શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ એકાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
તસ્મિન્પ્રતિહતેઽસ્ત્રેતુરાવણોરાક્ષસાધિપઃ ।
ક્રોધં ચ દ્વિગુણંચક્રેક્રોધાચ્ચાસ્ત્રમનંતરમ્ ॥ 1 ॥
મયેનવિહિતંરૌદ્રમન્યદસ્ત્રંમહાદ્યુતિઃ ।
ઉત્સૃષ્ટુંરાવણોભીમંરાઘવાયપ્રચક્રમે ॥ 2 ॥
તતઃશૂલાનિનિશ્ચેરુર્ગદાશ્ચમુસલાનિ ચ ।
કાર્મુકાદ્દીપ્યમાનાનિવજ્રસારાણિસર્વશઃ ॥ 3 ॥
મુદ્ગરાઃકૂટપાશાશ્ચદીપ્તાશ્ચાશનયસ્તથા ।
નિષ્પેતુર્વિવિધાસ્તીક્ષ્ણાવાતાઇવયુગક્ષયે ॥ 4 ॥
તદસ્ત્રંરાઘવ્શ્રીમાનુત્તમાસ્ત્રવિદાંવરઃ ।
જઘાનપરમાસ્ત્રણગાંધર્વેણમહાદ્યુતિઃ ॥ 5 ॥
તસ્મિન્પ્રતિહતેઽતુરાઘવેણમહાત્મના ।
રાવણઃક્રોધાતામ્રાક્ષસ્સૌરમસ્ત્રમુદૈરયત્ ॥ 6 ॥
તતશ્ચક્રાણિનિષ્પેતુર્ભાસ્વરાણિમહાંતિ ચ ।
કાર્મુકાદ્ભીમવેગસ્યદશગ્રીવસ્યધીમતઃ ॥ 7 ॥
તૈરાસીદ્ગગનંદીપ્તંસંતતદ્ભિઃરિતસ્તતઃ ।
પતદ્ભિશ્ચદિશોદીપ્તાશ્ચંદ્રસૂર્યગ્રહૈરિવ ॥ 8 ॥
તાનિચિચ્છેદબાણૌઘૈશ્ચક્રાણિતુ સ રાઘવઃ ।
આયુધાનિ ચ ચિત્રાણિરાવણસ્યચમૂમુખે ॥ 9 ॥
તદસ્ત્રંતુહતંદૃષ્ટવારાવણોરાક્ષસાધિપઃ ।
વિવ્યાથદશભિર્બાણૈરામંસર્વેષુમર્મસુ ॥ 10 ॥
સ વિદ્ધોદશભિર્બાણૈર્મહાકાર્મુકનિસ્સૃતૈઃ ।
રાવણેનમહાતેજા ન પ્રાકંપતરાઘવઃ ॥ 11 ॥
તતોવિવ્યાથગાત્રેષુસર્વેષુસમિતિંજયઃ ।
રાઘવસ્તુસુસંક્રુદ્ધોરાવણંબહુભિશ્શરૈઃ ॥ 12 ॥
એતસ્મિન્નંતરેક્રુદ્ધોરાઘવસ્યાનુજોબલી ।
લક્ષ્મણઃસાયકાન્સપ્તજગ્રાહપરવીરહા ॥ 13 ॥
તૈઃ સ્સાયકૈર્મહાવેગૈરાવણસ્યમહાદ્યુતિ ।
ધ્વજંમનુષ્યશીર્ષંતુતસ્યચિચ્છેદનૈકધા ॥ 14 ॥
સારદથેશ્ચાપિબાણેનશિરોજ્વલિતકુંડલમ્ ।
જહારલક્ષ્મણઃશ્રીમાન્નૈરૃતસ્યમહાબલઃ ॥ 15 ॥
તસ્યબાણૈશ્ચચિચ્છેદધનુર્ગજકરોપમમ્ ।
લક્ષ્મણોરાક્ષસેંદ્રસ્યપંચભિર્નિશિતૈસ્તદા ॥ 16 ॥
નીલમેઘનિભાંશ્ચાસ્યસદશ્વાન્ પર્વતોપમાન્ ।
જઘાનાપ્લુત્યગદયારાવણસ્યવિભીષણઃ ॥ 17 ॥
હતાશ્વાત્ત્તુસ્વોવેગાદવપ્લુત્યમહારથાત્ ।
કોપમાહારત્તીવ્રંભ્રાતરંપ્રતિરાવણઃ ॥ 18 ॥
તતશ્શક્તિંમહાશક્તિર્દીપ્તાર્દીપ્તાશનીમિવ ।
વિભીષણસ્યચિક્ષેપરાક્ષસેંદ્રઃપ્રતાપવાન્ ॥ 19 ॥
અપ્રાપ્તામેવતાંબાણૈસ્ત્રિભિશ્ચિચ્છેદલક્ષ્મણઃ ।
અથોદતિષ્ઠત્સન્નાદોવાનરાણાંમહારણે ॥ 20 ॥
સ પપાતત્રિધાછિન્નાશક્તિઃકાંચનમાલિની ।
સવિસ્ફુલિંગાજ્વલિતામહોલ્કેવદિવશ્ચ્યુતા ॥ 21 ॥
તતઃસંભાવિતતરાંકાલેનાપિદુરાસદામ્ ।
જગ્રાહવિપુલાંશક્તિંદીપ્યમાનાંસ્વતેજસા ॥ 22 ॥
સાવેગિતાબલવતારાવણેનદુરાત્મના ।
જજ્વાલસુમહાતેજાદીપ્તાશનિસમપ્રભા ॥ 23 ॥
એતસ્મિન્નંતરેવીરોલક્ષ્મણસ્તંવિભીષણમ્ ।
પ્રાણસંશયમાપન્નંતૂર્ણમભ્યવપદ્યત ॥ 24 ॥
તંવિમોક્ષયિતુંવીરશ્ચાપમાયમ્યલક્ષ્મણઃ ।
રાવણંશક્તિહસ્તંવૈશરવર્ષૈરવાકિરત્ ॥ 25 ॥
કીર્યમાણશ્શરૌઘેણવિસૃષ્ટેનમહાત્મના ।
ન પ્રહર્તુંમનશ્ચક્રેવિમુખીકૃતવિક્રમઃ ॥ 26 ॥
મોક્ષિતંભ્રાતરંદૃષ્ટવાલક્ષ્મણેન સ રાવણઃ ।
લક્ષ્મણાભિમુખસ્તિષ્ઠન્નિદંવચનમબ્રવીત્ ॥ 27 ॥
મોક્ષિતસ્તેબલશ્લાઘિન્યસ્માદેવંવિભીષણઃ ।
વિમુચ્યરાક્ષસંશક્તિસ્ત્વયીયંવિનિપાત્યતે ॥ 28 ॥
એષાતેહૃદયંભિત્ત્વાશક્તિર્લોહિતલક્ષણા ।
મદ્ભાહુપરિઘોત્સૃષ્ટાપ્રાણાનાદાયયાસ્યતિ ॥ 29 ॥
ઇત્યેવમુક્તાતાંશક્તિમષ્ટઘંટાંમહાસ્વનામ્ ।
મયેનમાયાવિહિતામમોઘંશત્રુઘાતિનીમ્ ॥ 30 ॥
લક્ષ્મણાયસમુદ્ધિશ્યજ્વલંતીમિવતેજસા ।
રાવણઃપરમક્રુદ્ધશ્ચિક્ષેપ ચ નનાદ ચ ॥ 31 ॥
સાક્ષિપ્તાભીમવેગેનવજ્રાશનિસમસ્વના ।
શક્તિરભ્યપતદ્વેગાલ્લક્ષ્મણંરણમૂર્ધનિ ॥ 32 ॥
તામનુવ્યાહરચ્છક્તિમાપતંતીં સ રાઘવઃ ।
સ્વસ્ત્યસ્તુલક્ષ્મણઆયેતિમોઘાભવહતોદ્યમા ॥ 33 ॥
રાવણેનરણેશક્તિઃક્રુદ્ધેનાશીવિષોપમાઃ ।
મુક્તાશૂરસ્યભીતસ્યલક્ષ્મણસ્યમમજ્જસા ॥ 34 ॥
ન્યપતત્સામહાવેગાલક્ષ્મણસ્યમહોરસિ ।
જિહ્વેવોરગરાજસ્યદીપ્યમાનામહાદ્યુતિઃ ॥ 35 ॥
તતોરાવણવેગેનસુદૂરમવગાઢયા ।
શક્ત્યાવિભિન્નહૃદયઃપપાતભુવિલક્ષ્મણઃ ॥ 36 ॥
તદવસ્થંસમીપસ્થોલક્ષ્મણંપ્રેક્ષ્યરાઘવઃ ।
ભ્રાતૃસ્નેહાન્મહાતેજાવિષણ્ણહૃદયોઽભવત્ ॥ 37 ॥
કાલાત્યયેન દોષઃ સ્યાદ્વૈક્લબ્યં ચ મહદ્ભવેત્ ।
ઇતિ સંચિંત્ય હનુમાન્ગત્વા ક્ષિપ્રં મહાબલઃ ॥ 38 ॥
ન વિષાદસ્યકાલોઽયમિતિસંચિંત્યરાઘવઃ ।
ચક્રેસુતુમુલંયુદ્ધંરાવણસ્યવધેધૃતઃ ॥ 39 ॥
સર્વયત્નેનમહતાલક્ષ્મણંપરિવીક્ષ્ય ચ ।
સદદર્શતતોરામઃશક્ત્યાભિન્નંમહાહવે ॥ 40 ॥
લક્ષ્મણંરુધિરાદિગ્ધંસપન્નગમિવાચલમ્ ।
તામપિપ્રહિતાંશક્તિંરાવણેનબલીયસા ॥ 41 ॥
યત્નતસ્તેહરિશ્રેષ્ઠા ન શેકુરવમર્દિતુમ્ ।
અર્દિતાશ્ચૈવબાણૌઘૈસ્તેક્ષિપ્રહસ્તેનરક્ષસા ॥ 42 ॥
સૌમિત્રિંસાવિનિર્ભિદ્યપ્રવિષ્ટાધરણીતલમ્ ।
તાંકરાભ્યાંપરામૃશ્યરામઃશક્તિંભયાવહામ્ ॥ 43 ॥
બભંજસમરેક્રુદ્ધોબલવાન્વિચકર્ષ ચ ।
તસ્યનિષ્કર્ષતઃશક્તિંરાવણેનબલીયસા ॥ 44 ॥
શરાઃસર્વેષુગાત્રેષુપાતિતામર્મભેદિનઃ ।
અચિંતયિત્વાતાન્બાણાન્સમાલશિષ્ય ચ લક્ષ્મણમ્ ॥ 45 ॥
અબ્રવીચ્ચહનૂમંતંસુગ્રીવં ચ મહાકપિમ્ ।
ક્ષ્મણંપરિવાર્યૈવતિષ્ઠધ્વંવાનરોત્તમાઃ ॥ 46 ॥
પરાક્રમસ્યકાલોઽયંસંપ્રાપ્તોમેચિરેપ્સિતઃ ।
પાપાત્માયંદશગ્રીવોવધ્યતાંપાપનિશ્ચયઃ ॥ 47 ॥
કાંક્ષિતસ્સ્તોકકસ્યેવઘર્માંતેમેઘદર્શનમ્ ।
અસ્મિન્ મુહૂર્તેનચિરાત્સત્યંપ્રતિશૃણોમિવઃ ॥ 48 ॥
અરાવણમરામંવાજગદ્ધ્રક્ષ્યથવાનરાઃ ।
રાજ્યનાશંવનેવાસંદંડકેપરિધાવનમ્ ॥ 49 ॥
વૈદેહ્યાશ્ચપરામર્શંરક્ષોભિશ્ચસમાગમમ્ ।
પ્રાપ્તંદુઃખંમહદ્ઘોરંક્લેશશ્ચનિરયોપમઃ ॥ 50 ॥
અદ્યસર્વમહંત્યક્ષ્યેનિહત્વારાવણંરણે ।
યદર્થંવાનરંસૈન્યંસમાનીતમિદંમયા ॥ 51 ॥
સુગ્રીવશ્ચકૃતોરાજ્યેનિહત્વાવાલિનંરણે ।
યદર્થં સગરઃક્રાંતઃસેતુઃરાબ્ધશ્ચસાગરે ।
સોઽયમદ્યરણેપાપશ્ચક્ષુર્વિષમાગતઃ ॥ 52 ॥
ચક્ષુર્વિષયમાગત્યનાયંજીવિતુમર્હતિ ॥ 53 ॥
દૃષ્ટિંદૃષ્ટિવિષસ્યેવસર્પસ્યમમરાવણઃ ।
યથાવાવૈનતેયસ્યદૃષ્ટિંપ્રાપ્તોભુજંગમઃ ॥ 54 ॥
સ્વસ્થાપશ્યતદુર્ધર્ષાયુદ્ધંવાનરપુંગવાઃ ।
અસીનાઃપર્વતાગ્રેષુમમેદંરાવણસ્ય ચ ॥ 55 ॥
અદ્યરામસ્યરામત્વંપશ્યંતુમમસંયુગે ।
ત્રયોલોકાસ્સગંધર્વાસ્સદેવાસ્સર્ષિચારણાઃ ॥ 56 ॥
અદ્યકર્મકરિષ્યામિયલ્લોકાઃસચરાચરાઃ ।
સદેવાઃકથયિષ્યંતિયાવદ્ભૂમિર્ધરિષ્યતિ ॥ 57 ॥
સમાગમ્યસદાલોકેયથાયુદ્ધંપ્રવર્તિતમ્ ।
એવમુક્ત્વાશિતૈર્બાણૈસ્તપ્તકાંચનભૂષણૈઃ ॥ 58 ॥
આજઘાનરણેરામોદશગ્રીવંસમાહિતઃ ।
અથપ્રદીપ્તૈર્નારાચૈર્મુસલૈશ્ચાપિરાવણઃ ॥ 59 ॥
અભ્યવર્ષત્તદારામંધારાભિરિવતોયદઃ ।
રામરાવણમુક્તાનામન્યોન્યમભિનિઘ્નતામ્ ॥ 60 ॥
શરાણાં ચ શરાણાં ચ બભૂવતુમુલઃસ્વનઃ ।
તેભિન્નાશ્ચવિકીર્ણાશ્ચરામરાવણયોઃશરાઃ ॥ 61 ॥
અંતરિક્ષાત્પ્રદીપ્તાગ્રાનિપેતુર્ધરણીતલે ।
તયોર્જ્યાતલનિર્ઘોષારામરાવણયોર્મહાન્ ॥ 62 ॥
ત્રાસનઃસર્વભૂતાનાંબભૂવાદ્ભુતદર્શનઃ ।
સકીર્યમાણશ્શરજાલવૃષ્ટિભિર્મહાત્મનાદીપ્તધનુષ્મતાર્દિતઃ ।
ભયાત્પ્રદુદ્રાવસમેત્યરાવણોયથાવિલેનાભિહતોબલાહકઃ ॥ 63 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે એકાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
