શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ સપ્તચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।
પ્રભાતાયાં તુ શર્વર્યાં પૌરાસ્તે રાઘવં વિના ।
શોકોપહતનિશ્ચેષ્ટા બભૂવુર્હતચેતસઃ ॥ 1 ॥
શોકજાશ્રુપરિદ્યૂના વીક્ષમાણાસ્તતસ્તતઃ ।
આલોકમપિ રામસ્ય ન પશ્યંતિ સ્મ દુઃખિતાઃ ॥ 2 ॥
તે વિષાદાર્તવદના રહિતાસ્તેન ધીમતા ।
કૃપણાઃ કરુણા વાચો વદંતિ સ્મ મનસ્વિનઃ ॥ 3 ॥
ધિગસ્તુ ખલુ નિદ્રાં તાં યયાઽપહૃતચેતસઃ ।
નાદ્ય પશ્યામહે રામં પૃથૂરસ્કં મહાભુજમ્ ॥ 4 ॥
કથં નામ મહાબાહુ સ્સ તથાવિતથક્રિયઃ ।
ભક્તં જનં પરિત્યજ્ય પ્રવાસં રાઘવો ગતઃ ॥ 5 ॥
યો નઃ સદા પાલયતિ પિતા પુત્રાનિવૌરસાન્ ।
કથં રઘૂણાં સ શ્રેષ્ઠસ્ત્યક્ત્વા નો વિપિનં ગતઃ ॥ 6 ॥
ઇહૈવ નિધનં યામો મહાપ્રસ્થાનમેવ વા ।
રામેણ રહિતાનાં હિ કિમર્થં જીવિતં હિ નઃ ॥ 7 ॥
સંતિ શુષ્કાણિ કાષ્ઠાનિ પ્રભૂતાનિ મહાંતિ ચ ।
તૈઃ પ્રજ્વાલ્ય ચિતાં સર્વે પ્રવિશામોઽથ પાવકમ્ ॥ 8 ॥
કિં વક્ષ્યામો મહાબાહુરનસૂયઃ પ્રિયંવદઃ ।
નીત સ્સ રાઘવોઽસ્માભિરિતિ વક્તું કથં ક્ષમમ્ ॥ 9 ॥
સા નૂનં નગરી દીના દૃષ્ટ્વાઽસ્માન્ રાઘવં વિના ।
ભવિષ્યતિ નિરાનંદા સસ્ત્રીબાલવયોધિકા ॥ 10 ॥
નિર્યાતાસ્તેન વીરેણ સહ નિત્યં જિતાત્મના ।
વિહીનાસ્તેન ચ પુનઃ કથં પશ્યામ તાં પુરીમ્ ॥ 11 ॥
ઇતીવ બહુધા વાચો બાહુમુદ્યમ્ય તે જનાઃ ।
વિલપંતિ સ્મ દુઃખાર્તા વિવત્સા ઇવ ધેનવઃ ॥ 12 ॥
તતો માર્ગાનુસારેણ ગત્વા કિંચિત્ ક્ષણં પુનઃ ।
માર્ગનાશાદ્વિષાદેન મહતા સમભિપ્લુતાઃ ॥ 13 ॥
રથસ્ય માર્ગનાશેન ન્યવર્તંત મનસ્વિનઃ ।
કિમિદં કિં કરિષ્યામો દૈવેનોપહતા ઇતિ ॥ 14 ॥
તતો યથાગતેનૈવ માર્ગેણ ક્લાંતચેતસઃ ।
અયોધ્યામાગમન્સર્વે પુરીં વ્યથિતસજ્જનામ્ ॥ 15 ॥
આલોક્ય નગરીં તાં ચ ક્ષયવ્યાકુલમાનસાઃ ।
આવર્તયંત તેઽશ્રૂણિ નયનૈઃ શોકપીડિતૈઃ ॥ 16 ॥
એષા રામેણ નગરી રહિતા નાતિશોભતે ।
આપગા ગરુડેનેવ હ્રદાદુદ્ધૃતપન્નગા ॥ 17 ॥
ચંદ્રહીનમિવાકાશં તોયહીનમિવાર્ણવમ્ ।
અપશ્યન્નિહતાનંદં નગરં તે વિચેતસઃ ॥ 18 ॥
તે તાનિ વેશ્માનિ મહાધનાનિ દુઃખેન દુઃખોપહતા વિશંતઃ ।
નૈવ પ્રજજ્ઞુઃ સ્વજનં જનં વા નિરીક્ષમાણાઃ પ્રવિનષ્ટહર્ષાઃ ॥ 19 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે સપ્તચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥
