View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.31 Ayodhya Kanda - Sarga 31

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha ēkatriṃśassargaḥ ।

ēvaṃ śṛtvā tu saṃvādaṃ lakṣmaṇaḥ pūrvamāgataḥ ।
bāṣpaparyākulamukhaḥ śōkaṃ sōḍhumaśaknuvan ॥ 1 ॥

sa bhrātuścharaṇau gāḍhaṃ nipīḍya raghunandanaḥ ।
sītāmuvāchātiyaśāṃ rāghavaṃ cha mahāvratam ॥ 2 ॥

ēvaṃ śṛtvā tu saṃvādaṃ lakṣmaṇaḥ pūrvamāgataḥ ।
bāṣpaparyākulamukhaḥ śōkaṃ sōḍhumaśaknuvan ॥ 3 ॥

sa bhrātuścharaṇau gāḍhaṃ nipīḍya raghunandanaḥ ।
sītāmuvāchātiyaśāṃ rāghavaṃ cha mahāvratam ॥ 4 ॥

yadi gantuṃ kṛtābuddhirvanaṃ mṛgagajāyutam ।
ahaṃ tvānugamiṣyāmi vanamagrē dhanurdharaḥ ॥ 5 ॥

mayā samētō'raṇyāni bahūni vichariṣyasi ।
pakṣibhirmṛgayūthaiścha saṅghuṣṭāni samantataḥ ॥ 6 ॥

na dēvalōkākramaṇaṃ nāmaratvamahaṃ vṛṇē ।
aiśvaryaṃ vāpi lōkānāṃ kāmayē na tvayā vinā ॥ 7 ॥

ēvaṃ bruvāṇassaumitrirvanavāsāya niśchitaḥ ।
rāmēṇa bahubhissāntvairniṣidhdaḥ punarabravīt ॥ 8 ॥

anujñātaścha bhavatā pūrvamēva yadasmyaham ।
kimidānīṃ punaridaṃ kriyatē mannivāraṇam ॥ 9 ॥

yadarthaṃ pratiṣēdhō mē kriyatē gantumichChataḥ ।
ētadichChāmi vijñātuṃ saṃśayō hi mamānagha ॥ 10 ॥

tatō'bravīnmahātējā rāmō lakṣmaṇamagrataḥ ।
sthitaṃ prāggāminaṃ vīraṃ yāchamānaṃ kṛtāñjalim ॥ 11 ॥

snigdhō dharmaratō vīrassatataṃ satpathē sthitaḥ ।
priyaḥ prāṇasamō vaśyō bhrātā chāpi sakhā cha mē ॥ 12 ॥

mayā'dya saha saumitrē tvayi gachChati tadvanam ।
kō bhariṣyati kausalyāṃ sumitrāṃ vā yaśasvinīm ॥ 13 ॥

abhivarṣati kāmairyaḥ parjanyaḥ pṛthivīmiva ।
sa kāmapāśaparyastō mahātējā mahīpatiḥ ॥ 14 ॥

sā hi rājyamidaṃ prāpya nṛpasyāśvapatē ssutā ।
duḥkhitānāṃ sapatnīnāṃ na kariṣyati śōbhanam ॥ 15 ॥

na smariṣyati kausalyāṃ sumitrāṃ cha suduḥkhitām ।
bharatō rājyamāsādya kaikēyyāṃ paryavasthitaḥ ॥ 16 ॥

tāmāryāṃ svayamēvēha rājānugrahaṇēna vā ।
saumitrē bhara kauśalyāmuktamarthamimaṃ chara ॥ 17 ॥

ēvaṃ mama cha tē bhaktirbhaviṣyati sudarśitā ।
dharmajña gurupūjāyāṃ dharmaśchāpyatulō mahān ॥ 18 ॥

ēvaṃ kuruṣva saumitrē matkṛtē raghunandana ।
asmābhirviprahīṇāyā māturnō na bhavētsukham ॥ 19 ॥

ēvamuktastu rāmēṇa lakṣmaṇa śślakṣṇayā girā ।
pratyuvācha tadā rāmaṃ vākyajñō vākyakōvidam ॥ 20 ॥

tavaiva tējasā vīra bharataḥ pūjayiṣyati ।
kausalyāṃ cha sumitrāṃ cha prayatō nātra saṃśayaḥ ॥ 21 ॥

kauśalyā bibhṛyādāryā sahasramapi madvidhān ।
yasyāssahasraṃ grāmāṇāṃ samprāpta mupajīvanam ॥ 22 ॥

tadātmabharaṇē chaiva mama mātustathaiva cha ।
paryāptā madvidhānāṃ cha bharaṇāya yaśasvinī ॥ 23 ॥

kuruṣva māmanucharaṃ vaidharmyaṃ nēha vidyatē ।
kṛtārthō'haṃ bhaviṣyāmi tava chārthaḥ prakalpatē ॥ 24 ॥

dhanurādāya saśaraṃ khanitrapiṭakādharaḥ ।
agratastē gamiṣyāmi panthānamanudarśayan ॥ 25 ॥

āhariṣyāmi tē nityaṃ mūlāni cha phalāni cha ।
vanyāni yāni chānyāni svāhārāṇi tapasvinām ॥ 26 ॥

bhavāṃstu saha vaidēhyā girisānuṣu raṃsyatē ।
ahaṃ sarvaṃ kariṣyāmi jāgrata ssvapataścha tē ॥ 27 ॥

rāmastvanēna vākyēna suprītaḥ pratyuvācha tam ।
vrajāpṛchChasva saumitrē sarvamēva suhṛjjanam ॥ 28 ॥

yē cha rājñō dadau divyē mahātmā varuṇa ssvayam ।
janakasya mahāyajñē dhanuṣī raudradarśanē ॥ 29 ॥

abhēdyakavachē divyē tūṇī chākṣayasāyakau ।
ādityavimalau chōbhau khaḍgau hēmapariṣkṛtau ॥ 30 ॥

satkṛtya nihitaṃ sarvamētadāchāryasadmani ।
sarvamāyudhamādāya kṣipramāvraja lakṣmaṇa ॥ 31 ॥

sa suhṛjjanamāmantryavanavāsāya niśchitaḥ ।
ikṣvākugurumāgamya jagrāhāyudhamuttamam ॥ 32 ॥

taddhivyaṃ rājaśārdūla satkṛtaṃ mālyabhūṣitam ।
rāmāya darśayāmāsa saumitrissarvamāyudham ॥ 33 ॥

tamuvāchātmavān rāmaḥ prītyā lakṣmaṇamāgatam ।
kālē tvamāgata saumya kāṅkṣitē mama lakṣmaṇa ॥ 34 ॥

ahaṃ pradātumichChāmi yadidaṃ māmakaṃ dhanam ।
brāhmaṇēbhyastapasvibhyastvayā saha parantapa ॥ 35 ॥

vasantīha dṛḍhaṃ bhaktyā guruṣu dvijasattamāḥ ।
tēṣāmapi cha mē bhūyassarvēṣāñchōpajīvinām ॥ 36 ॥

vaśiṣṭhaputraṃ tu suyajñamāryaṃ tvamānayāśu pravaraṃ dvijānām ।
abhiprayāsyāmi vanaṃ samastā nabhyarchya śiṣṭānaparān dvijātīn ॥ 37 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ēkatriṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: