ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵାଦଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତମପ୍ରତିମତେଜୋଭ୍ୟାଂ ଭ୍ରାତୃଭ୍ୟାଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ।
ଵିସ୍ମିତାଃ ସଂଗମଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ସମଵେତା ମହର୍ଷୟଃ ॥ 1 ॥
ଅଂତର୍ହିତା ମୁନିଗଣାସ୍ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷୟଃ ।
ତୌ ଭ୍ରାତରୌ ମହାତ୍ମାନୌ କାକୁତ୍ସ୍ଥୌ ପ୍ରଶଶଂସିରେ ॥ 2 ॥
ସ ଧନ୍ୟୋ ୟସ୍ୟ ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ଧର୍ମଜ୍ଞୌ ଧର୍ମଵିକ୍ରମୌ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୟଂ ହି ସଂଭାଷାମୁଭୟୋସ୍ସ୍ପୃହୟାମହେ ॥ 3 ॥
ତତସ୍ତ୍ଵୃଷିଗଣାଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦଶଗ୍ରୀଵଵଧୈଷିଣଃ ।
ଭରତଂ ରାଜଶାର୍ଦୂଲମିତ୍ୟୂଚୁଃ ସଂଗତା ଵଚଃ ॥ 4 ॥
କୁଲେ ଜାତ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ମହାଵୃତ୍ତ ମହାୟଶଃ ।
ଗ୍ରାହ୍ୟଂ ରାମସ୍ୟ ଵାକ୍ୟଂ ତେ ପିତରଂ ୟଦ୍ୟଵେକ୍ଷସେ ॥ 5 ॥
ସଦାଽନୃଣମିମଂ ରାମଂ ଵୟମିଚ୍ଛାମହେ ପିତୁଃ ।
ଆନୃଣତ୍ଵାଚ୍ଚ କୈକେୟ୍ୟାଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଦଶରଥୋ ଗତଃ ॥ 6 ॥
ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚନଂ ଗଂଧର୍ଵାଃ ସମହର୍ଷୟଃ ।
ରାଜର୍ଷୟଶ୍ଚୈଵ ତଦା ସର୍ଵେ ସ୍ଵାଂ ସ୍ଵାଂ ଗତିଂ ଗତାଃ ॥ 7 ॥
ହ୍ଲାଦିତସ୍ତେନ ଵାକ୍ୟେନ ଶୁଭେନ ଶୁଭଦର୍ଶନଃ ।
ରାମ ସ୍ସଂହୃଷ୍ଟଵଦନସ୍ତାନୃଷୀନଭ୍ୟପୂଜୟତ୍ ॥ 8 ॥
ତ୍ରସ୍ତଗାତ୍ରସ୍ତୁ ଭରତସ୍ସ ଵାଚା ସଜ୍ଜମାନୟା ।
କୃତାଂଜଲିରିଦଂ ଵାକ୍ୟଂ ରାଘଵଂ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 9 ॥
ରାଜଧର୍ମମନୁପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ କୁଲଧର୍ମାନୁସଂତତିମ୍ ।
କର୍ତୁମର୍ହସି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ମମ ମାତୁଶ୍ଚ ୟାଚନାମ୍ ॥ 10 ॥
ରକ୍ଷିତୁଂ ସୁମହଦ୍ରାଜ୍ୟମହମେକସ୍ତୁ ନୋତ୍ସହେ ।
ପୌରଜାନପଦାଂଶ୍ଚାପି ରକ୍ତାନ୍ରଂଜୟିତୁଂ ତଥା ॥ 11 ॥
ଜ୍ଞାତୟଶ୍ଚ ହି ୟୋଧାଶ୍ଚ ମିତ୍ରାଣି ସୁହୃଦଶ୍ଚ ନଃ ।
ତ୍ଵାମେଵ ପ୍ରତିଵୀକ୍ଷଂତେ ପର୍ଜନ୍ୟମିଵ କର୍ଷକାଃ ॥ 12 ॥
ଇଦଂ ରାଜ୍ୟଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସ୍ଥାପୟ ପ୍ରତିପଦ୍ୟ ହି ।
ଶକ୍ତିମାନସି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଲୋକସ୍ୟ ପରିପାଲନେ ॥ 13 ॥
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ନ୍ୟପତଦ୍ଭ୍ରାତୁଃ ପାଦୟୋର୍ଭରତସ୍ତଦା ।
ଭୃଶଂ ସଂପ୍ରାର୍ଥୟାମାସ ରାମମେଵ ପ୍ରିୟଂଵଦଃ ॥ 14 ॥
ତମଂକେ ଭରତଂ କୃତ୍ଵା ରାମୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଶ୍ୟାମଂ ନଲିନପତ୍ରାକ୍ଷଂ ମତ୍ତହଂସସ୍ଵରଂ ସ୍ଵୟମ୍ ॥ 15 ॥
ଆଗତା ତ୍ଵାମିୟଂ ବୁଦ୍ଧିସ୍ସ୍ଵଜା ଵୈନୟିକୀ ଚ ୟା ।
ଭୃଶମୁତ୍ସହସେ ତାତ ରକ୍ଷିତୁଂ ପୃଥିଵୀମପି ॥ 16 ॥
ଅମାତ୍ୟୈଶ୍ଚ ସୁହୃଦ୍ଭିଶ୍ଚ ବୁଦ୍ଧିମଦ୍ଭିଶ୍ଚ ମଂତ୍ରିଭିଃ ।
ସର୍ଵକାର୍ୟାଣି ସମ୍ମଂତ୍ର୍ୟ ସୁମହଂତ୍ୟପି କାରୟ ॥ 17 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚଂଦ୍ରାଦପେୟାଦ୍ଵା ହିମଵାନ୍ଵା ହିମଂ ତ୍ୟଜେତ୍ ।
ଅତୀୟାତ୍ସାଗରୋ ଵେଲାଂ ନ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମହଂ ପିତୁଃ ॥ 18 ॥
କାମାଦ୍ଵା ତାତ ଲୋଭାଦ୍ଵା ମାତ୍ରାତୁଭ୍ୟମିଦଂ କୃତମ୍ ।
ନ ତନ୍ମନସି କର୍ତଵ୍ୟଂ ଵର୍ତିତଵ୍ୟଂ ଚ ମାତୃଵତ୍ ॥ 19 ॥
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣଂ ଭରତଃ କୌସଲ୍ୟାସୁତମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ତେଜସାଽଽଦିତ୍ୟସଂକାଶଂ ପ୍ରତିପଚ୍ଚଂଦ୍ରଦର୍ଶନମ୍ ॥ 20 ॥
ଆଧିରୋହାଽର୍ୟ ପାଦାଭ୍ୟାଂ ପାଦୁକେ ହେମଭୂଷିତେ ।
ଏତେହି ସର୍ଵଲୋକସ୍ୟ ୟୋଗକ୍ଷେମଂ ଵିଧାସ୍ୟତଃ ॥ 21 ॥
ସୋଽଧିରୁହ୍ୟ ନରଵ୍ୟାଘ୍ରଃ ପାଦୁକେ ହ୍ୟଵରୁହ୍ୟ ଚ ।
ପ୍ରାୟଚ୍ଛତ୍ସୁମହାତେଜା ଭରତାୟ ମହାତ୍ମନେ ॥ 22 ॥
ସ ପାଦୁକେ ସଂପ୍ରଣମ୍ୟ ରାମଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ଚତୁର୍ଦଶ ହି ଵର୍ଷାଣି ଜଟାଚୀରଧରୋ ହ୍ୟାହମ୍ ॥ 23 ॥
ଫଲମୂଲାଶନୋ ଵୀର ଭଵେୟଂ ରଘୁନଂଦନ ।
ତଵାଽଗମନମାକାଂକ୍ଷାନ୍ଵସନ୍ଵୈ ନଗରାଦ୍ବହିଃ ॥ 24 ॥
ତଵ ପାଦୁକୟୋର୍ନ୍ୟସ୍ତରାଜ୍ୟତଂତ୍ରଃ ପରଂତପ ।
ଚତୁର୍ଦଶେ ତୁ ସଂପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷେଽହନି ରଘୂତ୍ତମ ॥ 25 ॥
ନ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟାମି ୟଦି ତ୍ଵାଂ ତୁ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ୟାମି ହୁତାଶନମ୍ ।
ତଥେତି ଚ ପ୍ରତିଜ୍ଞାୟ ତଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ୟ ସାଦରମ୍ ॥ 26 ॥
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଚ ପରିଷ୍ଵଜ୍ୟ ଭରତଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ମାତରଂ ରକ୍ଷ କୈକେୟୀଂ ମା ରୋଷଂ କୁରୁ ତାଂ ପ୍ରତି ॥ 27 ॥
ମୟା ଚ ସୀତୟା ଚୈଵ ଶପ୍ତୋଽସି ରଘୁସତ୍ତମ ।
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵାଽଶ୍ରୁପରୀତାକ୍ଷୋ ଭ୍ରାତରଂ ଵିସସର୍ଜ ହ ॥ 28 ॥
ସ ପାଦୁକେ ତେ ଭରତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ସ୍ଵଲଂକୃତେ ସଂପରିପୂଜ୍ୟ ଧର୍ମଵିତ୍ ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଚୈଵ ଚକାର ରାଘଵଂ ଚକାର ତେ ଚୋତ୍ତମନାଗମୂର୍ଧନି ॥ 29 ॥
ଅଥାଽନୁପୂର୍ଵ୍ୟାତ୍ପ୍ରତିନଂଦ୍ୟ ତଂ ଜନଂ ଗୁରୂଂଶ୍ଚ ମଂତ୍ରିପ୍ରକୃତୀସ୍ତଥାଽନୁଜୌ ।
ଵ୍ୟସର୍ଜୟଦ୍ରାଘଵଵଂଶଵର୍ଧନସ୍ଥିରଃ ସ୍ଵଧର୍ମେ ହିମଵାନିଵାଚଲଃ ॥ 30 ॥
ତଂ ମାତରୋ ବାଷ୍ପଗୃହୀତକଂଠ୍ୟୋ ଦୁଃଖେନ ନାମଂତ୍ରୟିତୁଂ ହି ଶେକୁଃ ।
ସ ତ୍ଵେଵ ମାତ୍ରୃରଭିଵାଦ୍ୟ ସର୍ଵାରୁଦନ୍କୁଟୀଂ ସ୍ଵାଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ରାଘଵଃ ॥ 31 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ଦ୍ଵାଦଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
