ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ପ୍ରଭାତାୟାଂ ତୁ ଶର୍ଵର୍ୟାଂ ପୌରାସ୍ତେ ରାଘଵଂ ଵିନା ।
ଶୋକୋପହତନିଶ୍ଚେଷ୍ଟା ବଭୂଵୁର୍ହତଚେତସଃ ॥ 1 ॥
ଶୋକଜାଶ୍ରୁପରିଦ୍ୟୂନା ଵୀକ୍ଷମାଣାସ୍ତତସ୍ତତଃ ।
ଆଲୋକମପି ରାମସ୍ୟ ନ ପଶ୍ୟଂତି ସ୍ମ ଦୁଃଖିତାଃ ॥ 2 ॥
ତେ ଵିଷାଦାର୍ତଵଦନା ରହିତାସ୍ତେନ ଧୀମତା ।
କୃପଣାଃ କରୁଣା ଵାଚୋ ଵଦଂତି ସ୍ମ ମନସ୍ଵିନଃ ॥ 3 ॥
ଧିଗସ୍ତୁ ଖଲୁ ନିଦ୍ରାଂ ତାଂ ୟୟାଽପହୃତଚେତସଃ ।
ନାଦ୍ୟ ପଶ୍ୟାମହେ ରାମଂ ପୃଥୂରସ୍କଂ ମହାଭୁଜମ୍ ॥ 4 ॥
କଥଂ ନାମ ମହାବାହୁ ସ୍ସ ତଥାଵିତଥକ୍ରିୟଃ ।
ଭକ୍ତଂ ଜନଂ ପରିତ୍ୟଜ୍ୟ ପ୍ରଵାସଂ ରାଘଵୋ ଗତଃ ॥ 5 ॥
ୟୋ ନଃ ସଦା ପାଲୟତି ପିତା ପୁତ୍ରାନିଵୌରସାନ୍ ।
କଥଂ ରଘୂଣାଂ ସ ଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ନୋ ଵିପିନଂ ଗତଃ ॥ 6 ॥
ଇହୈଵ ନିଧନଂ ୟାମୋ ମହାପ୍ରସ୍ଥାନମେଵ ଵା ।
ରାମେଣ ରହିତାନାଂ ହି କିମର୍ଥଂ ଜୀଵିତଂ ହି ନଃ ॥ 7 ॥
ସଂତି ଶୁଷ୍କାଣି କାଷ୍ଠାନି ପ୍ରଭୂତାନି ମହାଂତି ଚ ।
ତୈଃ ପ୍ରଜ୍ଵାଲ୍ୟ ଚିତାଂ ସର୍ଵେ ପ୍ରଵିଶାମୋଽଥ ପାଵକମ୍ ॥ 8 ॥
କିଂ ଵକ୍ଷ୍ୟାମୋ ମହାବାହୁରନସୂୟଃ ପ୍ରିୟଂଵଦଃ ।
ନୀତ ସ୍ସ ରାଘଵୋଽସ୍ମାଭିରିତି ଵକ୍ତୁଂ କଥଂ କ୍ଷମମ୍ ॥ 9 ॥
ସା ନୂନଂ ନଗରୀ ଦୀନା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽସ୍ମାନ୍ ରାଘଵଂ ଵିନା ।
ଭଵିଷ୍ୟତି ନିରାନଂଦା ସସ୍ତ୍ରୀବାଲଵୟୋଧିକା ॥ 10 ॥
ନିର୍ୟାତାସ୍ତେନ ଵୀରେଣ ସହ ନିତ୍ୟଂ ଜିତାତ୍ମନା ।
ଵିହୀନାସ୍ତେନ ଚ ପୁନଃ କଥଂ ପଶ୍ୟାମ ତାଂ ପୁରୀମ୍ ॥ 11 ॥
ଇତୀଵ ବହୁଧା ଵାଚୋ ବାହୁମୁଦ୍ୟମ୍ୟ ତେ ଜନାଃ ।
ଵିଲପଂତି ସ୍ମ ଦୁଃଖାର୍ତା ଵିଵତ୍ସା ଇଵ ଧେନଵଃ ॥ 12 ॥
ତତୋ ମାର୍ଗାନୁସାରେଣ ଗତ୍ଵା କିଂଚିତ୍ କ୍ଷଣଂ ପୁନଃ ।
ମାର୍ଗନାଶାଦ୍ଵିଷାଦେନ ମହତା ସମଭିପ୍ଲୁତାଃ ॥ 13 ॥
ରଥସ୍ୟ ମାର୍ଗନାଶେନ ନ୍ୟଵର୍ତଂତ ମନସ୍ଵିନଃ ।
କିମିଦଂ କିଂ କରିଷ୍ୟାମୋ ଦୈଵେନୋପହତା ଇତି ॥ 14 ॥
ତତୋ ୟଥାଗତେନୈଵ ମାର୍ଗେଣ କ୍ଲାଂତଚେତସଃ ।
ଅୟୋଧ୍ୟାମାଗମନ୍ସର୍ଵେ ପୁରୀଂ ଵ୍ୟଥିତସଜ୍ଜନାମ୍ ॥ 15 ॥
ଆଲୋକ୍ୟ ନଗରୀଂ ତାଂ ଚ କ୍ଷୟଵ୍ୟାକୁଲମାନସାଃ ।
ଆଵର୍ତୟଂତ ତେଽଶ୍ରୂଣି ନୟନୈଃ ଶୋକପୀଡିତୈଃ ॥ 16 ॥
ଏଷା ରାମେଣ ନଗରୀ ରହିତା ନାତିଶୋଭତେ ।
ଆପଗା ଗରୁଡେନେଵ ହ୍ରଦାଦୁଦ୍ଧୃତପନ୍ନଗା ॥ 17 ॥
ଚଂଦ୍ରହୀନମିଵାକାଶଂ ତୋୟହୀନମିଵାର୍ଣଵମ୍ ।
ଅପଶ୍ୟନ୍ନିହତାନଂଦଂ ନଗରଂ ତେ ଵିଚେତସଃ ॥ 18 ॥
ତେ ତାନି ଵେଶ୍ମାନି ମହାଧନାନି ଦୁଃଖେନ ଦୁଃଖୋପହତା ଵିଶଂତଃ ।
ନୈଵ ପ୍ରଜଜ୍ଞୁଃ ସ୍ଵଜନଂ ଜନଂ ଵା ନିରୀକ୍ଷମାଣାଃ ପ୍ରଵିନଷ୍ଟହର୍ଷାଃ ॥ 19 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
