ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ദ്വാദശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
തമപ്രതിമതേജോഭ്യാം ഭ്രാതൃഭ്യാം രോമഹര്ഷണമ് ।
വിസ്മിതാഃ സംഗമം പ്രേക്ഷ്യ സമവേതാ മഹര്ഷയഃ ॥ 1 ॥
അംതര്ഹിതാ മുനിഗണാസ്സിദ്ധാശ്ച പരമര്ഷയഃ ।
തൌ ഭ്രാതരൌ മഹാത്മാനൌ കാകുത്സ്ഥൌ പ്രശശംസിരേ ॥ 2 ॥
സ ധന്യോ യസ്യ പുത്രൌ ദ്വൌ ധര്മജ്ഞൌ ധര്മവിക്രമൌ ।
ശ്രുത്വാ വയം ഹി സംഭാഷാമുഭയോസ്സ്പൃഹയാമഹേ ॥ 3 ॥
തതസ്ത്വൃഷിഗണാഃ ക്ഷിപ്രം ദശഗ്രീവവധൈഷിണഃ ।
ഭരതം രാജശാര്ദൂലമിത്യൂചുഃ സംഗതാ വചഃ ॥ 4 ॥
കുലേ ജാത മഹാപ്രാജ്ഞ മഹാവൃത്ത മഹായശഃ ।
ഗ്രാഹ്യം രാമസ്യ വാക്യം തേ പിതരം യദ്യവേക്ഷസേ ॥ 5 ॥
സദാഽനൃണമിമം രാമം വയമിച്ഛാമഹേ പിതുഃ ।
ആനൃണത്വാച്ച കൈകേയ്യാഃ സ്വര്ഗം ദശരഥോ ഗതഃ ॥ 6 ॥
ഏതാവദുക്ത്വാ വചനം ഗംധർവാഃ സമഹര്ഷയഃ ।
രാജര്ഷയശ്ചൈവ തദാ സർവേ സ്വാം സ്വാം ഗതിം ഗതാഃ ॥ 7 ॥
ഹ്ലാദിതസ്തേന വാക്യേന ശുഭേന ശുഭദര്ശനഃ ।
രാമ സ്സംഹൃഷ്ടവദനസ്താനൃഷീനഭ്യപൂജയത് ॥ 8 ॥
ത്രസ്തഗാത്രസ്തു ഭരതസ്സ വാചാ സജ്ജമാനയാ ।
കൃതാംജലിരിദം വാക്യം രാഘവം പുനരബ്രവീത് ॥ 9 ॥
രാജധര്മമനുപ്രേക്ഷ്യ കുലധര്മാനുസംതതിമ് ।
കര്തുമര്ഹസി കാകുത്സ്ഥ മമ മാതുശ്ച യാചനാമ് ॥ 10 ॥
രക്ഷിതും സുമഹദ്രാജ്യമഹമേകസ്തു നോത്സഹേ ।
പൌരജാനപദാംശ്ചാപി രക്താന്രംജയിതും തഥാ ॥ 11 ॥
ജ്ഞാതയശ്ച ഹി യോധാശ്ച മിത്രാണി സുഹൃദശ്ച നഃ ।
ത്വാമേവ പ്രതിവീക്ഷംതേ പര്ജന്യമിവ കര്ഷകാഃ ॥ 12 ॥
ഇദം രാജ്യം മഹാപ്രാജ്ഞ സ്ഥാപയ പ്രതിപദ്യ ഹി ।
ശക്തിമാനസി കാകുത്സ്ഥ ലോകസ്യ പരിപാലനേ ॥ 13 ॥
ഇത്യുക്ത്വാ ന്യപതദ്ഭ്രാതുഃ പാദയോര്ഭരതസ്തദാ ।
ഭൃശം സംപ്രാര്ഥയാമാസ രാമമേവ പ്രിയംവദഃ ॥ 14 ॥
തമംകേ ഭരതം കൃത്വാ രാമോ വചനമബ്രവീത് ।
ശ്യാമം നലിനപത്രാക്ഷം മത്തഹംസസ്വരം സ്വയമ് ॥ 15 ॥
ആഗതാ ത്വാമിയം ബുദ്ധിസ്സ്വജാ വൈനയികീ ച യാ ।
ഭൃശമുത്സഹസേ താത രക്ഷിതും പൃഥിവീമപി ॥ 16 ॥
അമാത്യൈശ്ച സുഹൃദ്ഭിശ്ച ബുദ്ധിമദ്ഭിശ്ച മംത്രിഭിഃ ।
സർവകാര്യാണി സമ്മംത്ര്യ സുമഹംത്യപി കാരയ ॥ 17 ॥
ലക്ഷ്മീശ്ചംദ്രാദപേയാദ്വാ ഹിമവാന്വാ ഹിമം ത്യജേത് ।
അതീയാത്സാഗരോ വേലാം ന പ്രതിജ്ഞാമഹം പിതുഃ ॥ 18 ॥
കാമാദ്വാ താത ലോഭാദ്വാ മാത്രാതുഭ്യമിദം കൃതമ് ।
ന തന്മനസി കര്തവ്യം വര്തിതവ്യം ച മാതൃവത് ॥ 19 ॥
ഏവം ബ്രുവാണം ഭരതഃ കൌസല്യാസുതമബ്രവീത് ।
തേജസാഽഽദിത്യസംകാശം പ്രതിപച്ചംദ്രദര്ശനമ് ॥ 20 ॥
ആധിരോഹാഽര്യ പാദാഭ്യാം പാദുകേ ഹേമഭൂഷിതേ ।
ഏതേഹി സർവലോകസ്യ യോഗക്ഷേമം വിധാസ്യതഃ ॥ 21 ॥
സോഽധിരുഹ്യ നരവ്യാഘ്രഃ പാദുകേ ഹ്യവരുഹ്യ ച ।
പ്രായച്ഛത്സുമഹാതേജാ ഭരതായ മഹാത്മനേ ॥ 22 ॥
സ പാദുകേ സംപ്രണമ്യ രാമം വചനമബ്രവീത് ചതുര്ദശ ഹി വര്ഷാണി ജടാചീരധരോ ഹ്യാഹമ് ॥ 23 ॥
ഫലമൂലാശനോ വീര ഭവേയം രഘുനംദന ।
തവാഽഗമനമാകാംക്ഷാന്വസന്വൈ നഗരാദ്ബഹിഃ ॥ 24 ॥
തവ പാദുകയോര്ന്യസ്തരാജ്യതംത്രഃ പരംതപ ।
ചതുര്ദശേ തു സംപൂര്ണേ വര്ഷേഽഹനി രഘൂത്തമ ॥ 25 ॥
ന ദ്രക്ഷ്യാമി യദി ത്വാം തു പ്രവേക്ഷ്യാമി ഹുതാശനമ് ।
തഥേതി ച പ്രതിജ്ഞായ തം പരിഷ്വജ്യ സാദരമ് ॥ 26 ॥
ശത്രുഘ്നം ച പരിഷ്വജ്യ ഭരതം ചേദമബ്രവീത് ।
മാതരം രക്ഷ കൈകേയീം മാ രോഷം കുരു താം പ്രതി ॥ 27 ॥
മയാ ച സീതയാ ചൈവ ശപ്തോഽസി രഘുസത്തമ ।
ഇത്യുക്ത്വാഽശ്രുപരീതാക്ഷോ ഭ്രാതരം വിസസര്ജ ഹ ॥ 28 ॥
സ പാദുകേ തേ ഭരതഃ പ്രതാപവാന് സ്വലംകൃതേ സംപരിപൂജ്യ ധര്മവിത് ।
പ്രദക്ഷിണം ചൈവ ചകാര രാഘവം ചകാര തേ ചോത്തമനാഗമൂര്ധനി ॥ 29 ॥
അഥാഽനുപൂർവ്യാത്പ്രതിനംദ്യ തം ജനം ഗുരൂംശ്ച മംത്രിപ്രകൃതീസ്തഥാഽനുജൌ ।
വ്യസര്ജയദ്രാഘവവംശവര്ധനസ്ഥിരഃ സ്വധര്മേ ഹിമവാനിവാചലഃ ॥ 30 ॥
തം മാതരോ ബാഷ്പഗൃഹീതകംഠ്യോ ദുഃഖേന നാമംത്രയിതും ഹി ശേകുഃ ।
സ ത്വേവ മാത്രൃരഭിവാദ്യ സർവാരുദന്കുടീം സ്വാം പ്രവിവേശ രാഘവഃ ॥ 31 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ദ്വാദശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
