శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సుందరకాండమ్ ।
అథ షట్త్రింశస్సర్గః ।
భూయ ఏవ మహాతేజా హనూమాన్పవనాత్మజః ।
అబ్రవీత్ప్రశ్రితం వాక్యం సీతాప్రత్యయకారణాత్ ॥ 1 ॥
వానరోఽహం మహాభాగే దూతో రామస్య ధీమతః ।
రామనామాంకితం చేదం పశ్య దేవ్యంగులీయకమ్ ॥ 2 ॥
ప్రత్యయార్థం తవాఽనీతం తేన దత్తం మహాత్మనా ।
సమాశ్వసిహి భద్రం తే క్షీణదుఃఖఫలా హ్యసి ॥ 3 ॥
గృహీత్వా ప్రేక్షమాణా సా భర్తుః కరవిభూషణమ్ ।
భర్తారమివ సంప్రాప్తా జానకీ ముదితాఽభవత్ ॥ 4 ॥
చారు తద్వదనం తస్యాస్తామ్రశుక్లాయతేక్షణమ్ ।
అశోభత విశాలాక్ష్యా రాహుముక్త ఇవోడురాట్ ॥ 5 ॥
తతస్సా హ్రీమతీ బాలా భర్తృసందేశహర్షితా ।
పరితుష్టా ప్రియం కృత్వా ప్రశశంస మహాకపిమ్ ॥ 6 ॥
విక్రాంతస్త్వం సమర్థస్త్వం ప్రాజ్ఞస్త్వం వానరోత్తమ ।
యేనేదం రాక్షసపదం త్వయైకేన ప్రధర్షితమ్ ॥ 7 ॥
శతయోజనవిస్తీర్ణ స్సాగరో మకరాలయః ।
విక్రమశ్లాఘనీయేన క్రమతా గోష్పదీకృతః ॥ 8 ॥
న హి త్వాం ప్రాకృతం మన్యే వానరం వానరర్షభ ।
యస్య తే నాస్తి సంత్రాసో రావణాన్నాపి సంభ్రమః ॥ 9 ॥
అర్హసే చ కపిశ్రేష్ఠ మయా సమభిభాషితుమ్ ।
యద్యసి ప్రేషితస్తేన రామేణ విదితాత్మనా ॥ 10 ॥
ప్రేషయిష్యతి దుర్ధర్షో రామో న హ్యపరీక్షితమ్ ।
పరాక్రమమవిజ్ఞాయ మత్సకాశం విశేషతః ॥ 11 ॥
దిష్ట్యా చ కుశలీ రామో ధర్మాత్మా సత్యసంగరః ।
లక్ష్మణశ్చ మహాతేజాస్సుమిత్రానందవర్ధనః ॥ 12 ॥
కుశలీ యది కాకుత్స్థః కిం ను సాగరమేఖలామ్ ।
మహీం దహతి కోపేన యుగాంతాగ్నిరివోత్థితః ॥ 13 ॥
అథవా శక్తిమంతౌ తౌ సురాణామపి నిగ్రహే ।
మమైవ తు న దుఃఖానామస్తి మన్యే విపర్యయః ॥ 14 ॥
కచ్చిన్న వ్యథితో రామః కచ్చిన్న పరితప్యతే ।
ఉత్తరాణి చ కార్యాణి కురుతే పురుషోత్తమః ॥ 15 ॥
కచ్చిన్న దీన స్సంభ్రాంతః కార్యేషు న చ ముహ్యతి ।
కచ్చిత్పురుషకార్యాణి కురుతే నృపతేస్సుతః ॥ 16 ॥
ద్వివిధం త్రివిధోపాయముపాయమపి సేవతే ।
విజిగీషుస్సుహృత్కచ్చిన్మిత్రేషు చ పరంతపః ॥ 17 ॥
కచ్చిన్మిత్రాణి లభతే మిత్రైశ్చాప్యభిగమ్యతే ।
కచ్చిత్కల్యాణమిత్త్రశ్చ మిత్రత్త్రైశ్చాపి పురస్కృతః ॥ 18 ॥
కచ్చిదాశాస్తి దేవానాం ప్రసాదం పార్థివాత్మజః ।
కచ్చిత్పురుషకారం చ దైవం చ ప్రతిపద్యతే ॥ 19 ॥
కచ్చిన్న విగతస్నేహః ప్రవాసాన్మయి రాఘవః ।
కచ్చిన్మాం వ్యసనాదస్మాన్మోక్షయిష్యతి వానర ॥ 20 ॥
సుఖానాముచితో నిత్యమసుఖానామనౌచితః ।
దుఃఖముత్తరమాసాద్య కచ్చిద్రామో న సీదతి ॥ 21 ॥
కౌసల్యాయాస్తథా కచ్చిత్సుమిత్రాయాస్తథైవ చ ।
అభీక్ష్ణం శ్రూయతే కచ్చిత్కుశలం భరతస్య చ ॥ 22 ॥
మన్నిమిత్తేన మానార్హః కచ్చిచ్ఛోకేన రాఘవః ।
కచ్చిన్నాన్యమనా రామః కచ్చిన్మాం తారయిష్యతి ॥ 23 ॥
కచ్చిదక్షౌహిణీం భీమాం భరతో భ్రాతృవత్సలః ।
ధ్వజినీం మంత్రిభిర్గుప్తాం ప్రేషయిష్యతి మత్కృతే ॥ 24 ॥
వానరాధిపతిశ్శీమాన్సుగ్రీవః కచ్చిదేష్యతి ।
మత్కృతే హరిభిర్వీరైర్వృతో దంతనఖాయుధైః ॥ 25 ॥
కచ్చిచ్ఛ లక్ష్మణశ్శూరస్సుమిత్రానందవర్ధనః ।
అస్త్రవిచ్ఛరజాలేన రాక్షసాన్విధమిష్యతి ॥ 26 ॥
రౌద్రేణ కచ్చిదస్త్రేణ జ్వలతా నిహతం రణే ।
ద్రక్ష్యామ్యల్పేన కాలేన రావణం ససుహృజ్జనమ్ ॥ 27 ॥
కచ్చిన్న తద్ధేమసమానవర్ణం తస్యాననం పద్మసమానగంధి ।
మయా వినా శుష్యతి శోకదీనం జలక్షయే పద్మమివాతపేన ॥ 28 ॥
ధర్మాపదేశాత్త్యజతశ్చ రాజ్యం మాం చాప్యరణ్యం నయతః పదాతిమ్ ।
నాసీద్వ్యథా యస్య న భీర్న శోకః కచ్చిత్స ధైర్యం హృదయే కరోతి ॥ 29 ॥
న చాస్య మాతా న పితా చ నాన్యః స్నేహాద్విశిష్టోఽస్తి మయా సమో వా ।
తావత్త్వహం దూత జిజీవిషేయం యావత్ప్రవృత్తిం శృణుయాం ప్రియస్య ॥ 30 ॥
ఇతీవ దేవీ వచనం మహార్థం తం వానరేంద్రం మధురార్థముక్త్వా ।
శ్రోతుం పునస్తస్య వచోఽభిరామం రామార్థయుక్తం విరరామ రామా ॥ 31 ॥
సీతాయా వచనం శ్రుత్వా మారుతిర్భీమవిక్రమః ।
శిరస్యంజలిమాధాయ వాక్యముత్తరమబ్రవీత్ ॥ 32 ॥
న త్వామిహస్థాం జానీతే రామః కమలలోచనే ।
తేన త్వాం నానయత్యాశు శచీమివ పురందరః ॥ 33 ॥
శ్రుత్వైవ తు వచో మహ్యం క్షిప్రమేష్యతి రాఘవః ।
చమూం ప్రకర్షన్మహతీం హర్యృక్షగణసంకులామ్ ॥ 34 ॥
విష్టంభయిత్వా బాణౌఘైరక్షోభ్యం వరుణాలయమ్ ।
కరిష్యతి పురీం లంకాం కాకుత్స్థః శాంతరాక్షసామ్ ॥ 35 ॥
తత్ర యద్యంతరా మృత్యుర్యది దేవాస్సహాసురాః ।
స్థాస్యంతి పథి రామస్య స తానపి వధిష్యతి ॥ 36 ॥
తవాదర్శనజేనార్యే శోకేన స పరిప్లుతః ।
న శర్మ లభతే రామస్సింహార్దిత ఇవ ద్విపః ॥ 37 ॥
మలయేన చ వింధ్యేన మేరుణా మందరేణ చ ।
దర్దురేణ చ తే దేవి శపే మూలఫలేన చ ॥ 38 ॥
యథా సునయనం వల్గు బింబోష్ఠం చారు కుండలమ్ ।
ముఖం ద్రక్ష్యసి రామస్య పూర్ణచంద్రమివోదితమ్ ॥ 39 ॥
క్షిప్రం ద్రక్ష్యసి వైదేహి రామం ప్రస్రవణే గిరౌ ।
శతక్రతుమివాసీనం నాగరాజస్య మూర్ధని ॥ 40 ॥
న మాంసం రాఘవో భుఙక్తే న చాఽపి మధు సేవతే ।
వన్యం సువిహితం నిత్యం భక్తమశ్నాతి పంచమమ్ ॥ 41 ॥
నైవ దంశాన్న మశకాన్న కీటాన్న సరీసృపాన్ ।
రాఘవోఽపనయేద్గాత్రాత్త్వద్గతేనాంతరాత్మనా ॥ 42 ॥
నిత్యం ధ్యానపరో రామో నిత్యం శోకపరాయణః ।
నాన్యచ్చింతయతే కించిత్స తు కామవశం గతః ॥ 43 ॥
అనిద్రస్సతతం రామస్సుప్తోఽపి చ నరోత్తమః ।
సీతేతి మధురాం వాణీం వ్యాహరన్ప్రతిబుధ్యతే ॥ 44 ॥
దృష్ట్వా ఫలం వా పుష్పం వా యద్వాఽన్యత్సుమనోహరమ్ ।
బహుశో హా ప్రియేత్యేవం శ్వసంస్త్వామభిభాషతే ॥ 45 ॥
స దేవి నిత్యం పరితప్యమాన స్త్వామేవ సీతేత్యభిభాషమాణః ।
ధృతవ్రతో రాజసుతో మహాత్మా తవైవ లాభాయ కృతప్రయత్నః ॥ 46 ॥
సా రామసంకీర్తనవీతశోకా రామస్య శోకేన సమానశోకా ।
శరన్ముఖే సాంబుదశేషచంద్రా నిశేవ వైదేహసుతా బభూవ ॥ 47 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సుందరకాండే షట్త్రింశస్సర్గః ॥
