శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాండమ్ ।
అథ షణ్ణవతితమస్సర్గః ।
ఆర్తానాంరాక్షసీనాంతులంకాయాంవైకులేకులే ।
రావణఃకరుణంశబ్దంశుశ్రావపరిదేవితమ్ ॥ 1 ॥
స తుదీర్ఘంవినిఃశ్వస్యముహూర్తంధ్యానమాస్థితః ।
బభూవపరమక్రుద్ధోరావణోభీమదర్శనః ॥ 2 ॥
సందశ్యదశనైరోష్ఠంక్రోధసమ్రక్తలోచనః ।
రాక్షసైరపిదుర్దర్శఃకాలాగ్నిరివమూర్ఛితః ॥ 3 ॥
ఉవాచ చ సమీపస్థాన్రాక్షసాన్రాక్షసేశ్వరః ।
క్రోధావ్యక్తకథస్తత్రనిర్దహన్నివచక్షుషా ॥ 4 ॥
మహోదరంమహాపార్శ్వంవిరూపాక్షం చ రాక్షసమ్ ।
శీఘ్రంవదతసైన్యానినిర్యాతేతిమమాజ్ఞయా ॥ 5 ॥
తస్యతద్వచనంశ్రుత్వారాక్షసాస్తేభయార్దితాః ।
చోదయామాసురవ్యగ్రాన్రాక్షసాంస్తాన్నృపాజ్ఞయా ॥ 6 ॥
తేతుసర్వేతథేత్యుక్త్వారాక్షసాభీమదర్శనాః ।
కృతస్వస్త్వయనాఃసర్వేతేరణాభిముఖాయయుః ॥ 7 ॥
ప్రతిపూజ్యయథాన్యాయంరావణంతేమహారథాః ।
తస్థుఃప్రాంజలయఃసర్వేభర్తుర్విజయకాంక్షిణః ॥ 8 ॥
అథోవాచప్రహస్యైతాన్రావణఃక్రోధమూర్ఛితః ।
మహోదరమహాపార్శ్వౌవిరూపాక్షం చ రాక్షసమ్ ॥ 9 ॥
అద్యబాణైర్ధనుర్ముక్స్సైర్యుగాంతాదిత్యసన్నిభైః ।
రాఘవంలక్ష్మణంచైవనేష్యామియమసాదనమ్ ॥ 10 ॥
ఖరస్యకుంభకర్ణస్యప్రహసేంద్రజితోస్తథా ।
కరిష్యామిప్రతీకారమద్యశత్రువధాదహమ్ ॥ 11 ॥
నైవాంతరిక్షం న దిశో న నద్యౌర్నాపిసాగరాః ।
ప్రకాశత్వంగమిష్యంతిమద్బాణజలదావృతాః ॥ 12 ॥
అద్యవానరముఖ్యానాంతానియూథానిభాగశః ।
ధనుషాశరజాలేనవధిష్యామిపతత్రిణా ॥ 13 ॥
అద్యవానరసైన్యానిరథేనపవనౌజసా ।
ధనుస్సముద్రాదుద్భూతైర్మథిష్యామిశరోర్మిభిః ॥ 14 ॥
వ్యాకోశపద్మవక్త్రాణిపద్మకేసరవర్చసామ్ ।
అద్యయూథతటాకానిగజవత్ప్రమథామ్యహమ్ ॥ 15 ॥
సశరైరద్యవదనైస్సంఖ్యేవానరయూథపాః ।
మండయిష్యంతివసుధాంసనాలైరివపంకజైః ॥ 16 ॥
అద్యయూథప్రచండానాంహరీణాంద్రుమయోధినామ్ ।
ముక్తేనైకేషుణాయుద్ధేభేత్స్యామి చ శతంశతమ్ ॥ 17 ॥
హతోభర్తాహతోభ్రాతాయాసాం చ చతనయోహతః ।
వధేనాద్యరిపోస్తాసాంకరోమ్యశ్రుప్రమార్జనమ్ ॥ 18 ॥
అద్యమద్భాణనిర్భిన్నైఃప్రకీర్ణైర్గతచేతనైః ।
కరోమివానరైర్యుద్ధేయత్నావేక్ష్యతలాంమహీమ్ ॥ 19 ॥
అద్యగోమయవోగృధ్రాశ్చయే చ మాంసాశినోఽపరే ।
సర్వాంస్తాంస్తర్పయిష్యామిశత్రుమాంసైశ్శరార్దితైః ॥ 20 ॥
కల్ప్యతాంమేరథంశీఘ్రంక్షిప్రమానీయతాంధనుః ।
అనుప్రయాంతుమాంయుద్ధేయేఽత్రశిష్టానిశాచరాః ॥ 21 ॥
తస్యతద్వచనంశ్రుత్వామహాపార్శ్వోఽబ్రవీద్వచః ।
బలాధ్యక్షాన్ స్థిథాంస్తత్రబలంసంత్వర్యతామితి ॥ 22 ॥
బలాధ్యక్షాస్తుసమ్రబ్దారాక్షసాంస్తాన్ గృహేగృహే ।
చోదయంతఃపరియయుర్లంకాంలఘుపరాక్రమాః ॥ 23 ॥
తతోముహూర్తాన్నిష్పేతూరాక్షసాభీమదర్శనాః ।
నదంతోభీమవదనానానాప్రహరణైర్భుజైః ॥ 24 ॥
అసిభిఃపట్టసైః శూలైర్గదాభిర్ముసలైర్హలైః ।
శక్తిభిస్తీక్ష్ణధారాభిర్మహద్భిః కూటముద్గరైః ॥ 25 ॥
యష్టిభిర్విమలైశ్చక్రైర్నిశితైశ్చపరశ్వథైః ।
భిందిపాలైఃశతఘ్నీభిరన్యైశ్చాపివరాయుధైః ॥ 26 ॥
అథానయద్బలాధ్యక్షస్సత్వరోరావణాజ్ఞయా ।
ద్రుతంసూతసమాయుక్తంయుక్తాష్టతురగంరథమ్ ।
ఆరురోహతదాభీమోదీప్యమానంస్వతేజసా ॥ 27 ॥
తతఃప్రయాతస్సహసారాక్షసైర్భహుభిర్వృతః ॥ 28 ॥
రావణఃసత్త్వగాంభీర్యాద్దారయన్నివమేదినీమ్ ।
రావణేనాభ్యనుజ్ఞాతౌమహాపార్శ్వమహోదరౌ ।
విరూపాక్షశ్చదుర్ధర్షోరథానారురుహుస్తదా ॥ 29 ॥
మోక్షితన్ చాత్మనో దృష్ట్వా ప్రహారం తేన రక్షసా ।
స దదర్శాంతరన్ తస్య విరూపాక్షస్య వానరః ॥ 30 ॥
తతోయుద్ధాయతేజస్వీరక్షోగణబలైర్వృతః ।
నిర్యయావుద్యతధనుఃకాలాంతకయమోపమః ॥ 31 ॥
తతఃప్రజవితాశ్వేనరథేన స మహారథః ।
ద్వారేణనిర్యయౌతేనయత్రతౌరామలక్ష్మణౌ ॥ 32 ॥
తతోనష్టప్రభఃసూర్యోదిశశ్చతిమిరావృతాః ।
ద్విజాశ్చనేదుర్ఘోరాశ్చసంచచాల చ మేదినీ ॥ 33 ॥
వవర్షరుధిరందేవశ్చస్ఖలుశ్చతురంగమాః ।
ధ్వజాగ్రేన్యపతద్గృధ్రోవినేదుశ్చాశివాఃశివాః ॥ 34 ॥
నయనంచాస్ఫురద్వామంవామోబాహురకంపత ।
వివర్ణవదనశ్సాకతించిదభ్రశ్యతస్వనః ॥ 35 ॥
తతోనిష్పతతోయుద్ధేదశగ్రీవస్యరక్షసః ।
రణేనిధనశంసీనిరూపాణ్యేతానిజజ్ఞిరే ॥ 36 ॥
అంతరిక్షాత్పపాతోల్కానిరాఘతసమనిర్ఘాస్వనా ।
వినేదురశివాగృధ్రావాయసైరభిమిశ్రితాః ॥ 37 ॥
ఏతానచింతయన్ఘోరానుత్పాతాన్సమవస్థితాన్ ।
నిర్యయౌరావణోమోహాద్వధార్థంకాలచోదితః ॥ 38 ॥
తేషాంతురథఘోషేణరాక్షసానాంమహాత్మనామ్ ।
వానరాణామపిచమూర్యుద్ధాయైవాభ్యవర్తత ॥ 39 ॥
తేషాంతుతుములంయుద్ధంబభూవకపిరక్షసామ్ ।
అన్యోన్యమాహ్వయానానాంక్రుద్ధానాంజయమిచ్ఛతామ్ ॥ 40 ॥
తతఃక్రుద్ధోదశగ్రీవశ్శరైఃకాంచనభూషణైః ।
వానరాణామనీకేషుచకారకదనంమహత్ ॥ 41 ॥
వికృత్తశిరసఃకేచిద్రావణేనవలీముఖాః ।
కేచిద్విచ్ఛిన్నహృదయాఃకేచిచ్ఛ్రోత్రవివర్జితాః ॥ 42 ॥
నిరుచ్ఛవాసాహతాఃకేచిత్కేచిత్పార్శ్వేషుదారితాః ।
కేచిద్విభిన్నశిరసఃకేచిచ్చక్షుర్వినాకృతాః ॥ 43 ॥
దశాననఃక్రోధవివృత్తనేత్రోయతోయతోఽభ్యేతిరథేవసంఖ్యే ।
తతస్తతస్తస్యశరప్రవేగంసోఢుం న శేకుర్హరియూథపాస్తే ॥ 44 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే షణ్ణవతితమస్సర్గః ॥
