śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha ēkatriṃśassargaḥ ।
ēvaṃ śṛtvā tu saṃvādaṃ lakṣmaṇaḥ pūrvamāgataḥ ।
bāṣpaparyākulamukhaḥ śōkaṃ sōḍhumaśaknuvan ॥ 1 ॥
sa bhrātuścharaṇau gāḍhaṃ nipīḍya raghunandanaḥ ।
sītāmuvāchātiyaśāṃ rāghavaṃ cha mahāvratam ॥ 2 ॥
ēvaṃ śṛtvā tu saṃvādaṃ lakṣmaṇaḥ pūrvamāgataḥ ।
bāṣpaparyākulamukhaḥ śōkaṃ sōḍhumaśaknuvan ॥ 3 ॥
sa bhrātuścharaṇau gāḍhaṃ nipīḍya raghunandanaḥ ।
sītāmuvāchātiyaśāṃ rāghavaṃ cha mahāvratam ॥ 4 ॥
yadi gantuṃ kṛtābuddhirvanaṃ mṛgagajāyutam ।
ahaṃ tvānugamiṣyāmi vanamagrē dhanurdharaḥ ॥ 5 ॥
mayā samētō'raṇyāni bahūni vichariṣyasi ।
pakṣibhirmṛgayūthaiścha saṅghuṣṭāni samantataḥ ॥ 6 ॥
na dēvalōkākramaṇaṃ nāmaratvamahaṃ vṛṇē ।
aiśvaryaṃ vāpi lōkānāṃ kāmayē na tvayā vinā ॥ 7 ॥
ēvaṃ bruvāṇassaumitrirvanavāsāya niśchitaḥ ।
rāmēṇa bahubhissāntvairniṣidhdaḥ punarabravīt ॥ 8 ॥
anujñātaścha bhavatā pūrvamēva yadasmyaham ।
kimidānīṃ punaridaṃ kriyatē mannivāraṇam ॥ 9 ॥
yadarthaṃ pratiṣēdhō mē kriyatē gantumichChataḥ ।
ētadichChāmi vijñātuṃ saṃśayō hi mamānagha ॥ 10 ॥
tatō'bravīnmahātējā rāmō lakṣmaṇamagrataḥ ।
sthitaṃ prāggāminaṃ vīraṃ yāchamānaṃ kṛtāñjalim ॥ 11 ॥
snigdhō dharmaratō vīrassatataṃ satpathē sthitaḥ ।
priyaḥ prāṇasamō vaśyō bhrātā chāpi sakhā cha mē ॥ 12 ॥
mayā'dya saha saumitrē tvayi gachChati tadvanam ।
kō bhariṣyati kausalyāṃ sumitrāṃ vā yaśasvinīm ॥ 13 ॥
abhivarṣati kāmairyaḥ parjanyaḥ pṛthivīmiva ।
sa kāmapāśaparyastō mahātējā mahīpatiḥ ॥ 14 ॥
sā hi rājyamidaṃ prāpya nṛpasyāśvapatē ssutā ।
duḥkhitānāṃ sapatnīnāṃ na kariṣyati śōbhanam ॥ 15 ॥
na smariṣyati kausalyāṃ sumitrāṃ cha suduḥkhitām ।
bharatō rājyamāsādya kaikēyyāṃ paryavasthitaḥ ॥ 16 ॥
tāmāryāṃ svayamēvēha rājānugrahaṇēna vā ।
saumitrē bhara kauśalyāmuktamarthamimaṃ chara ॥ 17 ॥
ēvaṃ mama cha tē bhaktirbhaviṣyati sudarśitā ।
dharmajña gurupūjāyāṃ dharmaśchāpyatulō mahān ॥ 18 ॥
ēvaṃ kuruṣva saumitrē matkṛtē raghunandana ।
asmābhirviprahīṇāyā māturnō na bhavētsukham ॥ 19 ॥
ēvamuktastu rāmēṇa lakṣmaṇa śślakṣṇayā girā ।
pratyuvācha tadā rāmaṃ vākyajñō vākyakōvidam ॥ 20 ॥
tavaiva tējasā vīra bharataḥ pūjayiṣyati ।
kausalyāṃ cha sumitrāṃ cha prayatō nātra saṃśayaḥ ॥ 21 ॥
kauśalyā bibhṛyādāryā sahasramapi madvidhān ।
yasyāssahasraṃ grāmāṇāṃ samprāpta mupajīvanam ॥ 22 ॥
tadātmabharaṇē chaiva mama mātustathaiva cha ।
paryāptā madvidhānāṃ cha bharaṇāya yaśasvinī ॥ 23 ॥
kuruṣva māmanucharaṃ vaidharmyaṃ nēha vidyatē ।
kṛtārthō'haṃ bhaviṣyāmi tava chārthaḥ prakalpatē ॥ 24 ॥
dhanurādāya saśaraṃ khanitrapiṭakādharaḥ ।
agratastē gamiṣyāmi panthānamanudarśayan ॥ 25 ॥
āhariṣyāmi tē nityaṃ mūlāni cha phalāni cha ।
vanyāni yāni chānyāni svāhārāṇi tapasvinām ॥ 26 ॥
bhavāṃstu saha vaidēhyā girisānuṣu raṃsyatē ।
ahaṃ sarvaṃ kariṣyāmi jāgrata ssvapataścha tē ॥ 27 ॥
rāmastvanēna vākyēna suprītaḥ pratyuvācha tam ।
vrajāpṛchChasva saumitrē sarvamēva suhṛjjanam ॥ 28 ॥
yē cha rājñō dadau divyē mahātmā varuṇa ssvayam ।
janakasya mahāyajñē dhanuṣī raudradarśanē ॥ 29 ॥
abhēdyakavachē divyē tūṇī chākṣayasāyakau ।
ādityavimalau chōbhau khaḍgau hēmapariṣkṛtau ॥ 30 ॥
satkṛtya nihitaṃ sarvamētadāchāryasadmani ।
sarvamāyudhamādāya kṣipramāvraja lakṣmaṇa ॥ 31 ॥
sa suhṛjjanamāmantryavanavāsāya niśchitaḥ ।
ikṣvākugurumāgamya jagrāhāyudhamuttamam ॥ 32 ॥
taddhivyaṃ rājaśārdūla satkṛtaṃ mālyabhūṣitam ।
rāmāya darśayāmāsa saumitrissarvamāyudham ॥ 33 ॥
tamuvāchātmavān rāmaḥ prītyā lakṣmaṇamāgatam ।
kālē tvamāgata saumya kāṅkṣitē mama lakṣmaṇa ॥ 34 ॥
ahaṃ pradātumichChāmi yadidaṃ māmakaṃ dhanam ।
brāhmaṇēbhyastapasvibhyastvayā saha parantapa ॥ 35 ॥
vasantīha dṛḍhaṃ bhaktyā guruṣu dvijasattamāḥ ।
tēṣāmapi cha mē bhūyassarvēṣāñchōpajīvinām ॥ 36 ॥
vaśiṣṭhaputraṃ tu suyajñamāryaṃ tvamānayāśu pravaraṃ dvijānām ।
abhiprayāsyāmi vanaṃ samastā nabhyarchya śiṣṭānaparān dvijātīn ॥ 37 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ēkatriṃśassargaḥ ॥