శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాండమ్ ।
అథ తృతీయస్సర్గః ।
శ్రుత్వా వస్తు సమగ్రం తద్ధర్మాత్మా ధర్మసంహితమ్ ।
వ్యక్తమన్వేషతే భూయో యద్వృత్తం తస్య ధీమతః ॥ 1 ॥
ఉపస్పృశ్యోదకం సమ్యగ్మునిస్స్థిత్వా కృతాంజలిః ।
ప్రాచీనాగ్రేషు దర్భేషు ధర్మేణాన్వేషతే గతిమ్ ॥ 2 ॥
రామలక్ష్మణసీతాభీ రాజ్ఞా దశరథేన చ ।
సభార్యేణ సరాష్ట్రేణ యత్ప్రాప్తం తత్ర తత్త్వతః ॥ 3 ॥
హసితం భాషితం చైవ గతిర్యా యచ్చ చేష్టితమ్ ।
తత్సర్వం ధర్మవీర్యేణ యథావత్సంప్రపశ్యతి ॥ 4 ॥
స్త్రీతృతీయేన చ తదా యత్ప్రాప్తం చరతా వనే ।
సత్యసంధేన రామేణ తత్సర్వం చాన్వవేక్షితమ్ ॥ 5 ॥
తతః పశ్యతి ధర్మాత్మా తత్సర్వం యోగమాస్థితః ।
పురా యత్తత్ర నిర్వృత్తం పాణావామలకం యథా ॥ 6 ॥
తత్సర్వం తత్త్వతో దృష్ట్వా ధర్మేణ స మహాద్యుతిః ।
అభిరామస్య రామస్య చరితం కర్తుముద్యతః ॥ 7 ॥
కామార్థగుణసంయుక్తం ధర్మార్థగుణవిస్తరమ్ ।
సముద్రమివ రత్నాఢ్యం సర్వశ్రుతిమనోహరమ్ ॥ 8 ॥
స యథా కథితం పూర్వం నారదేన మహర్షిణా ।
రఘువంశస్య చరితం చకార భగవానృషిః ॥ 9 ॥
జన్మ రామస్య సుమహద్వీర్యం సర్వానుకూలతామ్ ।
లోకస్య ప్రియతాం క్షాంతిం సౌమ్యతాం సత్యశీలతామ్ ॥ 10 ॥
నానాచిత్రకథాశ్చాన్యా విశ్వామిత్రసమాగమే ।
జానక్యాశ్చ వివాహం చ ధనుషశ్చ విభేదనమ్ ॥ 11 ॥
రామరామవివాదం చ గుణాందాశరథేస్తథా ।
తథాఽభిషేకం రామస్య కైకేయ్యా దుష్టభావతామ్ ॥ 12 ॥
విఘాతం చాభిషేకస్య రాఘవస్య వివాసనమ్ ।
రాజ్ఞశ్శోకవిలాపం చ పరలోకస్య చాశ్రయమ్ ॥ 13 ॥
ప్రకృతీనాం విషాదం చ ప్రకృతీనాం విసర్జనమ్ ।
నిషాదాధిపసంవాదం సూతోపావర్తనం తథా ॥ 14 ॥
గంగాయాశ్చాపి సంతారం భరద్వాజస్య దర్శనమ్ ।
భరద్వాజాభ్యనుజ్ఞానాచ్చిత్రకూటస్య దర్శనమ్ ॥ 15 ॥
వాస్తుకర్మ నివేశం చ భరతాగమనం తథా ।
ప్రసాదనం చ రామస్య పితుశ్చ సలిలక్రియామ్ ॥ 16 ॥
పాదుకాగ్ర్యాభిషేకం చ నందిగ్రామనివాసనమ్ ।
దండకారణ్యగమనం విరాధస్య వధం తథా ॥ 17 ॥
దర్శనం శరభంగస్య సుతీక్ష్ణేన సమాగమమ్ ।
అనసూయాసహాస్యామప్యంగరాగస్య చార్పణమ్ ॥ 18 ॥
అగస్త్యదర్శనం చైవ జటాయోరభిసంగమమ్ ।
పంచవట్యాశ్చ గమనం శూర్పణఖ్యాశ్చ దర్శనమ్ ॥ 19 ॥
శూర్పణఖ్యాశ్చ సంవాదం విరూపకరణం తథా ।
వధం ఖరత్రిశిరసోరుత్థానం రావణస్య చ ॥ 20 ॥
మారీచస్య వధం చైవ వైదేహ్యా హరణం తథా ।
రాఘవస్య విలాపం చ గృధ్రరాజనిబర్హణమ్ ॥ 21 ॥
కబంధదర్శనం చాపి పంపాయాశ్చాపి దర్శనమ్ ।
శబర్యాః దర్శనం చైవ హనూమద్దర్శనం తథా ॥ 22 ॥
ఋశ్యమూకస్య గమనం సుగ్రీవేణ సమాగమమ్ ।
ప్రత్యయోత్పాదనం సఖ్యం వాలిసుగ్రీవవిగ్రహమ్ ॥ 23 ॥
వాలిప్రమథనం చైవ సుగ్రీవప్రతిపాదనమ్ ।
తారావిలాపం సమయం వర్షరాత్రనివాసనమ్ ॥ 24 ॥
కోపం రాఘవసింహస్య బలానాముపసంగ్రహమ్ ।
దిశః ప్రస్థాపనం చైవ పృథివ్యాశ్చ నివేదనమ్ ॥ 25 ॥
అంగులీయకదానం చ ఋక్షస్య బిలదర్శనమ్ ।
ప్రాయోపవేశనం చాపి సంపాతేశ్చాపి దర్శనమ్ ॥ 26 ॥
పర్వతారోహణం చాపి సాగరస్యాపి లంఘనమ్ ।
సముద్రవచనాచ్చైవ మైనాకస్య చ దర్శనమ్ ॥ 27 ॥
సింహికాయాశ్చ నిధనం లంకామలయదర్శనమ్ ।
రాత్రౌ లంకాప్రవేశం చ ఏకస్యాథ విచింతనమ్ ॥ 28 ॥
దర్శనం రావణస్యాపి పుష్పకస్య చ దర్శనమ్ ।
ఆపానభూమిగమనమవరోధస్య దర్శనమ్ ॥ 29 ॥
అశోకవనికాయానం సీతాయాశ్చపి దర్శనమ్ ।
అభిజ్ఞానప్రదానం చ రావణస్య చ దర్శనమ్ ॥ 30 ॥
రాక్షసీతర్జనం చైవ త్రిజటాస్వప్నదర్శనమ్ ।
మణిప్రదానం సీతాయా వృక్షభంగం తథైవ చ ॥ 31 ॥
రాక్షసీవిద్రవం చైవ కింకరాణాం నిబర్హణమ్ ।
గ్రహణం వాయుసూనోశ్చ లంకాదాహాభిగర్జనమ్ ॥ 32 ॥
ప్రతిప్లవనమేవాథ మధూనాం హరణం తథా ।
రాఘవాశ్వాసనం చాపి మణినిర్యాతనం తథా ॥ 33 ॥
సంగమం చ సముద్రేణ నలసేతోశ్చ బంధనమ్ ।
ప్రతారం చ సముద్రస్య రాత్రౌ లంకావరోధనమ్ ॥ 34 ॥
విభీషణేన సంసర్గం వధోపాయనివేదనమ్ ।
కుంభకర్ణస్య నిధనం మేఘనాదనిబర్హణమ్ ॥ 35 ॥
రావణస్య వినాశం చ సీతావాప్తిమరేః పురే ।
విభీషణాభిషేకం చ పుష్పకస్య చ దర్శనమ్ ॥ 36 ॥
అయోధ్యాయాశ్చ గమనం భరతేన సమాగమమ్ ।
రామాభిషేకాభ్యుదయం సర్వసైన్యవిసర్జనమ్ ।
స్వరాష్ట్రరంజనం చైవ వైదేహ్యాశ్చ విసర్జనమ్ ॥ 37 ॥
అనాగతం చ యత్కించిద్రామస్య వసుధాతలే ।
తచ్చకారోత్తరే కావ్యే వాల్మీకిర్భగవానృషిః ॥ 38 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాండే తృతీయస్సర్గః ॥
