શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ પંચાશસ્સર્ગઃ ।
તં શબ્દમવસુપ્તસ્તુ જટાયુરથ શુશ્રુવે ।
નિરીક્ષ્ય રાવણં ક્ષિપ્રં વૈદેહીં ચ દદર્શ સઃ ॥ 1 ॥
તતઃ પર્વતકૂટાભસ્તીક્ષ્ણતુંડઃ ખગોત્તમઃ ।
વનસ્પતિગતશ્શ્રીમાન્વ્યાજહાર શુભાં ગિરમ્ ॥ 2 ॥
દશગ્રીવ સ્થિતો ધર્મે પુરાણે સત્યસંશ્રયઃ ।
જટાયુર્નામ નામ્નાહં ગૃધ્રરાજો મહાબલઃ ॥ 3 ॥
રાજા સર્વસ્ય લોકસ્ય મહેંદ્રવરુણોપમઃ ।
લોકાનાં ચ હિતે યુક્તો રામો દશરથાત્મજઃ ॥ 4 ॥
તસ્યૈષા લોકનાથસ્ય ધર્મપત્ની યશસ્વિની ।
સીતા નામ વરારોહા યાં ત્વં હર્તુમિહેચ્છસિ ॥ 5 ॥
કથં રાજાસ્થિતો ધર્મે પરદારાન્પરામૃશેત્ ।
રક્ષણીયા વિશેષેણ રાજદારા મહાબલ ॥ 6 ॥
નિવર્તય મતિં નીચાં પરદારાભિમર્શનાત્ ।
ન તત્સમાચરેદ્ધીરો યત્પરોઽસ્ય વિગર્હયેત્ ॥ 7 ॥
યથાત્મનસ્તથાન્યેષાં દારા રક્ષ્યા વિપશ્ચિતા ।
ધર્મમર્થં વા કામં વા શિષ્ટાશ્શાસ્ત્રેષ્વનાગતમ્ ॥ 8 ॥
વ્યવસ્યંત્યનુ રાજાનં ધર્મં પૌલસ્ત્યનંદન ।
રાજા ધર્મસ્ય કામસ્ય દ્રવ્યાણાં ચોત્તમો નિધિઃ ॥ 9 ॥
ધર્મશ્શુભં વા પાપં વા રાજમૂલં પ્રવર્તતે ।
પાપસ્વભાવશ્ચપલઃ કથં ત્વં રક્ષસાં વર ॥ 10 ॥
ઐશ્વર્યમભિસંપ્રાપ્તો વિમાનમિવ દુષ્કૃતિઃ ।
કામં સ્વભાવો યો યસ્ય ન શક્યઃ પરિમાર્જિતુમ્ ॥ 11 ॥
ન હિ દુષ્ટાત્મનામાર્યમાવસત્યાલયે ચિરમ્ ।
વિષયે વા પુરે વા તે યદા રામો મહાબલઃ ॥ 12 ॥
નાપરાધ્યતિ ધર્માત્મા કથં તસ્યાપરાધ્યસિ ।
યદિ શૂર્પણખાહેતોર્જનસ્થાનગતઃ ખરઃ ॥ 13 ॥
અતિવૃત્તો હતઃ પૂર્વં રામેણાક્લિષ્ટકર્મણા ।
અત્ર બ્રૂહિ યથાતત્ત્વં કો રામસ્ય વ્યતિક્રમઃ ॥ 14 ॥
યસ્ય ત્વં લોકનાથસ્ય ભાર્યાં હૃત્વા ગમિષ્યસિ ।
ક્ષિપ્રં વિસૃજ વૈદેહીં મા ત્વા ઘોરેણ ચક્ષુષા ॥ 15 ॥
દહેદ્દહનભૂતેન વૃત્રમિંદ્રાશનિર્યથા ।
સર્પમાશીવિષં બદ્ધ્વા વસ્ત્રાંતે નાવબુધ્યસે ॥ 16 ॥
ગ્રીવાયાં પ્રતિસક્તં ચ કાલપાશં ન પશ્યસિ ।
સ ભારસ્સૌમ્ય ભર્તવ્યો યો નરં નાવસાદયેત્ ॥ 17 ॥
તદન્નમપિ ભોક્તવ્યં જીર્યતે યદનામયમ્ ।
યત્કૃત્વા ન ભવેદ્ધર્મો ન કીર્તિર્ન યશો ભુવિ ॥ 18 ॥
શરીરસ્ય ભવેત્ખેદઃ કસ્તત્કર્મ સમાચરેત્ ।
ષષ્ટિર્વર્ષસહસ્રાણિ મમ જાતસ્ય રાવણ ॥ 19 ॥
પિતૃપૈતામહં રાજ્યં યથાવદનુતિષ્ઠતઃ ।
વૃદ્ધોઽહં ત્વં યુવા ધન્વી સશરઃ કવચી રથી ॥ 20 ॥
તથાપ્યાદાય વૈદેહીં કુશલી ન ગમિષ્યસિ ।
ન શક્તસ્ત્વં બલાદ્ધર્તું વૈદેહીં મમ પશ્યતઃ ॥ 21 ॥
હેતુભિર્ન્યાયસંસિદ્ધૈદ્ધૃવાં વેદશ્રુતીમિવ ।
યુદ્ધ્યસ્વ યદિ શૂરોઽસિ મુહૂર્તં તિષ્ઠ રાવણ ॥ 22 ॥
શયિષ્યસે હતો ભૂમૌ યથાપૂર્વં ખરસ્તથા ।
અસકૃત્સંયુગે યેન નિહતા દૈત્યદાનવાઃ ॥ 23 ॥
નચિરાચ્ચીરવાસાસ્ત્વાં રામો યુધિ વધિષ્યતિ ।
કિં નુ શક્યં મયા કર્તું ગતૌદૂરં નૃપાત્મજૌ ॥ 24 ॥
ક્ષિપ્રં ત્વં નશ્યસે નીચ તયોર્ભીતો ન સંશયઃ ।
ન હિ મે જીવમાનસ્ય નયિષ્યસિ શુભામિમામ્ ॥ 25 ॥
સીતાં કમલપત્રાક્ષીં રામસ્ય મહિષીં પ્રિયામ્ ।
અવશ્યં તુ મયા કાર્યં પ્રિયં તસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 26 ॥
જીવિતેનાપિ રામસ્ય તથા દશરથસ્ય ચ ।
તિષ્ઠ તિષ્ઠ દશગ્રીવ મુહૂર્તં પશ્ય રાવણ ॥ 27 ॥
યુદ્ધાતિથ્યં પ્રદાસ્યામિ યથાપ્રાણં નિશાચર ।
વૃંતાદિવ ફલં ત્વાં તુ પાતયેયં રથોત્તમાત્ ॥ 28 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે પંચાશસ્સર્ગઃ ॥
