śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha tṛtīyassargaḥ ।
ityuktvā lakṣmaṇaśśrīmānvirādhē prahasanniva ।
kōbhavānvanamabhyētya chariṣyasi yathāsukham ॥ 1 ॥
athōvācha punarvākyaṃ virādhaḥ pūrayanvanam ।
pṛchChatō mama hi brūtaṃ kau yuvāṃ kva gamiṣyathaḥ ॥ 2 ॥
. ।
tamuvācha tatō rāmō rākṣasaṃ jvalitānanam ।
pṛchChantaṃ sumahātējā ikṣvākukulamātmanaḥ ॥ 3 ॥
kṣatriyau vṛttasampannau viddhi nau vanagōcharau ।
tvāṃ tu vēditumichChāvaḥ kastvaṃ charasi daṇḍakān ॥ 4 ॥
tamuvācha virādhastu rāmaṃ satyaparākramam ।
hanta vakṣyāmi tē rājannibōdha mama rāghava ॥ 5 ॥
putraḥ kila jayasyāhaṃ mātā mama śatahradā ।
virādha iti māmāhuḥ pṛthivyāṃ sarvarākṣasāḥ ॥ 6 ॥
tapasā chābhisamprāptā brahmaṇō hi prasādajā ।
śastrēṇāvadhyatā lōkē'chChēdyābhēdyatvamēva cha ॥ 7 ॥
utsṛjya pramadāmēnāmanapēkṣau yathāgatam ।
tvaramāṇau palāyēthāṃ na vāṃ jīvitamādadē ॥ 8 ॥
taṃ rāmaḥ pratyuvāchēdaṃ kōpasaṃraktalōchanaḥ ।
rākṣasaṃ vikṛtākāraṃ virādhaṃ pāpachētasam ॥ 9 ॥
kṣudra dhiktvāṃ tu hīnārthaṃ mṛtyumanvēṣasē dhruvam ।
raṇē prāpsyasē santiṣṭha na mē jīvan gamiṣyāsi ॥ 10 ॥
tataḥ sajyaṃ dhanuḥ kṛtvā rāmassuniśitāñCharān ।
suśīghramabhisandhāya rākṣasaṃ nijaghāna ha ॥ 11 ॥
dhanuṣā jyāguṇavatā sapta bāṇānmumōcha ha ।
rukmapuṅkhānmahāvēgānsuparṇānilatulyagān ॥ 12 ॥
tē śarīraṃ virādhasya bhittvābarhiṇavāsasaḥ ।
nipētuśśōṇitādigdhā dharaṇyāṃ pāvakōpamāḥ ॥ 13 ॥
sa viddhō nyasya vaidēhīṃ śūlamudyamya rākṣasaḥ ।
abhyadravatsusaṅkṛddhastadā rāmaṃ salakṣmaṇam ॥ 14 ॥
sa vinadya mahānādaṃ śūlaṃ śakradhvajōpamam ।
pragṛhyāśōbhata tadā vyāttānana ivāntakaḥ ॥ 15 ॥
atha tau bhrātarau dīptaṃ śaravarṣaṃ vavarṣatuḥ ।
virādhē rākṣasē tasmin kālāntakayamōpamē ॥ 16 ॥
sa prahasya mahāraudraḥ sthitvājṛmbhata rākṣasaḥ ।
jṛmbhamāṇasya tē bāṇāḥ kāyānniṣpēturāśugāḥ ॥ 17 ॥
sparśāttu varadānēna prāṇānsamrōdhya rākṣasaḥ ।
virādhaḥ śūlamudyamya rāghavāvabhyadhāvata ॥ 18 ॥
tachChūlaṃ vajrasaṅkāśaṃ gaganē jvalanōpamam ।
dvābhyāṃ śarābhyāṃ chichChēda rāmaḥ śastrabhṛtāṃvaraḥ ॥ 19 ॥
tadrāmaviśikhachChinnaṃ śūlaṃ tasyakarādbhuvi ।
papātāśaninā Chinnaṃ mērōriva śilātalam ॥ 20 ॥
tau khaḍgau kṣipramudyamya kṛṣṇasarpōpamauśubhau ।
tūrṇamāpētatustasya tadā praharatāṃ balāt ॥ 21 ॥
sa vadhyamānaḥ subhṛśaṃ bhujābhyāṃ parirabhyatau ।
aprakampyau naravyāghrau raudraḥ prasthātumaichChata ॥ 22 ॥
tasyābhiprāyamājñāya rāmō lakṣmaṇamabravīt ।
vahatvayamalaṃ tāvatpathā'nēna tu rākṣasaḥ ॥ 23 ॥
yathā chēchChati saumitrē tathā vahatu rākṣasaḥ ।
ayamēva hi naḥ panthā yēna yāti niśācharaḥ ॥ 24 ॥
sa tu svabalavīryēṇa samutkṣipya niśācharaḥ ।
bālāviva skandhagatau chakārātibalōddhataḥ ॥ 25 ॥
tāvārōpya tataḥ skandhaṃ rāghavau rajanīcharaḥ ।
virādhō vinadanghōraṃ jagāmābhimukhō vanam ॥ 26 ॥
vanaṃ mahāmēghanibhaṃ praviṣṭō drumairmahadbhirvividhairupētam ।
nānāvidhaiḥ pakṣikulairvichitraṃ śivāyutaṃ vyālamṛgairvikīrṇam ॥ 27 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē tṛtīyassargaḥ ॥