శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కింధాకాండమ్ ।
అథ అష్టత్రింశస్సర్గః ।
ప్రతిగృహ్య చ తత్సర్వముపాయనముపాహృతమ్ ।
వానరాన్సాంత్వయిత్వా చ సర్వానేవ వ్యసర్జయత్ ॥ 1 ॥
విసర్జయిత్వా స హరీన్ శూరాంస్తాన్కృతకర్మణః ।
మేనే కృతార్థమాత్మానం రాఘవం చ మహాబలమ్ ॥ 2 ॥
స లక్ష్మణో భీమబలం సర్వవానరసత్తమమ్ ।
అబ్రవీత్ప్రశ్రితం వాక్యం సుగ్రీవం సంప్రహర్షయన్ ॥ 3 ॥
కిష్కింధాయా వినిష్క్రామ యది తే సౌమ్య రోచతే ।
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా లక్ష్మణస్య సుభాషితమ్ ॥ 4 ॥
సుగ్రీవః పరమప్రీతో వాక్యమేతదువాచ హ ।
ఏవం భవతు గచ్ఛావః స్థేయం త్వచ్ఛాసనే మయా ॥ 5 ॥
తమేవముక్త్వా సుగ్రీవో లక్ష్మణం శుభలక్షణమ్ ।
విసర్జయామాస తదా తారామన్యాశ్చ యోషితః ॥ 6 ॥
ఏతేత్యుచ్చైర్హరివరాన్సుగ్రీవస్సముదాహరత్ ।
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా హరయశ్శీఘ్రమాయయుః ॥ 7 ॥
బద్ధాంజలిపుటాస్సర్వే యే స్యుః స్త్రీదర్శనక్షమాః ।
తానువాచ తతః ప్రాప్తాన్రాజాఽర్కసదృశప్రభః ॥ 8 ॥
ఉపస్థాపయత క్షిప్రం శిబికాం మమ వానరాః ।
శ్రుత్వా తు వచనం తస్య హరయశ్శీఘ్రవిక్రమాః ॥ 9 ॥
సముపస్థాపయామాసుశ్శిబికాం ప్రియదర్శనామ్ ।
తాముపస్థాపితాం దృష్ట్వా శిబికాం వానరాధిపః ॥ 10 ॥
లక్ష్మణాఽరుహ్యతాం శీఘ్రమితి సౌమిత్రిమబ్రవీత్ ।
ఇత్యుక్త్వా కాంచనం యానం సుగ్రీవస్సూర్యసన్నిభమ్ ॥ 11 ॥
బృహద్భిర్హరిభిర్యుక్తమారురోహ సలక్ష్మణః ।
పాండురేణాతపత్రేణ మ్రియమాణేన మూర్ధని ॥ 12 ॥
శుక్లైశ్చ వాలవ్యజనైర్ధూయమానైస్సమంతతః ।
శంఖభేరీనినాదైశ్చ హరిభిశ్చాభివందితః ॥ 13 ॥
నిర్యయౌ ప్రాప్య సుగ్రీవో రాజ్యశ్రియమనుత్తమామ్ ।
స వానరశతైస్తీక్ష్ణైర్బహుభి శ్శస్త్రపాణిభిః ॥ 14 ॥
పరికీర్ణో యయౌ తత్ర యత్ర రామో వ్యవస్థితః ।
స తం దేశమనుప్రాప్య శ్రేష్ఠం రామనిషేవితమ్ ॥ 15 ॥
అవాతరన్మహాతేజా శ్శిబికాయాస్సలక్ష్మణః ।
ఆసాద్య చ తతో రామం కృతాంజలిపుటోఽభవత్ ॥ 16 ॥
కృతాంజలౌ స్థితే తస్మిన్వానరాశ్చాభవంస్తథా ।
తటాకమివ తం దృష్ట్వా రామః కుడ్మలపంకజమ్ ॥ 17 ॥
వానరాణాం మహత్సైన్యం సుగ్రీవే ప్రీతిమానభూత్ ।
పాదయోః పతితం మూర్ధ్నా తముత్థాప్య హరీశ్వరమ్ ॥ 18 ॥
ప్రేమ్ణా చ బహుమానాచ్చ రాఘవః పరిషస్వజే ।
పరిష్వజ్య చ ధర్మాత్మా నిషీదేతి తతోఽబ్రవీత్ ॥ 19 ॥
నిషణ్ణం తం తతో దృష్ట్వా క్షితౌ రామోఽబ్రవీద్వచః ।
ధర్మమర్థం చ కామం చ యస్తు కాలే నిషేవతే ॥ 20 ॥
విభజ్య సతతం వీర స్స రాజా హరిసత్తమ ।
హిత్వా ధర్మం తథాఽర్థం చ కామం యస్తు నిషేవతే ॥ 21 ॥
స వృక్షాగ్రే యథా సుప్తః పతితః ప్రతిబుధ్యతే ।
అమిత్రాణాం వధే యుక్తో మిత్రాణాం సంగ్రహే రతః ॥ 22 ॥
త్రివర్గఫలభోక్తా తు రాజా ధర్మేణ యుజ్యతే ।
ఉద్యోగసమయస్త్వేషప్రాప్తశ్శత్రువినాశన ॥ 23 ॥
సంచింత్యతాం హి పింగేశ హరిభిస్సహ మంత్రిభిః ।
ఏవముక్తస్తు సుగ్రీవో రామం వచనమబ్రవీత్ ॥ 24 ॥
ప్రణష్టా శ్రీశ్చ కీర్తిశ్చ కపిరాజ్యం చ శాశ్వతమ్ ।
త్వత్ప్రసాదాన్మహాబాహో పునఃప్రాప్తమిదం మయా ॥ 25 ॥
తవ దేవ ప్రసాదాచ్చ భ్రాతుశ్చ జయతాం వర ।
కృతం న ప్రతికుర్యాద్యః పురుషాణాం స దూషకః ॥ 26 ॥
ఏతే వానరమూఖ్యాశ్చ శతశశ్శత్రుసూదన ।
ప్రాప్తాశ్చాదాయ బలినః పృథివ్యాం సర్వవానరాన్ ॥ 27 ॥
ఋక్షాశ్చావహితాశ్శూరా గోలాంగూలాశ్చ రాఘవ ।
కాంతారవనదుర్గాణామభిజ్ఞా ఘోరదర్శనాః ॥ 28 ॥
దేవగంధర్వపుత్రాశ్చ వానరాః కామరూపిణః ।
స్వైస్స్వైః పరివృతాస్సైన్యైర్వర్తంతే పథి రాఘవ ॥ 29 ॥
శతైశ్శతసహస్రైశ్చ వర్తంతే కోటిభిశ్చ ప్లవంగమాః ।
అయుతైశ్చావృతా వీరాశ్శంకుభిశ్చ పరంతప ॥ 30 ॥
అర్బుదైరర్బుదశతైర్మధ్యైశ్చాంత్యైశ్చ వానరాః ।
సముద్రైశ్చ పరార్ధైశ్చ హరయో హరియూథపాః ॥ 31 ॥
ఆగమిష్యంతి తే రాజన్మహేంద్రసమవిక్రమాః ।
మేరుమందరసంకాశా వింధ్య మేరుకృతాలయాః ॥ 32 ॥
తే త్వామభిగమిష్యంతి రాక్షసం యే సబాంధవమ్ ।
నిహత్య రావణం సఖ్యే హ్యానయిష్యంతి మైథిలీమ్ ॥ 33 ॥
తతస్తముద్యోగమవేక్ష్య బుద్ధిమా న్హరిప్రవీరస్య నిదేశవర్తినః ।
బభూవ హర్షాద్వసుధాధిపాత్మజః ప్రబుద్ధనీలోత్పలతుల్యదర్శనః ॥ 34 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే అష్టత్రింశస్సర్గః ॥
