śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha pañchadaśādhikaśatatamassargaḥ ।
tatō nikṣipya mātṛ ssa ayōdhyāyāṃ dṛḍha vrataḥ ।
bharata śśōkasantaptō gurūnidamathābravīt ॥ 1 ॥
nandigrāmaṃ gamiṣyāmi sarvānāmantrayē'dya vaḥ ।
tatra duḥkhamidaṃ sarvaṃ sahiṣyē rāghavaṃ vinā ॥ 2 ॥
gataścha vā divaṃ rājā vanasthaścha gururmama ।
rāmaṃ pratīkṣē rājyāya sa hi rājā mahāyaśāḥ ॥ 3 ॥
ētachChrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharatasya mahātmanaḥ ।
abruvanmantriṇassarvē vasiṣṭhaścha purōhitaḥ ॥ 4 ॥
subhṛśaṃ ślāghanīyaṃ cha yaduktaṃ bharata tvayā ।
vachanaṃ bhrātṛvātsalyādanurūpaṃ tavaiva tat ॥ 5 ॥
nityaṃ tē bandhulubdhasya tiṣṭhatō bhrātṛsauhṛdē ।
āryamārgaṃ prapannasya nānumanyēta kaḥ pumān ॥ 6 ॥
mantriṇāṃ vachanaṃ śrutvā yathābhilaṣitaṃ priyam ।
abravītsārathiṃ vākyaṃ rathō mē yujyatāmiti ॥ 7 ॥
prahṛṣṭavadana ssarvā mātṛ ssamabhivādya saḥ ।
ārurōha rathaṃ śrīmān śatrughnēna samanvitaḥ ॥ 8 ॥
āruhya cha rathaṃ śīghraṃ śatrughnabharatāvubhau ।
yayatuḥ paramaprītau vṛtau mantripurōhitaiḥ ॥ 9 ॥
agratō guravaḥ sarvē vasiṣṭhapramukhā dvijāḥ ।
prayayuḥ prāṅgmukhā ssarvē nandigrāmō yatō'bhavat ॥ 10 ॥
balaṃ cha tadanāhūtaṃ gajāśvarathasaṅkulam ।
prayayau bharatē yātē sarvē cha puravāsinaḥ ॥ 11 ॥
rathasthaḥ sa tu dharmātmā bharatō bhrātṛvatsalaḥ ।
nandigrāmaṃ yayau tūrṇaṃ śirasyādāya pādukē ॥ 12 ॥
tatastu bharataḥ kṣipraṃ nandigrāmaṃ praviśya saḥ ।
avatīrya rathāttūrṇaṃ gurūnidamuvācha ha ॥ 13 ॥
ētadrājyaṃ mama bhrātrā dattaṃ sannayāsavatsvayam ।
yōgakṣēmavahē chēmē pādukē hēmabhūṣitē ॥ 14 ॥
bharata śśirasā kṛtvā sannyāsaṃ pādukē tataḥ ।
abravīddhuḥkhasantapta ssarvaṃ prakṛtimaṇḍalam ॥ 15 ॥
Chatraṃ dhārayata kṣipramāryapādāvimau matau ।
ābhyāṃ rājyē sthitō dharmaḥ pādukābhyāṃ gurōrmama ॥ 16 ॥
bhrātrā hi mayi sannyāsō nikṣipta ssauhṛdādayam ।
tamimaṃ pālayiṣyāmi rāghavāgamanaṃ prati ॥ 17 ॥
kṣipraṃ saṃyōjayitvātu rāghavasya punassvayam ।
charaṇau tau tu rāmasya drakṣyāmi sahapādukau ॥ 18 ॥
tatō nikṣiptabhārō'haṃ rāghavēṇa samāgataḥ ।
nivēdya guravē rājyaṃ bhajiṣyē guruvṛttitām ॥ 19 ॥
rāghavāya cha sanyāsaṃ dattvēmē varapādukē ।
rājyaṃ chēdamayōdhyāṃ cha dhūtapāpō bhavāmi cha ॥ 20 ॥
abhiṣiktē tu kākutsthē prahṛṣṭamuditē janē ।
prītirmama yaśaśchaiva bhavēdrājyāchchaturguṇam ॥ 21 ॥
ēvaṃ tu vilapandīnō bharata ssamahāyaśāḥ ।
nandigrāmē'karōdrājyaṃ duḥkhitō mantribhissaha ॥ 22 ॥
sa valkalajaṭādhārī munivēṣadharaḥ prabhuḥ ।
nandigrāmē'vasadvīra ssasainyō bharatastadā ॥ 23 ॥
rāmāgamanamākāṅkṣanbharatō bhrātṛvatsalaḥ ।
bhrāturvachanakārī cha pratijñāpāragastathā ॥ 24 ॥
pādukē tvabhiṣichyātha nandigrāmē'vasattadā ।
sa vālavyajanaṃ Chatraṃ dhārayāmāsa sa svayam ।
bharata śśāsanaṃ sarvaṃ pādukābhyāṃ nivēdayan ॥ 25 ॥
tatastu bharata śaśrīmānabhiṣichyā''ryapādukē ।
tadadhīnastadā rājyaṃ kārayāmāsa sarvadā ॥ 26 ॥
tadā hi yatkāryamupaiti kiñchidupāyanaṃ chōpahṛtaṃ mahārham ।
sa pādukābhyāṃ prathamaṃ nivēdya chakāra paśchādbharatō yathāvat ॥ 27 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē pañchadaśādhikaśatatamassargaḥ ॥