ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଦଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
କ୍ରୁଦ୍ଧମାଜ୍ଞାୟ ରାମଂ ତୁ ଵସିଷ୍ଠଃ ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ହ ।
ଜାବାଲିରପି ଜାନୀତେ ଲୋକସ୍ୟାସ୍ୟ ଗତାଗତିମ୍ ॥ 1 ॥
ନିଵର୍ତୟିତୁକାମସ୍ତୁ ତ୍ଵାମେତଦ୍ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଇମାଂ ଲୋକସମୁତ୍ପତ୍ତିଂ ଲୋକନାଥ ନିବୋଧ ମେ ॥ 2 ॥
ସର୍ଵଂ ସଲିଲମେଵାସୀତ୍ପୃଥିଵୀ ୟତ୍ର ନିର୍ମିତା ।
ତତଃ ସମଭଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵୟଂଭୂର୍ଦୈଵତୈଃ ସହ ॥ 3 ॥
ସ ଵରାହସ୍ତତୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରୋଜ୍ଜହାର ଵସୁଂଧରାମ୍ ।
ଅସୃଜଚ୍ଚ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ସହ ପୁତ୍ରୈଃ କୃତାତ୍ମଭିଃ ॥ 4 ॥
ଆକାଶପ୍ରଭଵୋ ବ୍ରହ୍ମା ଶାଶ୍ଵତୋ ନିତ୍ୟ ଅଵ୍ୟୟଃ ।
ତସ୍ମାନ୍ମରୀଚିଃ ସଂଜଜ୍ଞେ ମରୀଚେଃ କଶ୍ୟପଃ ସୁତଃ ॥ 5 ॥
ଵିଵସ୍ଵାନ୍କାଶ୍ୟପାତ୍ ଜଜ୍ଞେ ମନୁର୍ଵୈଵସ୍ଵତଃ ସ୍ଵୟମ୍ ।
ସ ତୁ ପ୍ରଜାପତିଃ ପୂର୍ଵମିକ୍ଷ୍ଵାକୁସ୍ତୁ ମନୋଃ ସୁତଃ ॥ 6 ॥
ୟସ୍ୟେୟଂ ପ୍ରଥମଂ ଦତ୍ତା ସମୃଦ୍ଧା ମନୁନା ମହୀ ।
ତମିକ୍ଷ୍ଵାକୁମୟୋଧ୍ୟାୟାଂ ରାଜାନଂ ଵିଦ୍ଧି ପୂର୍ଵକମ୍ ॥ 7 ॥
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋସ୍ତୁ ସୁତ ଶ୍ରୀମାନ୍କୁକ୍ଷିରେଵେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ ।
କୁକ୍ଷେରଥାତ୍ମଜୋ ଵୀରୋ ଵିକୁକ୍ଷିରୁଦପଦ୍ୟତ ॥ 8 ॥
ଵିକୁକ୍ଷେସ୍ତୁ ମହାତେଜା ବାଣଃ ପୁତ୍ର ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।
ବାଣସ୍ୟ ତୁ ମହାବାହୁରନରଣ୍ୟୋ ମହାତପାଃ ॥ 9 ॥
ନାନାଵୃଷ୍ଟିର୍ବଭୂଵାସ୍ମିନ୍ନଦୁର୍ଭିକ୍ଷଂ ସତାଂ ଵରେ ।
ଅନରଣ୍ୟେ ମହାରାଜେ ତସ୍କରୋ ନାପି କଶ୍ଚନ ॥ 10 ॥
ଅନରଣ୍ୟାନ୍ମହାବାହୁଃ ପୃଥୁ ରାଜା ବଭୂଵ ହ ।
ତସ୍ମାତ୍ପୃଥୋମେହାରାଜସ୍ତ୍ରିଶଂକୁରୁଦପଦ୍ୟତ ॥ 11 ॥
ସ ସତ୍ୟଵଚନାଦ୍ ଵୀରଃ ସଶରୀରୋ ଦିଵଂ ଗତଃ ।
ତ୍ରିଶଂକୋରଭଵତ୍ସୂନୁର୍ଦୁଂଧୁମାରୋ ମହାୟଶାଃ ॥ 12 ॥
ଦୁଂଧୁମାରାନ୍ମହାତେଜା ୟୁଵନାଶ୍ଵୋ ଵ୍ୟଜାୟତ ।
ୟୁଵନାଶ୍ଵସୁତ ଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ମାଂଧାତା ସମପଦ୍ୟତ ॥ 13 ॥
ମାଂଧାତୁସ୍ତ ମହାତେଜାଃ ସୁସଂଧିରୁଦପଦ୍ୟତ ।
ସୁସଂଧେରପି ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ଧ୍ରୁଵସଂଧିଃ ପ୍ରସେନଜିତ୍ ॥ 14 ॥
ୟଶସ୍ଵୀ ଧ୍ରୁଵସଂଧେସ୍ତୁ ଭରତୋ ରିପୁସୂଦନଃ ।
ୟୁଵନାଶ୍ଵସୁତ ଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ମାଂଧାତା ସମପଦ୍ୟତ ॥ 15 ॥
ମାଂଧାତୁସ୍ତ ମହାତେଜା ସ୍ସୁସଂଧିରୁଦପଦ୍ୟତ ।
ସୁସଂଧେରପି ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ଧ୍ରୁଵସଂଧିଃ ପ୍ରସେନଜିତ୍ ॥ 16 ॥
ୟଶସ୍ଵୀ ଧ୍ରୁଵସଂଧେସ୍ତୁ ଭରତୋ ରିପୁସୂଦନଃ ।
ଭରତାତ୍ତୁ ମହାବାହୋରସିତୋ ନାମ ଜାୟତ ॥ 17 ॥
ୟସ୍ୟୈତେ ପ୍ରତିରାଜାନ ଉଦପଦ୍ୟଂତ ଶତ୍ରଵଃ ।
ହୈହୟାସ୍ତାଲଜଂଘାଶ୍ଚ ଶୂରାଶ୍ଚ ଶଶିବିଂଦଵଃ ॥ 18 ॥
ତାଂସ୍ତୁ ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରତିଵ୍ୟୂହ୍ୟ ୟୁଦ୍ଧେ ରାଜା ପ୍ରଵାସିତଃ ।
ସ ଚ ଶୈଲଵରେ ରମ୍ୟେ ବଭୂଵାଭିରତୋ ମୁନିଃ ॥ 19 ॥
ଦ୍ଵେ ଚାସ୍ୟ ଭାର୍ୟେ ଗର୍ଭିଣ୍ୟୌ ବଭୂଵତୁରିତି ଶ୍ରୁତିଃ ।
ଏକା ଗର୍ଭଵିନାଶାୟ ସପତ୍ନ୍ୟୈ ଗରଲଂ ଦଦୌ ॥ 20 ॥
ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚ୍ୟଵନୋ ନାମ ହିମଵଂତମୁପାଶ୍ରିତଃ ।
ତମୃଷିଂ ସମୁପାଗମ୍ୟ କାଲିଂଦୀ ତ୍ଵଭ୍ୟଵାଦୟତ୍ ॥ 21 ॥
ସ ତାମଭ୍ୟଵଦଦ୍ଵିପ୍ରୋ ଵରେପ୍ସୁଂ ପୁତ୍ରଜନ୍ମନି ।
ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଭଵିତା ଦେଵି ମହାତ୍ମା ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ ॥ 22 ॥
ଧାର୍ମିକଶ୍ଚ ସୁଶୀଲଶ୍ଚ ଵଂଶକର୍ତାଽରିସୂଦନଃ ।
କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ହୃଷ୍ଟା ମୁନିଂତମନୁମାନ୍ୟ ଚ ॥ 23 ॥
ପଦ୍ମପତ୍ରସମାନାକ୍ଷଂ ପଦ୍ମଗର୍ଭସମପ୍ରଭମ୍ ।
ତତଃ ସା ଗୃହମାଗମ୍ୟ ଦେଵୀ ପୁତ୍ରଂ ଵ୍ୟଜାୟତ ॥ 24 ॥
ସପତ୍ନ୍ୟା ତୁ ଗରସ୍ତସ୍ୟୈ ଦତ୍ତୋ ଗର୍ଭଜିଘାଂସୟା ।
ଗରେଣ ସହ ତେନୈଵ ଜାତ ସ୍ସ ସଗରୋଽଭଵତ୍ ॥ 25 ॥
ସ ରାଜା ସଗରୋ ନାମ ୟଃ ସମୁଦ୍ରମଖାନୟତ୍ ।
ଇଷ୍ଟ୍ଵା ପର୍ଵଣି ଵେଗେନ ତ୍ରାସୟନ ଇମାଃ ପ୍ରଜାଃ ॥ 26 ॥
ଅସମଂଜସ୍ତୁ ପୁତ୍ରୋଽଭୂତ୍ସଗରସ୍ୟେତି ନ ଶ୍ଶ୍ରୁତମ୍ ।
ଜୀଵନ୍ନେଵ ସ ପିତ୍ରା ତୁ ନିରସ୍ତଃ ପାପକର୍ମକୃତ୍ ॥ 27 ॥
ଅଂଶୁମାନିତି ପୁତ୍ରୋଽଭୂଦସମଂଜସ୍ୟ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ।
ଦିଲୀପୋଂଶୁମତଃ ପୁତ୍ରୋ ଦିଲୀପସ୍ୟ ଭଗୀରଥଃ ॥ 28 ॥
ଭଗୀରଥାତ୍କକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥା ୟେନ ଵିଶ୍ରୁତାଃ ।
କକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ୟ ଚ ପୁତ୍ରୋଽଭୂଦ୍ରଘୁର୍ୟେନ ଚ ରାଘଵାଃ ॥ 29 ॥
ରଘୋସ୍ତୁ ପୁତ୍ରସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ ପୁରୁଷାଦକଃ ।
କଲ୍ମାଷପାଦ ସ୍ସୌଦାସ ଇତ୍ୟେଵଂ ପ୍ରଥିତୋ ଭୁଵି ॥ 30 ॥
କଲ୍ମାଷପାଦପୁତ୍ରୋଽଭୂଚ୍ଛଂଖଣସ୍ତ୍ଵିତି ଵିଶ୍ରୁତଃ ।
ୟସ୍ତୁ ତଦ୍ଵୀର୍ୟମାସାଦ୍ୟ ସହସୈନ୍ୟୋ ଵ୍ୟନୀନଶତ୍ ॥ 31 ॥
ଶଂଖଣସ୍ୟ ଚ ପୁତ୍ରୋଽଭୂଚ୍ଛୂର ଶ୍ରୀମାନ୍ସୁଦର୍ଶନଃ ।
ସୁଦର୍ଶନସ୍ୟାଗ୍ନିଵର୍ଣଃ ଅଗ୍ନିଵର୍ଣସ୍ୟ ଶୀଘ୍ରଗଃ ॥ 32 ॥
ଶୀଘ୍ରଗସ୍ୟ ମରୁଃ ପୁତ୍ରୋ ମରୋଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରଶୁଶ୍ରୁଵଃ ।
ପ୍ରଶୁଶ୍ରୁଵସ୍ୟ ପୁତ୍ରୋଭୂଦଂବରୀଷୋ ମହାଦ୍ୟୁତିଃ ॥ 33 ॥
ଅଂବରୀଷସ୍ୟ ପୁତ୍ରୋଭୂନ୍ନହୁଷଃ ସତ୍ୟଵିକ୍ରମଃ ।
ନହୁଷସ୍ୟ ଚ ନାଭାଗଃ ପୁତ୍ରଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ ॥ 34 ॥
ଅଜଶ୍ଚ ସୁଵ୍ରତଶ୍ଚୈଵ ନାଭାଗସ୍ୟ ସୁତାଵୁଭୌ ।
ଅଜସ୍ୟୈଵ ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ଦଶରଥସ୍ସୁତଃ ॥ 35 ॥
ତସ୍ୟ ଜ୍ୟେଷ୍ଠୋଽସି ଦାୟାଦୋ ରାମ ଇତ୍ୟଭିଵିଶ୍ରୁତଃ ।
ତଦ୍ଗୃହାଣ ସ୍ଵକଂ ରାଜ୍ୟମଵେକ୍ଷସ୍ଵ ଜନଂ ନୃପ ॥ 36 ॥
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ହି ସର୍ଵେଷାଂ ରାଜା ଭଵତି ପୂର୍ଵଜଃ ।
ପୂର୍ଵଜେ ନାପରଃ ପୁତ୍ରୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠୋ ରାଜ୍ୟେଽଭିଷିଚ୍ୟତେ ॥ 37 ॥
ସ ରାଘଵାଣାଂ କୁଲଧର୍ମମାତ୍ମନଃ ସନାତନଂ ନାଦ୍ୟ ଵିହଂତୁମର୍ହସି ।
ପ୍ରଭୂତରତ୍ନାମନୁଶାଧି ମେଦିନୀଂ ପ୍ରଭୂତରାଷ୍ଟ୍ରାଂ ପିତୃଵନ୍ମହାୟଶଃ ॥ 38 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ଦଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
