శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ చతుర్నవతితమస్సర్గః ।
స ప్రవిశ్యసభాంరాజాదీనఃపరమదుఃఖితః ।
నిషపాదాసనేముఖ్యేసింహఃక్రుద్ధైవశ్వసన్ ॥ 1 ॥
అబ్రవీచ్చ స తాన్సర్వాన్ బలముఖ్యాన్ మహాబలః ।
రావణఃప్రాంజలిర్వాక్యంపుత్రవ్యసనకర్శితః ॥ 2 ॥
సర్వేభవంతస్సర్వేణహస్త్యశ్వేనసమావృతాః ।
నిర్యాంతురథసంఘైశ్చపాదాతైశ్చోపశోభితాః ॥ 3 ॥
ఏకంరామంపరిక్షిప్యసమరేహంతుమర్హథ ।
వర్షంతశ్శరవర్షాణిప్రావృట్ కాలైవాంబుదాః ॥ 4 ॥
అథవాహంశరైస్తీక్ష్ణైర్భిన్నగాత్రంమహాహవే ।
భవద్భిఃశ్వోనిహంతాస్మిరామంలోకస్యపశ్యతః ॥ 5 ॥
ఇత్యేతద్వాక్యమాదాయరక్షసేంద్రస్యరాక్షసాః ।
నిర్యయుస్తేరథైఃశీఘ్రైర్నానానీకైశ్చసంయుతాః ॥ 6 ॥
పరిఘాన్ పట్టసాంశ్చైవశరఖంగపరశ్వధాన్ ।
శరీరాంతకరాన్ సర్వేచిక్షిపుర్వానరాన్ ప్రతి ॥ 7 ॥
వానరాశ్చద్రుమాన్శైలాన్రాక్షసాన్ప్రతిచిక్షిపుః ।
స సంగ్రామోమహాభీమస్సూర్యస్యదయనంప్రతి ॥ 8 ॥
రక్షసాంవానరాణాం చ తుములస్సమపద్యత ।
తేగదాభిశ్చచిత్రాభిఃప్రాసైఃఖడగైఃపరశ్వధైః ॥ 9 ॥
అన్యోన్యంసమరేజఘ్నుస్తదావానరరాక్షసాః ।
ఏవంప్రవృత్తేసంగ్రామేహ్యద్భుతంసుమహద్రజః ॥ 10 ॥
రక్షసాంవానరాణాం చ శాంతంశోణితవిస్రవైః ।
మాతంగరథకూలాశ్చవాజిమత్సాస్యధ్వజద్రుమాః ॥ 11 ॥
శరీరసంఘాటవహాఃప్రసస్రుఃశోణితాపగాః ।
తతస్తేవానరాఃసర్వేశోణితౌఘపరిప్లుతాః ॥ 12 ॥
ధ్వజవర్మరథానశ్వాన్నానాప్రహరణాని చ ।
ఆప్లుత్యాప్లుత్యసమరేవానరేంద్రాబభంచిరే ॥ 13 ॥
కేశాన్ కర్ణలలాటం చ నాసికాశ్చప్లవంగమాః ।
రక్షసాందశనైస్తీక్ష్ణైర్నఖైశ్చాపివ్యకర్తయన్ ॥ 14 ॥
ఏకైకంరాక్షసంసంఖ్యేశతంవానరపుంగవాః ।
అభ్యధావంతఫలినంవృక్షంశకునయోయథా ॥ 15 ॥
తదాగదాభిర్గుర్వీభిఃప్రాసైఃఖడగైఃపరశ్వధైః ।
నిర్జఘ్నుర్వానరాన్ఘోరాన్రాక్షసాఃపర్వతోపమాః ॥ 16 ॥
రాక్షసైర్వధ్యమానానాంవానరాణాంమహాచమూః ।
శరణ్యంశరణంయాతారామందశరథాత్మజమ్ ॥ 17 ॥
తతోరామోమహాతేజాధనురాదాయవీర్యవాన్ ।
ప్రవిశ్యరాక్షసంసైన్యంశరవర్షంవవర్ష హ ॥ 18 ॥
ప్రవిష్టంతుతదారామంమేఘాస్సూర్యమివాంబరే ।
నాథిజగ్ముర్మహాఘోరానిర్దహంతంశరాగ్నినా ॥ 19 ॥
కృతాన్యేవసుఘోరాణిరామేణరజనీచరాః ।
దదృశుస్తే న వైరామంకర్మాణ్యసుకరాణితే ॥ 20 ॥
చాలయంతంమహాసైన్యంవిధమంతంమహారథాన్ ।
దదృశుస్తే న వైరామంవాతంవనగతంయథా ॥ 21 ॥
ఛిన్నంభిన్నంశరైర్దగ్ధంప్రభన్నంశస్త్రపీడితమ్ ।
బలంరామేణదదృశుర్నరామంశీఘ్రకారిణమ్ ॥ 22 ॥
ప్రహరంతంశరీరేషు న తేపశ్యంతిరాఘవమ్ ।
ఇంద్రియార్థేషుతిష్ఠంతంభూతాత్మానమివప్రజాః ॥ 23 ॥
ఏషహంతిగజానీకమేషహంతిమహారథాన్ ।
ఏషహంతిశరైస్తీక్ష్ణైఃపదాతీస్వాజిభిఃసహ ॥ 24 ॥
ఇతితేరాక్షసాస్సర్వేరామస్యసదృశాన్రణే ।
అన్యోన్యంకుపితాజఘ్నుస్సాదృశ్యాద్రాఘవస్యతే ॥ 25 ॥
న తేదదృశిరేరామందహంతమపివాహినీమ్ ।
మోహితాఃపరమాస్త్రణగాంధర్వేణమహాత్మనా ॥ 26 ॥
తేతురామసహస్రాణిరణేపశ్యంతిరాక్షసాః ।
పునఃపశ్యంతికాకుత్స్థమేకమేవమహాహవే ॥ 27 ॥
భ్రమంతీకాంచనీంకోటింకార్ముకస్యమహాత్మనః ।
అలాతచక్రప్రతిమాందదృశుస్తే న రాఘవమ్ ॥ 28 ॥
శరీరనాభిసత్త్వార్చిశ్శరారంనేమికార్ముకమ్ ।
జ్యాఘోషతలనిర్ఘోషంతేజోబుధదిగుణప్రభమ్ ॥ 29 ॥
దివ్యాస్త్రగుణపర్యంతంనిఘ్నంతంయుధిరాక్షసాన్ ।
దదృశూరామచక్రంతత్కాలచక్రమివప్రజాః ॥ 30 ॥
అనీకందశసాహస్రంరథానాంవాతరమ్హసామ్ ।
అష్టాదశసహస్రాణికుంజరాణాంతరస్వినామ్ ॥ 31 ॥
చతుర్దశసహస్రాణిసారోహాణాం చ వాజినామ్ ।
పూర్ణేశతసహస్రేద్వేరాక్షసానాంపదాతినామ్ ॥ 32 ॥
దివసస్యాష్టభాగేనశరైరగ్నిశిఖోపమైః ।
హతాత్యాన్యేకేనరామేణరక్షసాంకామరూపిణామ్ ॥ 33 ॥
తేహతాశ్వాహతరథాశ్శాంతావిమథితధ్వజాః ।
అభిపేతుఃపురీంలంకాంహతశేషానిశాచరాః ॥ 34 ॥
హతైర్గజపదాత్యశ్వైస్తద్బభూవరణాజిరమ్ ।
అక్రీడభూమిఃక్రుద్ధస్యరుద్రస్యేవమహాత్మనః ॥ 35 ॥
తతోదేవాస్కసగంధర్వాస్సిద్ధాశ్చపరమర్షయః ।
సాధుసావధితిరామస్యతత్కర్మసమపూజయన్ ॥ 36 ॥
అబ్రవీచ్ఛతదారామఃసుగ్రీవంప్రత్యనంతరమ్ ।
విభీషణం చ ధర్మాత్మాహనూమంతం చ వానరమ్ ॥ 37 ॥
జాంబవంతంహరిశ్రేష్ఠంమైందంద్వివిదమేవ చ ।
ఏతదస్త్రబలందివ్యంమమవాత్ఱ్యంబకస్యవా ॥ 38 ॥
నిహత్యతాంరాక్షసరాజవాహినీంరామస్తదాశక్రసమోమహాత్మా ।
అస్త్రషుశస్త్రషుజితక్లమశ్చసంస్తూయతేదేవగణైఃప్రహృష్టైః ॥ 39 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే చతుర్నవతితమస్సర్గః ॥
