ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ ഏകോനഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
തസ്മിന്ഹതേരാക്ഷസസൈന്യപാലേപ്ലവംഗമാനാമൃഷഭേണയുദ്ധേ ।
ഭീമയുധംസാഗരതുല്യവേഗംവിദുദ്രുവേരാക്ഷസരാജസൈന്യമ് ॥ 1 ॥
ഗത്വാഽഥരക്ഷോധിപതേശ്ശശംസുസ്സേനാപതിംപാവകസൂനുശസ്തമ് ।
തച്ഛാപിതേഷാംവചനംനിശമ്യരക്ഷോധിപഃക്രോധവശംജഗാമ ॥ 2 ॥
സങ് ഖ്യേപ്രഹസ്തംനിഹതംനിശമ്യശോകാര്ദിതഃക്രോധപരീതചേതാഃ ।
ഉവാചതാന്രാക്ഷസയൂഥമുഖ്യാനിംദ്രോയഥാനിര്ജരയോഥമുഖ്യാന് ॥ 3 ॥
നാവജ്ഞാരിപവേകാര്യായൈരിംദ്രബലസൂദനഃ ।
സൂദിതസ്സൈന്യപാലോമേസാനുയാത്രസ്സകുംജരഃ ॥ 4 ॥
സോഽഹംരിപുവിനാശായവിജയായാവിചാരയന് ।
സ്വയമേവഗമിഷ്യാമിരണശീര്ഷംതദദ്ഭുതമ് ॥ 5 ॥
അദ്യതദ്വാനരാനീകംരാമംചസഹലക്ഷ്മണമ് ।
നിര്ദഹിഷ്യാമിബാണൌഘൈർവനംദീപ്സ്സൈരിവാനഗിഭിഃ ॥ 6 ॥
സഏവമുക്ത്വാജ്വലനപ്രകാശംരഥംതുരംഗോത്തമരാജയുക്തമ് ।
പ്രകാശമാനംവപുഷാജ്വലംതംസമാരുരോഹാമരരാജശത്രുഃ ॥ 7 ॥
സ ശന്ഖ ഭേരീ പടഹ പ്രണാദൈര് ।
ആസ്ഫോടിത ക്ഷ്വേഡിത സിമ്ഹ നാദൈഹ് ।
പുണ്യൈഹ് സ്തവൈശ് ച അപ്യ് അഭിപൂജ്യമാനസ് ।
സ്തദാ യയൌ രാക്ഷസ രാജ മുഖ്യഹ് ॥ 8 ॥
സ നീലജീമൂതനികാശരൂപൈ ।
ര്മാംസ അശനൈഹ് പാവക ദീപ്ത നേത്രൈഹ് ।
ബഭൌ വൃതോ രാക്ഷസ രാജ മുഖ്യൈര് ।
ഭൂതൈര് വൃതോ രുദ്ര;ഇവ അമര ഈശഹ് ॥ 9 ॥
തതോനഗര്യാസ്സഹസാമഹൌജാനിഷ്ക്രമ്യതദ്വാനരസൈന്യമുഗ്രമ് ।
മഹാര്ണവാഭ്രസ്തനിതംദദര്ശസമുദ്യതംപാദപശൈലഹസ്തമ് ॥ 10 ॥
തദ്രാക്ഷസാനീകമതിപ്രചംഡമാലോക്യരാമോഭുജഗേംദ്രബാഹുഃ ।
വിഭീഷണംശസ്ത്രഭൃതാംവരിഷ്ഠമുവാചസേവാനുഗതഃപൃഥുശ്രീഃ ॥ 11 ॥
നാനാപതാകധ്വജശസ്ത്രജുഷ്ടംപ്രാസാസിശൂലായുഥവജ്രജുഷ്ടമ് ।
കസ്യേദമക്ഷോഭ്യമഭീരുജുഷ്ടംമഹേംദ്രോപമനാഗജുഷ്ടമ് ॥ 12 ॥
തതസ്തുരാമസ്യനിശമ്യവാക്യംവിഭീഷണംശ്ശക്രസമാനവീര്യഃ ।
ശശംസരാമസ്യബലപ്രവേഗംമഹാത്മനാംരാക്ഷസപുംഗവാനാമ് ॥ 13 ॥
യോഽസൌഗജസ്കംധഗതോമഹാത്മാനവോദിതാര്കോപമതാമ്രവക്ത്രഃ ।
പ്രകംപയന്നാഗശിരോഽഭ്യുപൈതിഹ്യകംപനംത്വേനമവേഹിരാജന് ॥ 14 ॥
യോ അസൌ രഥസ്ഥോ മൃഗ രാജ കേതുര് ।
ധൂന്വന് ധനുഹ് ശക്ര ധനുഹ് പ്രകാശമ് ।
കരീ ഇവ ഭാത്യ് ഉഗ്ര വിവൃത്ത ദമ്ഷ്ട്രഹ് ।
സ;ഇംദ്രജിന് നാമ വര പ്രധാനഹ് ॥ 15 ॥
യശ്ചൈഷവ്നിധ്യാസ്തമഹേംദ്രകല്പോധന്വീരഥസ്ഥോഽതിരഥോതിവീരഃ ।
വിഷ്പാരയന് ചാപമതുല്യമാനംനാമ്നാതികായോഽതിവിവൃദ്ധകായഃ ॥ 16 ॥
യോഽസൌനവാര്കോദിതതാമ്രചക്ഷുരാരുഹ്യഘംടാനിനദപ്രണാദമ് ।
ഗജംഖരംഗര്ജതിവൈമഹാത്മാമഹോദരോനാമസഏഷഃവീരഃ ॥ 17 ॥
യോഽസൌഹയംകാംചനചിത്രഭാംഡമാരുഹ്യസംധ്യാഭ്രഗിരിപ്രകാശമ് ।
പ്രാസംസമുദ്യമ്യമരീചിനദ്ധംപിശാചഏഷോഽശനിതുല്യവേഗഃ ॥ 18 ॥
യശ്ചൈഷശൂലംനിശിതംപ്രഗൃഹ്യവിദ്യുത്പ്രഭംകിംകരവജ്രവേഗമ് ।
വൃഷേംദ്രമാസ്ഥായഗിരിപ്രകാശമായാതിയോഽസൌത്രിശിരായശസ്വീ ॥ 19 ॥
അസൌചജീമൂതനികാശരൂപഃകുംഭഃപൃഥുവ്യൂഢസുജാതവക്ഷാഃ ।
സമാഹിതഃപന്നഗരാജകേതുർവിഷ്പാരയന്യാതിധനുർവിധൂന്വന് ॥ 20 ॥
യശ്ചൈഷജാംബൂനദവജ്രജുഷ്ടംദീപ്തംസധൂമംപരിഘംപ്രഗൃഹ്യ ।
ആയാതിരക്ഷോബലകേതുഭൂതഃസോഽസൌനികുംഭോഽദ്ഭുതഘോരകര്മാ ॥ 21 ॥
യശ്ചൈഷചാപാസിശരൌഘജുഷ്ടംപതാകിനംപാവകദീപ്തരൂപമ് ।
രഥംസമാസ്ഥായവിഭാത്യുദഗ്രോനരാംതകോഽസൌനഗശൃംഗയോധീ ॥ 22 ॥
യശ്ചൈഷനാനാവിധഘോരരൂപൈർവ്യാഘ്രോഷ്ട്രനാഗേംദ്രമൃഗാശ്വവക്ത്രൈഃ ।
ഭൂതൈർവൃതോഭാതിവിവൃത്തനേത്സ്രൈസോഽസൌസുരാണാമപിദര്പഹംതാ ॥ 23 ॥
യത്ര ഏതദ് ഇംദു പ്രതിമം വിഭാതിച് ।
ചത്ത്രം സിതം സൂക്ഷ്മ ശലാകം അഗ്ര്യമ് ।
അത്ര ഏഷ രക്ഷോ അധിപതിര് മഹാത്മാ ।
ഭൂതൈര് വൃതോ രുദ്ര;ഇവ അവഭാതി ॥ 24 ॥
അസൌ കിരീടീ ചല കുംഡല ആസ്യോ ।
നാഗ ഇംദ്ര വിംധ്യ ഉപമ ഭീമ കായഹ് ।
മഹാ ഇംദ്ര വൈവസ്വത ദര്പ ഹംതാ ।
രക്ഷോ അധിപഹ് സൂര്യ;ഇവ അവഭാതി ॥ 25 ॥
പ്രത്യുവാചതതോരാമോവിഭീഷണമരിംദമ് ।
അഹോദീപ്തമഹാതേജാരാവണോരാക്ഷസേശ്വരഃ ॥ 26 ॥
ആദിത്യ;ഇവ ദുഷ്പ്രേക്ഷ്യോ രശ്മിഭിര് ഭാതി രാവണഹ് ।
സുവ്യക്തം ലക്ഷയേ ഹ്യ് അസ്യ രൂപം തേജഹ് സമാവൃതമ് ॥ 27 ॥
ദേവദാനവവീരാണാംവപുര്നൈവംവിധംഭവേത് ।
യാദൃശംരാക്ഷസേംദ്രസ്യവപുരേതത്പ്രകാശതേ ॥ 28 ॥
സർവേപർവതസംകാശാസ്സർവേപർവതയോധിനഃ ।
സർവേദീപ്തായുധധരായോധാശ്ചാസ്യമഹോജസഃ ॥ 29 ॥
ഭാതിരക്ഷോരാജോഽസൌപ്രദീപ്ത്തൈര്ഭീമവിക്രമൈഃ ।
ഭൂതൈഃപരിവൃതസ്തീക്ഷ്ണൈര്ദേഹവദ്ഭിരിവാംതകഃ ॥ 30 ॥
ദിഷ്ട്യാഽയമദ്യപാപാത്മാമമദൃഷ്ടിപഥംഗതഃ ।
അദ്യക്രോധംവിമോക്ഷ്യാമിസീതാഹരണസംഭവമ് ॥ 31 ॥
ഏവമുക്ത്വാതതോരാമോധനുരാദായവീര്യവാന് ।
ലക്ഷ്മണാനുചരസ്തസ്ഥൌസമുദ്ധൃത്യശരോത്തമമ് ॥ 32 ॥
തതഃസരക്ഷോധിപതിര്മഹാത്മാരക്ഷാംസിതാന്യാഹമഹാബലാനി ।
ദ്വാരേഷുചര്യാഗൃഹഗോപുരേഷുസുനിർവൃതാസ്തിഷ്ഠതനിർവിശംകാഃ ॥ 33 ॥
ഹാഽഗതംമാംസഹിതംഭവദ്ഭിർവനൌകസശ്ഛിദ്രമിദംവിദിത്വാ ।
ശൂന്യാപുരീംദുഷ്പ്രസഹാംപ്രമഥ്യപ്രധര്ഷയേയുസ്സഹസാസമേതാഃ ॥ 34 ॥
വിസര്ജയിത്വാസചിവാംസ്തതസ്താന്ഗതേഷുരക്ഷസ്സുയഥാനിയോഗമ് ।
വ്യചാരയദ്വാനരസാഗരൌഘംമഹാഝഷഃപൂര്ണമിവാര്ണവൌഘമ് ॥ 35 ॥
തമാപതംതംസഹസാസമീക്ഷ്യദീപ്തേഷുചാപംയുധിരാക്ഷസേംദ്രമ് ।
മഹത്സമുത്പാട്യമഹീധരാഗ്രംദുദ്രാവരക്ഷോധിപതിംഹരീശഃ ॥ 36 ॥
തച്ഛൈലശൃംഗംബഹുവൃക്ഷസാനുംപ്രഗൃഹ്യചിക്ഷേപനിശാചരായ ।
തമാപതംതംസഹസാസമീക്ഷ്യചിച്ഛേദബാണൈസ്തപനീയപുംഖൈഃ ॥ 37 ॥
തസ്മിന് പ്രവൃദ്ധോത്തമസാനുവൃക്ഷേശൃംഗേവികീര്ണേപതിതേപൃഥിവ്യാമ് ।
മഹാഹികല്പംശരമംതകാഭംസമാദധേരാക്ഷസലോകനാഥഃ ॥ 38 ॥
സതംഗൃഹീത്വാഽനിലതുല്യവേഗംസവിസ്ഫുലിംഗജ്വലനപ്രകാശമ് ।
ബാണംമഹേംദ്രാശനിതുല്യവേഗംചിക്ഷേപസുഗ്രീവവധായരുഷ്ടഃ ॥ 39 ॥
സസായകോരാവണബാഹുമുക്തഃശക്രാശനിപ്രഖ്യവപുശ്ശിതാഗ്രഃ ।
സുഗ്രീവമാസാദ്യബിഭേദവേഗാദ്ഗുഹേരിതാക്രൌംചമിവോഗ്രശക്തിഃ ॥ 40 ॥
സസായകാര്തോവിപരീതചേതാഃകൂജന്പൃഥിവ്യാംനിപപാതവീരഃ ।
തംപ്രേക്ഷ്യഭൂമൌപതിതംവിസംജ്ഞംനേദുഃപ്രഹൃഷ്ടായുധിയാതുധാനാഃ ॥ 41 ॥
തതോഗവാക്ഷോഗവയസ്സുദംഷ്ട്രസ്ത്വഥര്ഷഭോജ്യോതിമുഖോനലശ്ച ।
ശൈലാന് സമുത്പാട്യവിവൃദ്ധകായാഃപ്രദുദ്രുവുസ്തംപ്രതിരാക്ഷസേംദ്രമ് ॥ 42 ॥
തേഷാംപ്രഹാരാന് സചകാരമോഘാന് രക്ഷോധിപോബാണശതൈഃശിതാഗ്രൈഃ ।
താന്വാനരേംദ്രാനപിബാണജാലൈര്ബിഭേദജാംബൂനദചിത്രപുംഖൈഃ ॥ 43 ॥
തേവാനരേംദ്രാസ്ത്രിദശാരിബാണൈര്ഭിന്നാനിപേതുര്ഭുവിഭീമകായാഃ ।
തതസ്തുതദ്വാനരസൈന്യമുഗ്രംപ്രച്ഛാദയാമാസസബാണജാലൈഃ ॥ 44 ॥
തേവധ്യമാനാഃപതിതാഃപ്രവീരാനാനദ്യമാനാഭയശല്യവിദ്ധാഃ ।
ശാഖാമൃഗാരാവണസായകാര്താജഗ്മുശ്ശരണ്യംശരണംസ്മരാമമ് ॥ 45 ॥
തതോ മഹാത്മാ സ ധനുര് ധനുഷ്മാന് ।
ആദായ രാമഹ് സഹരാ ജഗാമ ।
തം ലക്ഷ്മണഹ് പ്രാന്ജലിര് അഭ്യുപേത്യ ।
ഉവാച വാക്യം പരമ അര്ഥ യുക്തമ് ॥ 46 ॥
കാമമാര്യസ്സുപര്യാപ്തോവധായാസ്യദുരാത്മനഃ ।
വിധമിഷ്യാമ്യഹംചൈതമനുജാനീഹിമാംവിഭോ ॥ 47 ॥
തമബ്രവീന്മഹാതേജാരാമസ്സത്യപരാക്രമഃ ।
ഗച്ഛയത്നപരശ്ചാപിഭവലക്ഷ്മണ സംയുഗേ ॥ 48 ॥
രാവണോഹിമഹാവീര്യോരണേഽദ്ഭുതപരാക്രമഃ ।
ത്രൈലോക്യേനാപിസംക്രുദ്ധോദുഷ്പ്രസഹ്യോനസംശയഃ ॥ 49 ॥
തസ്യച്ഛിദ്രാണിമാര്ഗസ്വസ്വച്ഛിദ്രാണിചലക്ഷ്യ ।
ചക്ഷുഷാധനുഷായത്നാ പ്രക്ഷാത്മാനംസമാഹിതഃ ॥ 50 ॥
രാഘവസ്യവചശ്ശ്രുത്വാസപരിഷ്വജ്യാഭിപൂജ്യച ।
അഭിവാദ്യതത് രാമംയയൌസൌമിത്രിരാഹവമ് ॥ 51 ॥
സരാവണംവാരണഹസ്തബാഹുംദദര്ശഭീമോദ്യതദീപ്തചാപമ് ।
പ്രച്ഛാദയംതംശരവൃഷ്ടിജാലൈസ്താന്വാനരാഭനിന്നവികീര്ണദേഹാന് ॥ 52 ॥
തമാലോക്യമഹാതേജാഹനൂമാന്മാരുതാത്മജഃ ।
നിവാര്യശരജാലാനിപ്രദുദ്രാവസരാവണമ് ॥ 53 ॥
രഥംതസ്യസമാസാദ്യബാഹുമുദ്യമ്യദക്ഷിണമ് ।
ത്രാസയന്രാവണംധീമാന്ഹനൂമാന്വാക്യമബ്രവീത് ॥ 54 ॥
ദേവദാനവഗംധർവായക്ഷാശ്ചസഹരാക്ഷൈസൈഃ ।
അവശ്യംതുത്വയാഭഗ്നാവാനരേഭ്യസ്തുതേഭയമ് ॥ 55 ॥
ഏഷമേദക്ഷിണോബാഹുഃപംചശാഖഃസമുദ്യതഃ ।
വിധമിഷ്യതിതേദേഹാദ്ഭൂതാത്മാനംചിരോഷിതമ് ॥ 56 ॥
ശ്രുത്വാഹനുമതോവാക്യംരാവണോഭീമവിക്രമഃ ।
സംരക്തനയനഃക്രോധാദിദംവചനമബ്രവീത് ॥ 57 ॥
ക്ഷിപ്രംപ്രഹരനിഃശംകംസ്ഥിരാംകീര്തിമവാപ്നുഹി ।
തതസ്ത്വാംജ്ഞാതവിക്രാംതംനാശയിഷ്യാമിവാനര ॥ 58 ॥
രാവണസ്യവചശ്ശ്രുത്വാവായുസൂനുർവചോഽബ്രവീത് ।
പ്രഹൃതംഹിമയാപൂർവമക്ഷംതവസുതംതവ ॥ 59 ॥
ഏവമുക്തോമഹാതേജാരാവണോരാക്ഷസേശ്വരഃ ।
ആജഘാനാനിലസുതംതലേനോരസിവീര്യവാന് ॥ 60 ॥
സതലാഭിഹതസ്തേനചചാലചമുഹുര്മുഹുഃ ।
സ്ഥിത്വാമുഹൂര്തംതേജസ്വീസ്ഥൈര്യംകൃത്വാമഹാമതിഃ ॥ 61 ॥
ആജഘാനാഭിസംകൃദ്ധസ്തലേനൈവാമരദ്വിഷമ് ।
തതസ്തതേനാഭിഹതോവാനരേണമഹാത്മനാ ॥ 62 ॥
ദശഗ്രീവഃസമാധൂതോയഥാഭൂമിചലേഽചലഃ ।
സംഗ്രാമേതംതഥാദൃഷ്ടവാരാവണംതലതാഡിതമ് ॥ 63 ॥
ഋഷയോവാനരാഃസിദ്ധാനേദുര്ദേവാസ്സഹാസുരൈഃ ।
അഥാഽശ്വാസ്യമഹാതേജാരാവണോവാക്യമബ്രവീത് ॥ 64 ॥
സാധുവാനര വീര്യേണശ്ലാഘനീയോഽസിമേരിപുഃ ।
രാവണേനൈവമുക്തസ്തുമാരുതിർവാക്യമബ്രവീത് ॥ 65 ॥
ധിഗസ്തുമമവീര്യേണയസ്ത്വംജീവസിരാവണ ।
സകൃത്തുപ്രഹരേദാനീംദുര്ഭുദ്ധേ കിംവികത്ഥസേ ॥ 66 ॥
തതസ്ത്വാംമാമികാമുഷ്ടിര്നയിഷ്യതിയമക്ഷയമ് ।
തോമാരതിവാക്യേനകോധസ്തസ്യതദാഽജ്വലത് ॥ 67 ॥
സംരക്തനയനോയത്നാന്മുഷ്ടിമുദ്യമ്യദക്ഷിണമ് ।
പാതയാമാസവേഗേനവാനരോരസിവീര്യവാന് ॥ 68 ॥
ഹനൂമാന് വക്ഷസിവ്യൂഢേസംചചാലഹതഃപുനഃ ।
വിഹ്വലംതുതദാദൃഷ്ടവാഹനൂമംതംമഹാബലമ് ॥ 69 ॥
രഥേനാതിരഥശശീഘ്രംനീലംപ്രതിസമഭ്യഗാത് ।
രാക്ഷസാനാമധിപതിര്ധശഗ്രീവഃപ്രതാപവാന് ॥ 70 ॥
പന്നഗപ്രതിമൈര്ഭീമൈഃപരമര്മാഭിഭേദിഭിഃ ।
ശരൈരാദീപയാമാസനീലംഹരിചമൂപതിമ് ॥ 71 ॥
സശരൌഘസമായസ്തോനീലഃകപിചമൂപതിഃ ।
കരേണേകൈനേശൈലാഗ്രംരക്ഷോധിപതയേഽസൃജത് ॥ 72 ॥
ഹനൂമാനപിതേജസ്വീസമാശ്വസ്തോമഹാമനാഃ ।
വിപ്രേക്ഷമാണോയുദ്ധേപ്സുസ്സരോഷമിദമബ്രവീത് ॥ 73 ॥
നീലേനസഹസംയുക്തംരാവണംരാക്ഷസേശ്വരമ് ।
അന്യേനയുദ്യമാനസ്യനയുക്തമഭിധാവനമ് ॥ 74 ॥
രാവണോഽപിമഹാതേജാസ്തംച്ഛൃംഗംസപ്തഭിഃശരൈഃ ।
ആജഘാനസുതീക്ഷ്ണാഗ്രൈസ്തദ്വികീര്ണംപപാതഹ ॥ 75 ॥
തദ്വികീര്ണംഗിരേശ്ശൃംഗംദൃഷ്ടവാഹരിചമൂപതിഃ ।
കാലാനഗിരിവജജ്വാലകോപേനപരവീരഹാ ॥ 76 ॥
സോഽശ്വകര്ണാംധാന് ശാലാംശ്ചൂതാശ്ചാപിസുപുഷ്പിതാന് ।
അന്യാംശ്ചവിവിധാന് വൃക്ഷാന്നീലശ്ചിക്ഷേപസംയുഗേ ॥ 77 ॥
സതാന്വൃക്ഷാന് സമാസാദ്യപ്രതിചിച്ഛേദരാവണഃ ।
അഭ്യവര്ഷത്സുഘോരേണശരവര്ഷേണപാവകിമ് ॥ 78 ॥
അഭിവൃഷ്ടശ്ശരൌഘേണമേഘേനേവമഹാബലഃ ।
ഹ്രസ്വംകൃത്വാതതോരൂപംധ്വജാഗ്രേനിപപാതഹ ॥ 79 ॥
പാവകാത്മജമാലോക്യധ്വജാഗ്രേസമവസ്ഥിതമ് ।
ജജ്വാലരാവണഃക്രോധാത്തതോനീലോനനാദച ॥ 80 ॥
ധ്വജാഗ്രേധനുഷശ്ചാഗ്രേകിരീടാഗ്രേചതംഹരിമ് ।
ലക്ഷ്മണോഽഥഹനൂമാംശ്ചദൃഷ്ടവാരാമശ്ചവിസ്മിതാഃ ॥ 81 ॥
രാവണോഽപിമഹാതേജാഃകപിലാഘവവിസ്മിതഃ ।
അസ്ത്രമാഹാരയാമാസദീപ്തമാഗ്നേയമദ്ഭുതമ് ॥ 82 ॥
തതസ്തേചുക്രുശുര്ഹൃഷ്ടാലബ്ദലക്ഷാഃപ്ലവംഗമാഃ ।
നീലലാഘവസംഭ്രാംതംദൃഷ്ടവാരാവണമാഹവേ ॥ 83 ॥
വാനരാണാംചനാദേവസംരബ്ദോരാവണസ്തദാ ।
സംഭ്രമാവിഷ്ടഹൃദയോനകിംചിത്പ്രത്യപദ്യത ॥ 84 ॥
ആഗ്നേയേനാധസംയുക്തംഗൃഹീത്വാരാവണശ്ശരമ് ।
ധ്വജശീര്ഷസ്ഥിതംസീലമുദൈക്ഷതനിശാചരഃ ॥ 85 ॥
തതോഽബ്രവീന്മഹാതേജാരാവണോരാക്ഷസേശ്വരഃ ।
കപേലാഘവയുക്തോഽസിമായയാപരയാഽനയാ ॥ 86 ॥
ജീവിതംഖലുരക്ഷസ്വയദിശക്തോഽപിവാനര ।
താനിതാന്യാത്മരൂപാണിസൃജസിത്വമനേകശഃ ॥ 87 ॥
തഥാപിത്വാംമയാമുക്തസ്സായോകോഽസ്ത്രപ്രയോജിതഃ ।
ജീവിതംപരിരക്ഷംതംജീവിതാദ്ഭ്രംശയിഷ്യതി ॥ 88 ॥
ഏവമുക്ത്വാമഹാബാഹൂരാവണോരാക്ഷസേശ്വരഃ ।
സംധായബാണമസ്ത്രണചമൂപതിമതാഡയത് ॥ 89 ॥
സോഽസ്ത്രയുക്തേനബാണേനനീലോവക്ഷസിതാഡിതഃ ।
നിര്ധഹ്യമാനസ്സഹസാനിപപാതമഹീതലേ ॥ 90 ॥
പിതൃമഹാത്മ്യസംയോഗാത്മനശ്ചാപിതേജസാ ।
ജാനുഭ്യാനുപതദ്ഭൂമൌനതുപ്രാണൈർവ്യയുജ്യത ॥ 91 ॥
വിസംജ്ഞംവാനരംദൃഷ്ടവാദശഗ്രീവോരണോത്സുകഃ ।
രഥേനാംബുദനാദേനസൌമിത്രിമഭിദുദ്രുവേ ॥ 92 ॥
ആസാദ്യരണമധ്യേതംവാരയിത്വാസ്ഥിതോജ്വലന് ।
ധനുർവിഷ്ഫാരയാമാസകംപയന്നിവമേദിനീമ് ॥ 93 ॥
തമാഹസൌമിത്രിരദീനസത്ത്വോവിഷ്ഫാരയംതംധനുരപ്രമേയമ് ।
അഭ്യേഹിമാമദ്യനിശാചരേംദ്രനവാനരാംസ്ത്വപ്രതിയോദ്ധുമര്ഹഃ ॥ 94 ॥
സതസ്യവാക്യംപ്രതിപൂര്ണഘോഷംജ്യാശബ്ദമുഗ്രംചനിശമ്യരാജാ ।
ആസാദ്യസൌമിത്രിമവസ്ഥിതംതംകോപാന്വിതോവാചമുവാചരക്ഷഃ ॥ 95 ॥
ദിഷ്ട്യാസിമേരാഘവ ദൃഷ്ടിമാര്ഗംപ്രാപ്തോഽംതഗാമീവിപരീതബുദ്ധിഃ ।
അസ്മിന് ക്ഷണേയാസ്യസിമൃത്യുദേശംസംപാദ്യമാനോമമബാണജാലൈഃ ॥ 96 ॥
തമാഹസൌമിത്രിരവിസ്മയാനോഗര്ജംതമുദ്വൃത്തസിതാഗ്രദംഷ്ട്രമ് ।
രാജന്നഗര്ജംതിമഹാപ്രഭാവാവികത്ഥസേപാപകൃതാംവരിഷ്ഠ ॥ 97 ॥
ജാനാമിവീര്യംതവരാക്ഷസേംദ്രബലംപ്രതാപംചപരാക്രമംച ।
അവസ്ഥിതോഽഹംശരചാപപാണിരാഗച്ഛകിംമോഘവികത്ഥനേന ॥ 98 ॥
സഏവമുക്തഃകുപിതസ്സസര്ജരക്ഷോഥിപസ്സപ്തശരാന് സുപുംഖാന് ।
താന്ലക്ഷ്മണഃകാംചനചിത്രിപുംഖൈശ്ചിച്ഛേദബാണൈര്നിശിതാഗ്രധാരൈഃ ॥ 99 ॥
താന് പ്രേക്ഷമാണസ്സഹസാനികൃത്താനികൃത്തഭോഗാനിവപന്നഗേംദ്രാന് ।
ലംകേശ്വരഃക്രോധവശംജഗാമസസര്ജചാന്യാന്നിശിതാന്പൃഷത്കാന് ॥ 100 ॥
സബാണവര്ഷംതുവവര്ഷതീവ്രംരാമാനുജഃകാര്മുകസംപ്രയുക്തമ് ।
ക്ഷുരാര്ധചംദ്രോത്തമകര്ണിഭല്ലൈഃശരാംശ്ചചിച്ഛേദനചുക്ഷുഭേച ॥ 101 ॥
സബാണജാലാന്യഥതാനിതാനിമോഘാനിപശ്യംസ്ത്രിദശാരിരാജഃ ।
വിസിസ്മിയേലക്ഷ്മണലാഘവേനപുനശ്ചബാണാന്നിശിതാന്മുമോച ॥ 102 ॥
സലക്ഷ്മണശ്ചാപിശരാന് ശിതാഗ്രാന്മഹേംദ്രതുല്യോഽശനിതുല്യവേഗാന് ।
സംധായചാപേജ്വലനപ്രകാശാന് സസര്ജരക്ഷോധിപതേർവധായ ॥ 103 ॥
സതാന് പ്രചിച്ഛേദഹിരാക്ഷസേംദ്രഃഛിത്വാചതന്ലക്ഷ്മണമാജഘാന ।
ശരേണകാലാഗ്നിസമപ്രഭേണസ്വയംഭുദത്തേനലലാടദേശേ ॥ 104 ॥
സലക്ഷ്മണോരാവണസായകാര്തശ്ചചാലചാപംശിധിലംപ്രഗൃഹ്യ ।
പുനശ്ചസംജ്ഞാംപ്രതിലഭ്യകൃച്ഛ്രാച്ചിച്ഛേദചാപംത്രിദശേംദ്രശത്രോ ॥ 105 ॥
നികൃത്തചാപംത്രിഭിരാജഘാനബാണൈസ്തദാദാശരഥിശ്ശിതാഗ്രൈഃ ।
സസായകാര്തോവിചചാലരാജാകൃച്ഛ്രാച്ഛസംജ്ഞാംപുനരാസസാദ ॥ 106 ॥
സകൃത്തചാപഃശരതാഡിതശ്ചമേദാര്ദ്രഗാത്രോരുധിരാവസിക്തഃ ।
ജഗ്രാഹശക്തിംസ്വയമുഗ്രശക്തിസ്സ്വയംഭുദത്താംയുധിദേവശത്രുഃ ॥ 107 ॥
സതാംസധൂമാനലസന്നികാശാംവിത്രാസനീംസംയതിവാനരാണാമ് ।
ചിക്ഷേപശക്തിംതരസാജ്വലംതീംസൌമിത്രയേരാക്ഷസരാഷ്ട്രനാഥഃ ॥ 108 ॥
താമാപതംതീംഭരതാനുജോഽസ്ത്രൈര്ജഘാനബാണൈശ്ചഹുതാഗ്നികല്പൈഃ ।
തഥാപിസാതസ്യവിവേശശക്തിര്ഭുജാംതരംദാശരഥേർവിശാലമ് ॥ 109 ॥
സശക്തിമാന് ശക്തിസമാഹതഃസന് പ്രജജ്വാലമുഹുഃരഘുപ്രവീരഃ ।
തംവിഹ്വലംതംസഹസാഭ്യുപേത്യജഗ്രാഹരാജാതരസാഭുജാഭ്യാമ് ॥ 110 ॥
ഹിമവാന് മംദരോമേരുസ്തൈലോക്യംവാസഹാമരൈഃ ।
ശക്യംഭുജാഭ്യാമുദ്ധര്തുംനസങ് ഖ്യേഭരതാനുജഃ ॥ 111 ॥
ശക്ത്യാബ്രാഹ്മ്യാഹിസൌമിത്രിസ്താഡിതാസ്തുസ്തനാംതരേ ।
വിഷ്ണോരചിന്യംത്യംസ്വംഭാഗമാത്മാനംപ്രത്യനുസ്മരത് ॥ 112 ॥
തതോദാനവദര്പഘ്നംസൌമിത്രിംദേവകംടകഃ ।
തംപീഡയിത്വാബാഹുഭ്യാംനപ്രഭുര്ലംഘനേഽഭവത് ॥ 113 ॥
അഥവായുസുതഃക്രുദ്ധോരാവണംസമഭിദ്രവത് ।
ആജഘാനോരസിക്രുദ്ധോവജ്രകല്പേനമുഷ്ടിനാ ॥ 114 ॥
തേനമുഷ്ടിപ്രഹാരേണരാവണോരാക്ഷസേശ്വരഃ ।
ജാനുഭ്യാമപതദ്ഭൂമൌചചാലചപപാതച ॥ 115 ॥
ആസ്യൈശ്ച നേത്രൈഃ ശ്രവണൈഃ പപാത രുധിരം ബഹു ।
വിഘാര്ണമാനോ നിശ്ചേഷ്ടോ രഥോപസ്ഥ ഉപാചിശത് ॥ 116 ॥
വിസംജ്ഞോമൂര്ച്ഛ്രിതശ്ചാസീന്നചസ്ഥാനംസമാലഭത് ।
വിസംജ്ഞംരാവണംദൃഷ്ടവാസമരേഭീമവിക്രമമ് ॥ 117 ॥
ഋഷയോവാനരാശ്ചൈവനേദുര്ദേവാസ്സവാസവാഃ ।
ഹനൂമാനപിതേജസ്വീലക്ഷ്മണംരാവണാര്ധിതമ് ॥ 118 ॥
ആനയദ്രാഘവാഭ്യാശംബാഹുഭ്യാംപരിഗൃഹ്യതമ് ।
വായുസൂനോഃസുഹൃത്ത്വേനഭക്ത്യാപരമയാചസഃ ॥ 119 ॥
ശത്രൂണാമപ്രകംപ്യോഽപിലഘുത്വമഗമത്കപേഃ ।
തംസമുത്സൃജ്യസാശക്തിഃസൌമിത്രിംയുധിദുര്ജയമ് ॥ 120 ॥
രാവണസ്യരഥേതസ്മിന് സ്ഥാനംപുനരുപാഗതാ ।
ആശ്വസ്തശ്ചനിശല്യശ്ചലക്ഷ്മണശ്ശത്രുസൂദനഃ ॥ 121 ॥
വിഷ്ണോര്ഭാഗമമീമാംസ്യമാത്മാനംപ്രത്യനുസ്മരന് ।
രാവണോഽപിമഹാതേജാഃപ്രാപ്യസംജ്ഞാംമഹാഹവേ ॥ 122 ॥
ആദദേനിശിതാന് ബാണാന് ജഗ്രാഹചമഹദ്ധമഃ ।
നിപാതിതമഹാവീരാംദ്രവംതീംവാനരീംചമൂമ് ॥ 123 ॥
രാഘവസ്തുരണേദൃഷ്ടവാരാവണംസമഭിദ്രവത് ।
അഥൈവമുപസംഗമ്യഹനൂമാന്വാക്യമബ്രവീത് ॥ 124 ॥
മമപൃഷ്ഠംസമാരുഹ്യരാക്ഷസംശാസ്തുമര്ഹസി ।
വിഷ്ണുര്യഥാഗരുത്മംതംബലവംതംസമാഹിതഃ ॥ 125 ॥
തച്ഛ്രുത്വാരാഘവോവാക്യംവായുപുത്രേണഭാഷിതമ് ।
ആരുരോഹമഹാശൂരംബലവംതംമഹാകപിമ് ॥ 126 ॥
രഥസ്ഥംരാവണംസങ് ഖ്യേദദര്ശമനുജാധിപഃ ।
തമാലോക്യമഹാതേജാഃപ്രദുദ്രാവസരാഘവഃ ॥ 127 ॥
വൈരോചനിവക്രുദ്ധോവിഷ്ണുരഭ്യുദ്യതായുധഃ ।
ജ്യാശബ്ദമകരോത്തീവ്രംവജ്രനിഷ്പേഷനിസ്വനമ് ॥ 128 ॥
ഗിരാഗംഭീരയാരാമോരാക്ഷസേംദ്രമുവാചഹ ।
തിഷ്ഠതിഷ്ഠമമത്വംഹികൃത്വാവിപ്രിയമീദൃശമ് ॥ 129 ॥
ക്വനുരാക്ഷസശാര്ദൂല ഗതോമോക്ഷമവാപ്സ്യസി ।
യദീംദ്രവൈവസ്വതഭാസ്കരാന്വാസ്വയംഭുവൈശ്വാനരശംകരാന്വാ ।
ഗമിഷ്യസിത്വംദശവാദിശോവാതഥാപിമേനാദ്യഗതോവിമോക്ഷ്യസേ ॥ 130 ॥
യശ്ചൈഷ ശക്ത്യാ നിഹതസ്ത്വയാദ്യ ।
ഗച്ഛന്വിഷാദം സഹസാഭ്യുപേത്യ ।
സ ഏഷ രക്ഷോഗണരാജ മൃത്യുഃ ।
സപുത്രപൌത്രസ്യ തവാദ്യ യുദ്ധേ ॥ 131 ॥
ഏതേനചാത്യദ്ഭുതദര്ശനാനിശരൈര്ജവസ്ഥാനകൃതാലയാനി ।
ചതുര്ധശാന്യാത്തവരായുധാനിരക്ഷഃസഹസ്രാണിനിഷൂദിതാനി ॥ 132 ॥
രാഘവസ്യവചശ്ശ്രുത്വാരാക്ഷസേംദ്രോമഹാബലഃ ।
വായുപുത്രംമഹാവേഗംവഹംതംരാഘവംരണേ ॥ 133 ॥
രോഷേണമഹതാവിഷ്ടഃപൂർവവൈരമനുസ്മരന് ।
ആജഘാനശരൈര്ദീപ്സ്സൈഃകാലാനലശിഖോപമൈഃ ॥ 134 ॥
രാക്ഷസേനാഹവേതസ്യതാഡിതസ്യാപിസായകൈഃ ।
സ്വഭാവതേജോയുക്തസ്യഭൂയസ്തേജോഽഭ്യവര്ധത ॥ 135 ॥
തതോരാമോമഹാതേജാരാവണേനകൃതവ്രണമ് ।
ദൃഷ്ടവാപ്ലവഗശാര്ദൂലംക്രോധസ്യവശമേയിവാന് ॥ 136 ॥
തസ്യാഭിസംക്രമ്യരഥംസചക്രംസാശ്വധ്വജച്ഛത്രമഹാപതാകമ് ।
സസാരഥിംസാശനിശൂലഖഡഗംരാമഃപ്രചിച്ഛേദശരൈസ്സുപുംഖൈഃ ॥ 137 ॥
അഥേംദ്രശത്രുംതരസാജഘാനബാണേനവജ്രാശനിസന്നിഭേന ।
ഭുജാംതരേവ്യൂഢസുജാതരൂപേവജ്രേണമേരുംഭഗവാനിവേംദ്രഃ ॥ 138 ॥
യോവജ്രപാതശനിസന്നിപാതാന്നചക്ഷുഭേനാപിചചാലരാജാ ।
സരാമബാണാഭിഹതോഭൃശാര്തശ്ചചാലചാപംചമുമോചവീരഃ ॥ 139 ॥
തംവിഹ്വലംതംപ്രസമീക്ഷ്യരാമസ്സമാദദേദീപ്തമഥാര്ഥചംദ്രമ് ।
തേനാര്കവര്ണംസഹസാകിരീടംചിച്ഛേദരക്ഷോധിപതേര്മഹാത്മാ ॥ 140 ॥
തംനിർവിഷാശീവിഷസന്നികാശംശാംതാര്ചിഷംസൂര്യമിവാപ്രകാശമ് ।
ഗതശ്രിയംകൃത്തകിരീടകൂടമുവാചരാമോയുധിരാക്ഷസേംദ്രമ് ॥ 141 ॥
കൃതം ത്വയാ കര്മ മഹത്സുഭീമമ് ।
ഹതപ്രവീരശ്ച കൃതസ്ത്വയാഹമ് ।
തസ്മാത്പരിശ്രാംത ഇതി വ്യവസ്യ ।
ന്ന ത്വാം ശരൈര്മഋത്യുവശം നയാമി ॥ 142 ॥
ഗച്ഛാനുജാനാമിരണാര്ധിതസ്ത്വംപ്രവിശ്യരാത്രിംചരരാജലംകാമ് ।
ആശ്വസ്യനിര്യാഹിരഥീചധന്വീതദാബലംപ്രേക്ഷ്യസിമേരഥസ്ഥഃ ॥ 143 ॥
സഏവമുക്തോഹതദര്പഹര്ഷോനികൃത്തചാപശ്ചഹതാശ്വസൂതഃ ।
ശരാര്ദിതഃകൃത്തമഹാകിരീടോവിവേശലംകാംസഹസാസ്മരാജാ ॥ 144 ॥
പ്രവിഷ്ടേരജനീചരേംദ്രേമഹാബലേദാവവദേവശത്രൌ ।
ഹരീന് വിശല്യാന് സഹലക്ഷ്മണേനചകാരരാമഃപരമാഹവാഗ്രേ ॥ 145 ॥
തസ്മിന്പ്രഭന്നേത്രിദശേംദ്രശതൌസുരാസുരാഭൂതഗണാദിശശ്ച ।
സസാഗരാസ്സര്ഷിമഹോരഗാശ്ചതഥൈവഭൂമ്യംബുചരാശ്ചപ്രഹൃഷ്ടാഃ ॥ 146 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ ഏകോനഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
