શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાંડમ્ ।
અથ એકોનચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।
વિશ્વામિત્રવચશ્શ્રુત્વા કથાઽંતે રઘુનંદનઃ ।
ઉવાચ પરમપ્રીતો મુનિં દીપ્તમિવાનલમ્ ॥ 1 ॥
શ્રોતુમિચ્છામિ ભદ્રં તે વિસ્તરેણ કથામિમામ્ ।
પૂર્વકો મે કથં બ્રહ્મન્ યજ્ઞં વૈ સમુપાહરત્ ॥ 2 ॥
વિશ્વામિત્રસ્તુ કાકુત્સ્થમુવાચ પ્રહસન્નિવ ।
શ્રૂયતાં વિસ્તરો રામ સગરસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 3 ॥
શંકરશ્વશુરો નામ હિમવાનચલોત્તમઃ ।
વિંધ્યપર્વતમાસાદ્ય નિરીક્ષેતે પરસ્પરમ્ ॥ 4 ॥
તયોર્મધ્યે પ્રવૃત્તોઽભૂદ્યજ્ઞ સ્સપુરુષોત્તમ ।
સ હિ દેશો નરવ્યાઘ્ર પ્રશસ્તો યજ્ઞકર્મણિ ॥ 5 ॥
તસ્યાશ્વચર્યાં કાકુત્સ્થ દૃઢધન્વા મહારથઃ ।
અંશુમાનકરોત્તાત સગરસ્ય મતે સ્થિતઃ ॥ 6 ॥
તસ્ય પર્વણિ તં યજ્ઞં યજમાનસ્ય વાસવઃ ।
રાક્ષસીં તનુમાસ્થાય યજ્ઞીયાશ્વમપાહરત્ ॥ 7 ॥
હ્રિયમાણે તુ કાકુત્સ્થ તસ્મિન્નશ્વે મહાત્મનઃ ।
ઉપાધ્યાયગણાસ્સર્વે યજમાનમથાબ્રુવન્ ॥ 8 ॥
અયં પર્વણિ વેગેન યજ્ઞિયાશ્વોઽપનીયતે ।
હર્તારં જહિ કાકુત્સ્થ હયશ્ચૈવોપનીયતામ્ ॥ 9 ॥
યજ્ઞચ્છિદ્રં ભવત્યેતત્સર્વેષામશિવાય નઃ ।
તત્તથા ક્રિયતાં રાજન્ યથાઽચ્છિદ્રઃ ક્રતુર્ભવેત્ ॥ 10 ॥
ઉપાધ્યાયવચ શ્શ્રુત્વા તસ્મિન્ સદસિ પાર્થિવઃ ।
ષષ્ટિં પુત્રસહસ્રાણિ વાક્યમેતદુવાચ હ ॥ 11 ॥
ગતિં પુત્રાઃ ન પશ્યામિ રક્ષસાં પરુષર્ષભાઃ ।
મંત્રપૂતૈર્મહાભાગૈરાસ્થિતો હિ મહાક્રતુઃ ॥ 12 ॥
તદ્ગચ્છત વિચિન્વધ્વં પુત્રકાઃ ભદ્રમસ્તુ વઃ ।
સમુદ્રમાલિનીં સર્વાં પૃથિવીમનુગચ્છત ॥ 13 ॥
એકૈકયોજનં પુત્રા વિસ્તારમધિગચ્છત ।
યાવત્તુરગસંદર્શઃ તાવત્ ખનત મેદિનીમ્ ।
તં ચૈવ હયહર્તારં માર્ગમાણા મમાજ્ઞયા ॥ 14 ॥
દીક્ષિતઃ પૌત્રસહિતસ્સોપાધ્યાયગણો હ્યહમ્ ।
ઇહ સ્થાસ્યામિ ભદ્રં વો યાવત્તુરગદર્શનમ્ ॥ 15 ॥
ઇત્યુક્તા હૃષ્ટમનસો રાજપુત્રા મહાબલાઃ ।
જગ્મુર્મહીતલં રામ પિતુર્વચનયંત્રિતાઃ ॥ 16 ॥
યોજનાયામવિસ્તારમેકૈકો ધરણીતલમ્ ।
બિભિદુઃ પરુષવ્યાઘ્ર વજ્રસ્પર્શસમૈર્નખૈઃ ॥ 17 ॥
શૂલૈરશનિકલ્પૈશ્ચ હલૈશ્ચાપિ સુદારુણૈઃ ।
ભિદ્યમાના વસુમતી નનાદ રઘુનંદન ॥ 18 ॥
નાગાનાં મથ્યમાનાનામસુરાણાં ચ રાઘવ ।
રાક્ષસાનાં ચ દુર્ધર્ષસ્સત્ત્વાનાં નિનદોઽભવત્ ॥ 19 ॥
યોજનાનાં સહસ્રાણિ ષષ્ટિં તુ રઘુનંદન ।
બિભિદુર્ધરણીં વીરાઃ રસાતલમનુત્તમમ્ ॥ 20 ॥
એવં પર્વતસંબાધં જંબૂદ્વીપં નૃપાત્મજાઃ ।
ખનંતો નરશાર્દૂલ સર્વતઃ પરિચક્રમુઃ ॥ 21 ॥
તતો દેવાસ્સગંધર્વાસ્સાસુરાસ્સહપન્નગાઃ ।
સંભ્રાંતમનસસ્સર્વે પિતામહમુપાગમન્ ॥ 22 ॥
તે પ્રસાદ્ય મહાત્માનં વિષણ્ણવદનાસ્તદા ।
ઊચુઃ પરમસંત્રસ્તા પિતામહમિદં વચઃ ॥ 23 ॥
ભગવન્ પૃથિવી સર્વા ખન્યતે સગરાત્મજૈઃ ।
બહવશ્ચ મહાત્માનો હન્યંતે તલવાસિનઃ ॥ 24 ॥
અયં યજ્ઞહરોઽસ્માકમનેનાશ્વોઽપનીયતે ।
ઇતિ તે સર્વભૂતાનિ નિઘ્નંતિ સગરાત્મજાઃ ॥ 25 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાંડે એકોનચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥
