શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ દ્વાદશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
તમપ્રતિમતેજોભ્યાં ભ્રાતૃભ્યાં રોમહર્ષણમ્ ।
વિસ્મિતાઃ સંગમં પ્રેક્ષ્ય સમવેતા મહર્ષયઃ ॥ 1 ॥
અંતર્હિતા મુનિગણાસ્સિદ્ધાશ્ચ પરમર્ષયઃ ।
તૌ ભ્રાતરૌ મહાત્માનૌ કાકુત્સ્થૌ પ્રશશંસિરે ॥ 2 ॥
સ ધન્યો યસ્ય પુત્રૌ દ્વૌ ધર્મજ્ઞૌ ધર્મવિક્રમૌ ।
શ્રુત્વા વયં હિ સંભાષામુભયોસ્સ્પૃહયામહે ॥ 3 ॥
તતસ્ત્વૃષિગણાઃ ક્ષિપ્રં દશગ્રીવવધૈષિણઃ ।
ભરતં રાજશાર્દૂલમિત્યૂચુઃ સંગતા વચઃ ॥ 4 ॥
કુલે જાત મહાપ્રાજ્ઞ મહાવૃત્ત મહાયશઃ ।
ગ્રાહ્યં રામસ્ય વાક્યં તે પિતરં યદ્યવેક્ષસે ॥ 5 ॥
સદાઽનૃણમિમં રામં વયમિચ્છામહે પિતુઃ ।
આનૃણત્વાચ્ચ કૈકેય્યાઃ સ્વર્ગં દશરથો ગતઃ ॥ 6 ॥
એતાવદુક્ત્વા વચનં ગંધર્વાઃ સમહર્ષયઃ ।
રાજર્ષયશ્ચૈવ તદા સર્વે સ્વાં સ્વાં ગતિં ગતાઃ ॥ 7 ॥
હ્લાદિતસ્તેન વાક્યેન શુભેન શુભદર્શનઃ ।
રામ સ્સંહૃષ્ટવદનસ્તાનૃષીનભ્યપૂજયત્ ॥ 8 ॥
ત્રસ્તગાત્રસ્તુ ભરતસ્સ વાચા સજ્જમાનયા ।
કૃતાંજલિરિદં વાક્યં રાઘવં પુનરબ્રવીત્ ॥ 9 ॥
રાજધર્મમનુપ્રેક્ષ્ય કુલધર્માનુસંતતિમ્ ।
કર્તુમર્હસિ કાકુત્સ્થ મમ માતુશ્ચ યાચનામ્ ॥ 10 ॥
રક્ષિતું સુમહદ્રાજ્યમહમેકસ્તુ નોત્સહે ।
પૌરજાનપદાંશ્ચાપિ રક્તાન્રંજયિતું તથા ॥ 11 ॥
જ્ઞાતયશ્ચ હિ યોધાશ્ચ મિત્રાણિ સુહૃદશ્ચ નઃ ।
ત્વામેવ પ્રતિવીક્ષંતે પર્જન્યમિવ કર્ષકાઃ ॥ 12 ॥
ઇદં રાજ્યં મહાપ્રાજ્ઞ સ્થાપય પ્રતિપદ્ય હિ ।
શક્તિમાનસિ કાકુત્સ્થ લોકસ્ય પરિપાલને ॥ 13 ॥
ઇત્યુક્ત્વા ન્યપતદ્ભ્રાતુઃ પાદયોર્ભરતસ્તદા ।
ભૃશં સંપ્રાર્થયામાસ રામમેવ પ્રિયંવદઃ ॥ 14 ॥
તમંકે ભરતં કૃત્વા રામો વચનમબ્રવીત્ ।
શ્યામં નલિનપત્રાક્ષં મત્તહંસસ્વરં સ્વયમ્ ॥ 15 ॥
આગતા ત્વામિયં બુદ્ધિસ્સ્વજા વૈનયિકી ચ યા ।
ભૃશમુત્સહસે તાત રક્ષિતું પૃથિવીમપિ ॥ 16 ॥
અમાત્યૈશ્ચ સુહૃદ્ભિશ્ચ બુદ્ધિમદ્ભિશ્ચ મંત્રિભિઃ ।
સર્વકાર્યાણિ સમ્મંત્ર્ય સુમહંત્યપિ કારય ॥ 17 ॥
લક્ષ્મીશ્ચંદ્રાદપેયાદ્વા હિમવાન્વા હિમં ત્યજેત્ ।
અતીયાત્સાગરો વેલાં ન પ્રતિજ્ઞામહં પિતુઃ ॥ 18 ॥
કામાદ્વા તાત લોભાદ્વા માત્રાતુભ્યમિદં કૃતમ્ ।
ન તન્મનસિ કર્તવ્યં વર્તિતવ્યં ચ માતૃવત્ ॥ 19 ॥
એવં બ્રુવાણં ભરતઃ કૌસલ્યાસુતમબ્રવીત્ ।
તેજસાઽઽદિત્યસંકાશં પ્રતિપચ્ચંદ્રદર્શનમ્ ॥ 20 ॥
આધિરોહાઽર્ય પાદાભ્યાં પાદુકે હેમભૂષિતે ।
એતેહિ સર્વલોકસ્ય યોગક્ષેમં વિધાસ્યતઃ ॥ 21 ॥
સોઽધિરુહ્ય નરવ્યાઘ્રઃ પાદુકે હ્યવરુહ્ય ચ ।
પ્રાયચ્છત્સુમહાતેજા ભરતાય મહાત્મને ॥ 22 ॥
સ પાદુકે સંપ્રણમ્ય રામં વચનમબ્રવીત્ ચતુર્દશ હિ વર્ષાણિ જટાચીરધરો હ્યાહમ્ ॥ 23 ॥
ફલમૂલાશનો વીર ભવેયં રઘુનંદન ।
તવાઽગમનમાકાંક્ષાન્વસન્વૈ નગરાદ્બહિઃ ॥ 24 ॥
તવ પાદુકયોર્ન્યસ્તરાજ્યતંત્રઃ પરંતપ ।
ચતુર્દશે તુ સંપૂર્ણે વર્ષેઽહનિ રઘૂત્તમ ॥ 25 ॥
ન દ્રક્ષ્યામિ યદિ ત્વાં તુ પ્રવેક્ષ્યામિ હુતાશનમ્ ।
તથેતિ ચ પ્રતિજ્ઞાય તં પરિષ્વજ્ય સાદરમ્ ॥ 26 ॥
શત્રુઘ્નં ચ પરિષ્વજ્ય ભરતં ચેદમબ્રવીત્ ।
માતરં રક્ષ કૈકેયીં મા રોષં કુરુ તાં પ્રતિ ॥ 27 ॥
મયા ચ સીતયા ચૈવ શપ્તોઽસિ રઘુસત્તમ ।
ઇત્યુક્ત્વાઽશ્રુપરીતાક્ષો ભ્રાતરં વિસસર્જ હ ॥ 28 ॥
સ પાદુકે તે ભરતઃ પ્રતાપવાન્ સ્વલંકૃતે સંપરિપૂજ્ય ધર્મવિત્ ।
પ્રદક્ષિણં ચૈવ ચકાર રાઘવં ચકાર તે ચોત્તમનાગમૂર્ધનિ ॥ 29 ॥
અથાઽનુપૂર્વ્યાત્પ્રતિનંદ્ય તં જનં ગુરૂંશ્ચ મંત્રિપ્રકૃતીસ્તથાઽનુજૌ ।
વ્યસર્જયદ્રાઘવવંશવર્ધનસ્થિરઃ સ્વધર્મે હિમવાનિવાચલઃ ॥ 30 ॥
તં માતરો બાષ્પગૃહીતકંઠ્યો દુઃખેન નામંત્રયિતું હિ શેકુઃ ।
સ ત્વેવ માત્રૃરભિવાદ્ય સર્વારુદન્કુટીં સ્વાં પ્રવિવેશ રાઘવઃ ॥ 31 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે દ્વાદશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
