श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकांडम् ।
अथ तृतीयस्सर्गः ।
इत्युक्त्वा लक्ष्मणश्श्रीमान्विराधे प्रहसन्निव ।
कोभवान्वनमभ्येत्य चरिष्यसि यथासुखम् ॥ 1 ॥
अथोवाच पुनर्वाक्यं विराधः पूरयन्वनम् ।
पृच्छतो मम हि ब्रूतं कौ युवां क्व गमिष्यथः ॥ 2 ॥
. ।
तमुवाच ततो रामो राक्षसं ज्वलिताननम् ।
पृच्छंतं सुमहातेजा इक्ष्वाकुकुलमात्मनः ॥ 3 ॥
क्षत्रियौ वृत्तसंपन्नौ विद्धि नौ वनगोचरौ ।
त्वां तु वेदितुमिच्छावः कस्त्वं चरसि दंडकान् ॥ 4 ॥
तमुवाच विराधस्तु रामं सत्यपराक्रमम् ।
हंत वक्ष्यामि ते राजन्निबोध मम राघव ॥ 5 ॥
पुत्रः किल जयस्याहं माता मम शतह्रदा ।
विराध इति मामाहुः पृथिव्यां सर्वराक्षसाः ॥ 6 ॥
तपसा चाभिसंप्राप्ता ब्रह्मणो हि प्रसादजा ।
शस्त्रेणावध्यता लोकेऽच्छेद्याभेद्यत्वमेव च ॥ 7 ॥
उत्सृज्य प्रमदामेनामनपेक्षौ यथागतम् ।
त्वरमाणौ पलायेथां न वां जीवितमाददे ॥ 8 ॥
तं रामः प्रत्युवाचेदं कोपसंरक्तलोचनः ।
राक्षसं विकृताकारं विराधं पापचेतसम् ॥ 9 ॥
क्षुद्र धिक्त्वां तु हीनार्थं मृत्युमन्वेषसे ध्रुवम् ।
रणे प्राप्स्यसे संतिष्ठ न मे जीवन् गमिष्यासि ॥ 10 ॥
ततः सज्यं धनुः कृत्वा रामस्सुनिशितांछरान् ।
सुशीघ्रमभिसंधाय राक्षसं निजघान ह ॥ 11 ॥
धनुषा ज्यागुणवता सप्त बाणान्मुमोच ह ।
रुक्मपुंखान्महावेगान्सुपर्णानिलतुल्यगान् ॥ 12 ॥
ते शरीरं विराधस्य भित्त्वाबर्हिणवाससः ।
निपेतुश्शोणितादिग्धा धरण्यां पावकोपमाः ॥ 13 ॥
स विद्धो न्यस्य वैदेहीं शूलमुद्यम्य राक्षसः ।
अभ्यद्रवत्सुसंकृद्धस्तदा रामं सलक्ष्मणम् ॥ 14 ॥
स विनद्य महानादं शूलं शक्रध्वजोपमम् ।
प्रगृह्याशोभत तदा व्यात्तानन इवांतकः ॥ 15 ॥
अथ तौ भ्रातरौ दीप्तं शरवर्षं ववर्षतुः ।
विराधे राक्षसे तस्मिन् कालांतकयमोपमे ॥ 16 ॥
स प्रहस्य महारौद्रः स्थित्वाजृंभत राक्षसः ।
जृंभमाणस्य ते बाणाः कायान्निष्पेतुराशुगाः ॥ 17 ॥
स्पर्शात्तु वरदानेन प्राणान्सम्रोध्य राक्षसः ।
विराधः शूलमुद्यम्य राघवावभ्यधावत ॥ 18 ॥
तच्छूलं वज्रसंकाशं गगने ज्वलनोपमम् ।
द्वाभ्यां शराभ्यां चिच्छेद रामः शस्त्रभृतांवरः ॥ 19 ॥
तद्रामविशिखच्छिन्नं शूलं तस्यकराद्भुवि ।
पपाताशनिना छिन्नं मेरोरिव शिलातलम् ॥ 20 ॥
तौ खड्गौ क्षिप्रमुद्यम्य कृष्णसर्पोपमौशुभौ ।
तूर्णमापेततुस्तस्य तदा प्रहरतां बलात् ॥ 21 ॥
स वध्यमानः सुभृशं भुजाभ्यां परिरभ्यतौ ।
अप्रकंप्यौ नरव्याघ्रौ रौद्रः प्रस्थातुमैच्छत ॥ 22 ॥
तस्याभिप्रायमाज्ञाय रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ।
वहत्वयमलं तावत्पथाऽनेन तु राक्षसः ॥ 23 ॥
यथा चेच्छति सौमित्रे तथा वहतु राक्षसः ।
अयमेव हि नः पंथा येन याति निशाचरः ॥ 24 ॥
स तु स्वबलवीर्येण समुत्क्षिप्य निशाचरः ।
बालाविव स्कंधगतौ चकारातिबलोद्धतः ॥ 25 ॥
तावारोप्य ततः स्कंधं राघवौ रजनीचरः ।
विराधो विनदन्घोरं जगामाभिमुखो वनम् ॥ 26 ॥
वनं महामेघनिभं प्रविष्टो द्रुमैर्महद्भिर्विविधैरुपेतम् ।
नानाविधैः पक्षिकुलैर्विचित्रं शिवायुतं व्यालमृगैर्विकीर्णम् ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकांडे तृतीयस्सर्गः ॥
