శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సుందరకాండమ్ ।
అథ ఏకపంచాశస్సర్గః ।
తం సమీక్ష్య మహాసత్త్వం సత్త్వవాన్హరిసత్తమః ।
వాక్యమర్థవదవ్యగ్రస్తమువాచ దశాననమ్ ॥ 1 ॥
అహం సుగ్రీవసందేశాదిహ ప్రాప్తస్తవాలయమ్ ।
రాక్షసేంద్ర హరీశస్త్వాం భ్రాతా కుశలమబ్రవీత్ ॥ 2 ॥
భ్రాతుశ్శృణు సమాదేశం సుగ్రీవస్య మహాత్మనః ।
ధర్మార్థోపహితం వాక్యమిహ చాముత్ర చ క్షమమ్ ॥ 3 ॥
రాజా దశరథో నామ రథకుంజరవాజిమాన్ ।
పితేవ బంధుర్లోకస్య సురేశ్వరసమద్యుతిః ॥ 4 ॥
జ్యేష్ఠస్తస్య మహాబాహుః పుత్రః ప్రియకరః ప్రభుః ।
పితుర్నిదేశాన్నిష్క్రాంతః ప్రవిష్టో దండకావనమ్ ॥ 5 ॥
లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా సీతయా చాపి భార్యయా ।
రామో నామ మహాతేజా ధర్మ్యం పంథానమాస్థితః ॥ 6 ॥
తస్య భార్యా వనే నష్టా సీతా పతిమనువ్రతా ।
వైదేహస్య సుతా రాజ్ఞో జనకస్య మహాత్మనః ॥ 7 ॥
స మార్గమాణస్తాం దేవీం రాజపుత్రః సహానుజః ।
ఋశ్యమూకమనుప్రాప్తః సుగ్రీవేణ సమాగతః ॥ 8 ॥
తస్య తేన ప్రతిజ్ఞాతం సీతాయాః పరిమార్గణమ్ ।
సుగ్రీవస్యాపి రామేణ హరిరాజ్యం నివేదితమ్ ॥ 9 ॥
తతస్తేన మృధే హత్వా రాజపుత్రేణ వాలినమ్ ।
సుగ్రీవః స్థాపితో రాజ్యే హర్యృక్షాణాం గణేశ్వరః ॥ 10 ॥
త్వయా విజ్ఞాతపూర్వశ్చ వాలీ వానరపుంగవః ।
రామేణ నిహతస్సంఖ్యే శరేణైకేన వానరః ॥ 11 ॥
స సీతామార్గణే వ్యగ్రస్సుగ్రీవః సత్యసంగరః ।
హరీన్ సంప్రేషయామాస దిశస్సర్వా హరీశ్వరః ॥ 12 ॥
తాం హరీణాం సహస్రాణి శతాని నియుతాని చ ।
దిక్షు సర్వాసు మార్గంతే హ్యధశ్చోపరి చాంబరే ॥ 13 ॥
వైనతేయసమాః కేచిత్కేచిత్తత్రానిలోపమాః ।
అసంగగతయశశీఘ్రా హరివీరా మహాబలాః ॥ 14 ॥
అహం తు హనుమాన్నామ మారుతస్యౌరసస్సుతః ।
సీతాయాస్తు కృతే తూర్ణం శతయోజనమాయతమ్ ॥ 15 ॥
సముద్రం లంఘయిత్వైవ తాం దిదృక్షురిహాగతః ।
భ్రమతా చ మయా దృష్టా గృహే తే జనకాత్మజా ॥ 16 ॥
తద్భవాన్ దృష్టధర్మార్థస్తపఃకృతపరిగ్రహః ।
పరదారాన్ మహాప్రాజ్ఞ నోపరోద్ధుం త్వమర్హసి ॥ 17 ॥
న హి ధర్మవిరుద్ధేషు బహ్వపాయేషు కర్మసు ।
మూలఘాతిషు సజ్జంతే బుద్ధిమంతో భవద్విధాః ॥ 18 ॥
కశ్చ లక్ష్మణముక్తానాం రామకోపానువర్తినామ్ ।
శరాణామగ్రతః స్థాతుం శక్తో దేవాసురేష్వపి ॥ 19 ॥
న చాపి త్రిషు లోకేషు రాజన్విద్యేత కశ్చన ।
రాఘవస్య వ్యలీకం యః కృత్వా సుఖమవాప్నుయాత్ ॥ 20 ॥
తత్ త్రికాలహితం వాక్యం ధర్మ్యమర్థానుబంధి చ ।
మన్యస్వ నరదేవాయ జానకీ ప్రతిదీయతామ్ ॥ 21 ॥
దృష్టా హీయం మయా దేవీ లబ్ధం యదిహ దుర్లభమ్ ।
ఉత్తరం కర్మ యచ్ఛేషం నిమిత్తం తత్ర రాఘవః ॥ 22 ॥
లక్షితేయం మయా సీతా తథా శోకపరాయణా ।
గృహ్య యాం నాభిజానాసి పంచాస్యామివ పన్నగీమ్ ॥ 23 ॥
నేయం జరయితుం శక్యా సాసురైరమరైరపి ।
విషసంసృష్టమత్యర్థం భుక్తమన్నమివౌజసా ॥ 24 ॥
తపస్సంతాపలబ్ధస్తే యోఽయం ధర్మపరిగ్రహః ।
న స నాశయితుం న్యాయ్య ఆత్మప్రాణపరిగ్రహః ॥ 25 ॥
అవధ్యతాం తపోభిర్యాం భవాన్ సమనుపశ్యతి ।
ఆత్మనః సాసురైర్దేవైర్హేతుస్తత్రాప్యయం మహాన్ ॥ 26 ॥
సుగ్రీవో న హి దేవోఽయం నాసురో న చ రాక్షసః ।
న దానవో న గంధర్వో న యక్షో న చ పన్నగః ॥ 27 ॥
తస్మాత్ప్రాణపరిత్రాణం కథం రాజన్కరిష్యసి ।
న తు ధర్మోపసంహారమధర్మఫలసంహితమ్ ॥ 28 ॥
తదేవ ఫలమన్వేతి ధర్మశ్చాధర్మనాశనః ।
ప్రాప్తం ధర్మఫలం తావద్భవతా నాత్ర సంశయః ।
ఫలమస్యాప్యధర్మస్య క్షిప్రమేవ ప్రపత్స్యసే ॥ 29 ॥
జనస్థానవధం బుద్ధ్వా బుద్ధ్వా వాలివధం తథా ॥ 30 ॥
రామసుగ్రీవసఖ్యం చ బుధ్యస్వ హితమాత్మనః ।
కామం ఖల్వహమప్యేకస్సవాజిరథకుంజరామ్ ॥ 31 ॥
లంకాం నాశయితుం శక్తస్తస్యైష తు న నిశ్చయః ।
రామేణ హి ప్రతిజ్ఞాతం హర్యృక్షగణసన్నిధౌ ॥ 32 ॥
ఉత్సాదనమమిత్రాణాం సీతా యైస్తు ప్రధర్షితా ।
అపకుర్వన్ హి రామస్య సాక్షాదపి పురందరః ॥ 33 ॥
న సుఖం ప్రాప్నుయాదన్యః కిం పునస్త్వద్విధో జనః ।
యాం సీతేత్యభిజానాసి యేయం తిష్ఠతి తే వశే ॥ 34 ॥
కాలరాత్రీతి తాం విద్ధి సర్వలంకావినాశినీమ్ ।
తదలం కాలపాశేన సీతావిగ్రహరూపిణా ॥ 35 ॥
స్వయం స్కంధావసక్తేన క్షేమమాత్మని చింత్యతామ్ ।
సీతాయాస్తేజసా దగ్ధాం రామకోపప్రపీడితామ్ ॥ 36 ॥
దహ్యమానామిమాం పశ్య పురీం సాట్టప్రతోలికామ్ ।
స్వాని మిత్రాణి మంత్రీంశ్చ జ్ఞాతీన్ భ్రాత్రూన్ సుతాన్ హితాన్ ॥ 37 ॥
భోగాందారాంశ్చ లంకాం చ మా వినాశముపానయ ।
సత్యం రాక్షసరాజేంద్ర శృణుష్వ వచనం మమ ॥ 38 ॥
రామదాసస్య దూతస్య వానరస్య విశేషతః ।
సర్వాన్ లోకాన్ సుసంహృత్య సభూతాన్ సచరాచరాన్ ॥ 39 ॥
పునరేవ తథా స్రష్టుం శక్తో రామో మహాయశాః ।
దేవాసురనరేంద్రేషు యక్షరక్షోగణేషు చ ॥ 40 ॥
విద్యాధరేషు సర్వేషు గంధర్వేషూరగేషు చ ।
సిద్ధేషు కిన్నరేంద్రేషు పతత్రిషు చ సర్వతః ॥ 41 ॥
సర్వభూతేషు సర్వత్ర సర్వకాలేషు నాస్తి సః ।
యో రామం ప్రతియుధ్యేత విష్ణుతుల్యపరాక్రమమ్ ॥ 42 ॥
సర్వలోకేశ్వరస్యైవం కృత్వా విప్రియముత్తమమ్ ।
రామస్య రాజసింహస్య దుర్లభం తవ జీవితమ్ ॥ 43 ॥
దేవాశ్చ దైత్యాశ్చ నిశాచరేంద్ర గంధర్వవిద్యాధరనాగయక్షాః ।
రామస్య లోకత్రయనాయకస్య స్థాతుం న శక్తాస్సమరేషు సర్వే ॥ 44 ॥
బ్రహ్మా స్వయంభూశ్చతురాననో వా రుద్రస్త్రిణేత్రస్త్రిపురాంతకో వా ।
ఇంద్రో మహేంద్రస్సురనాయకో వా త్రాతుం న శక్తా యుధి రామవధ్యమ్ ॥ 45 ॥
స సౌష్ఠవోపేతమదీనవాదినః కపేర్నిశమ్యాప్రతిమోఽప్రియం వచః ।
దశాననః కోపవివృత్తలోచనః సమాదిశత్తస్య వధం మహాకపేః ॥ 46 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సుందరకాండే ఏకపంచాశస్సర్గః ॥
