన్ వ్యపోహ్య శుద్ధాంతముపస్థితో రథీ ॥ 42 ॥
స తత్ర శుశ్రావ చ హర్షయుక్తాః రామాభిషేకార్థకృతా జనానామ్ ।
నరేంద్రసూనోరభిమంగలార్థాః సర్వస్య లోకస్య గిరః ప్రహృష్టః ॥ 43 ॥
మహేంద్రసద్మప్రతిమం తు వేశ్మ రామస్య రమ్యం మృగపక్షి జుష్టమ్ ।
దదర్శ మేరోరివ శ్రుంగముచ్చం విభ్రాజమానం ప్రభయా సుమంత్రః ॥ 44 ॥
ఉపస్థితైరంజలికారకైశ్చ సోపాయనైర్జానపదైర్జనైశ్చ ।
కోట్యా పరార్ధైశ్చ విముక్తయానైః సమాకులం ద్వారపథం దదర్శ ॥ 45 ॥
తతో మహామేఘమహీధరాభం ప్రభిన్నమత్యంకుశమత్యసహ్యమ్ ।
రామౌపవాహ్యం రుచిరం దదర్శ శత్రుంజయం నాగముదగ్రకాయమ్ ॥ 46 ॥
స్వలంకృతాన్ సాశ్వరథాన్ సకుంజరా నమాత్య ముఖ్యాంశ్చ దదర్శ వల్లభాన్ ।
వ్యపోహ్య సూతస్సహితాన్ సమంతతః సమృద్ధమంతఃపురమావివేశ హ ॥ 47 ॥
తదంద్రికూటాచలమేఘసన్నిభం మహావిమానోపమవేశ్మసంయుతమ్ ।
అవార్యమాణః ప్రవివేశ సారథిః ప్రభూతరత్నం మకరో యథార్ణవమ్ ॥ 48 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే పంచదశస్సర్గః ॥
