ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ഏകത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
ഏവം ശൃത്വാ തു സംവാദം ലക്ഷ്മണഃ പൂർവമാഗതഃ ।
ബാഷ്പപര്യാകുലമുഖഃ ശോകം സോഢുമശക്നുവന് ॥ 1 ॥
സ ഭ്രാതുശ്ചരണൌ ഗാഢം നിപീഡ്യ രഘുനംദനഃ ।
സീതാമുവാചാതിയശാം രാഘവം ച മഹാവ്രതമ് ॥ 2 ॥
ഏവം ശൃത്വാ തു സംവാദം ലക്ഷ്മണഃ പൂർവമാഗതഃ ।
ബാഷ്പപര്യാകുലമുഖഃ ശോകം സോഢുമശക്നുവന് ॥ 3 ॥
സ ഭ്രാതുശ്ചരണൌ ഗാഢം നിപീഡ്യ രഘുനംദനഃ ।
സീതാമുവാചാതിയശാം രാഘവം ച മഹാവ്രതമ് ॥ 4 ॥
യദി ഗംതും കൃതാബുദ്ധിർവനം മൃഗഗജായുതമ് ।
അഹം ത്വാനുഗമിഷ്യാമി വനമഗ്രേ ധനുര്ധരഃ ॥ 5 ॥
മയാ സമേതോഽരണ്യാനി ബഹൂനി വിചരിഷ്യസി ।
പക്ഷിഭിര്മൃഗയൂഥൈശ്ച സംഘുഷ്ടാനി സമംതതഃ ॥ 6 ॥
ന ദേവലോകാക്രമണം നാമരത്വമഹം വൃണേ ।
ഐശ്വര്യം വാപി ലോകാനാം കാമയേ ന ത്വയാ വിനാ ॥ 7 ॥
ഏവം ബ്രുവാണസ്സൌമിത്രിർവനവാസായ നിശ്ചിതഃ ।
രാമേണ ബഹുഭിസ്സാംത്വൈര്നിഷിധ്ദഃ പുനരബ്രവീത് ॥ 8 ॥
അനുജ്ഞാതശ്ച ഭവതാ പൂർവമേവ യദസ്മ്യഹമ് ।
കിമിദാനീം പുനരിദം ക്രിയതേ മന്നിവാരണമ് ॥ 9 ॥
യദര്ഥം പ്രതിഷേധോ മേ ക്രിയതേ ഗംതുമിച്ഛതഃ ।
ഏതദിച്ഛാമി വിജ്ഞാതും സംശയോ ഹി മമാനഘ ॥ 10 ॥
തതോഽബ്രവീന്മഹാതേജാ രാമോ ലക്ഷ്മണമഗ്രതഃ ।
സ്ഥിതം പ്രാഗ്ഗാമിനം വീരം യാചമാനം കൃതാംജലിമ് ॥ 11 ॥
സ്നിഗ്ധോ ധര്മരതോ വീരസ്സതതം സത്പഥേ സ്ഥിതഃ ।
പ്രിയഃ പ്രാണസമോ വശ്യോ ഭ്രാതാ ചാപി സഖാ ച മേ ॥ 12 ॥
മയാഽദ്യ സഹ സൌമിത്രേ ത്വയി ഗച്ഛതി തദ്വനമ് ।
കോ ഭരിഷ്യതി കൌസല്യാം സുമിത്രാം വാ യശസ്വിനീമ് ॥ 13 ॥
അഭിവര്ഷതി കാമൈര്യഃ പര്ജന്യഃ പൃഥിവീമിവ ।
സ കാമപാശപര്യസ്തോ മഹാതേജാ മഹീപതിഃ ॥ 14 ॥
സാ ഹി രാജ്യമിദം പ്രാപ്യ നൃപസ്യാശ്വപതേ സ്സുതാ ।
ദുഃഖിതാനാം സപത്നീനാം ന കരിഷ്യതി ശോഭനമ് ॥ 15 ॥
ന സ്മരിഷ്യതി കൌസല്യാം സുമിത്രാം ച സുദുഃഖിതാമ് ।
ഭരതോ രാജ്യമാസാദ്യ കൈകേയ്യാം പര്യവസ്ഥിതഃ ॥ 16 ॥
താമാര്യാം സ്വയമേവേഹ രാജാനുഗ്രഹണേന വാ ।
സൌമിത്രേ ഭര കൌശല്യാമുക്തമര്ഥമിമം ചര ॥ 17 ॥
ഏവം മമ ച തേ ഭക്തിര്ഭവിഷ്യതി സുദര്ശിതാ ।
ധര്മജ്ഞ ഗുരുപൂജായാം ധര്മശ്ചാപ്യതുലോ മഹാന് ॥ 18 ॥
ഏവം കുരുഷ്വ സൌമിത്രേ മത്കൃതേ രഘുനംദന ।
അസ്മാഭിർവിപ്രഹീണായാ മാതുര്നോ ന ഭവേത്സുഖമ് ॥ 19 ॥
ഏവമുക്തസ്തു രാമേണ ലക്ഷ്മണ ശ്ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിരാ ।
പ്രത്യുവാച തദാ രാമം വാക്യജ്ഞോ വാക്യകോവിദമ് ॥ 20 ॥
തവൈവ തേജസാ വീര ഭരതഃ പൂജയിഷ്യതി ।
കൌസല്യാം ച സുമിത്രാം ച പ്രയതോ നാത്ര സംശയഃ ॥ 21 ॥
കൌശല്യാ ബിഭൃയാദാര്യാ സഹസ്രമപി മദ്വിധാന് ।
യസ്യാസ്സഹസ്രം ഗ്രാമാണാം സംപ്രാപ്ത മുപജീവനമ് ॥ 22 ॥
തദാത്മഭരണേ ചൈവ മമ മാതുസ്തഥൈവ ച ।
പര്യാപ്താ മദ്വിധാനാം ച ഭരണായ യശസ്വിനീ ॥ 23 ॥
കുരുഷ്വ മാമനുചരം വൈധര്മ്യം നേഹ വിദ്യതേ ।
കൃതാര്ഥോഽഹം ഭവിഷ്യാമി തവ ചാര്ഥഃ പ്രകല്പതേ ॥ 24 ॥
ധനുരാദായ സശരം ഖനിത്രപിടകാധരഃ ।
അഗ്രതസ്തേ ഗമിഷ്യാമി പംഥാനമനുദര്ശയന് ॥ 25 ॥
ആഹരിഷ്യാമി തേ നിത്യം മൂലാനി ച ഫലാനി ച ।
വന്യാനി യാനി ചാന്യാനി സ്വാഹാരാണി തപസ്വിനാമ് ॥ 26 ॥
ഭവാംസ്തു സഹ വൈദേഹ്യാ ഗിരിസാനുഷു രംസ്യതേ ।
അഹം സർവം കരിഷ്യാമി ജാഗ്രത സ്സ്വപതശ്ച തേ ॥ 27 ॥
രാമസ്ത്വനേന വാക്യേന സുപ്രീതഃ പ്രത്യുവാച തമ് ।
വ്രജാപൃച്ഛസ്വ സൌമിത്രേ സർവമേവ സുഹൃജ്ജനമ് ॥ 28 ॥
യേ ച രാജ്ഞോ ദദൌ ദിവ്യേ മഹാത്മാ വരുണ സ്സ്വയമ് ।
ജനകസ്യ മഹായജ്ഞേ ധനുഷീ രൌദ്രദര്ശനേ ॥ 29 ॥
അഭേദ്യകവചേ ദിവ്യേ തൂണീ ചാക്ഷയസായകൌ ।
ആദിത്യവിമലൌ ചോഭൌ ഖഡ്ഗൌ ഹേമപരിഷ്കൃതൌ ॥ 30 ॥
സത്കൃത്യ നിഹിതം സർവമേതദാചാര്യസദ്മനി ।
സർവമായുധമാദായ ക്ഷിപ്രമാവ്രജ ലക്ഷ്മണ ॥ 31 ॥
സ സുഹൃജ്ജനമാമംത്ര്യവനവാസായ നിശ്ചിതഃ ।
ഇക്ഷ്വാകുഗുരുമാഗമ്യ ജഗ്രാഹായുധമുത്തമമ് ॥ 32 ॥
തദ്ധിവ്യം രാജശാര്ദൂല സത്കൃതം മാല്യഭൂഷിതമ് ।
രാമായ ദര്ശയാമാസ സൌമിത്രിസ്സർവമായുധമ് ॥ 33 ॥
തമുവാചാത്മവാന് രാമഃ പ്രീത്യാ ലക്ഷ്മണമാഗതമ് ।
കാലേ ത്വമാഗത സൌമ്യ കാംക്ഷിതേ മമ ലക്ഷ്മണ ॥ 34 ॥
അഹം പ്രദാതുമിച്ഛാമി യദിദം മാമകം ധനമ് ।
ബ്രാഹ്മണേഭ്യസ്തപസ്വിഭ്യസ്ത്വയാ സഹ പരംതപ ॥ 35 ॥
വസംതീഹ ദൃഢം ഭക്ത്യാ ഗുരുഷു ദ്വിജസത്തമാഃ ।
തേഷാമപി ച മേ ഭൂയസ്സർവേഷാംചോപജീവിനാമ് ॥ 36 ॥
വശിഷ്ഠപുത്രം തു സുയജ്ഞമാര്യം ത്വമാനയാശു പ്രവരം ദ്വിജാനാമ് ।
അഭിപ്രയാസ്യാമി വനം സമസ്താ നഭ്യര്ച്യ ശിഷ്ടാനപരാന് ദ്വിജാതീന് ॥ 37 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ഏകത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
