View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.15 Ayodhya Kanda - Sarga 15

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha pañchadaśassargaḥ ।

tē tu tāṃ rajanīmuṣya brāhmaṇā vēdapāragāḥ ।
upatasthurupasthānaṃ saha rājapurōhitāḥ ॥ 1 ॥

amātyā balamukhyāścha mukhyā yē nigamasya cha ।
rāghavasyābhiṣēkārthē priyamāṇāstu saṅgatāḥ ॥ 2 ॥

uditē vimalē sūryē puṣyē chābhyāgatē'hani ।
lagnē karkaṭakē prāptē janma rāmasya cha sthitē ॥ 3 ॥

abhiṣēkāya rāmasya dvijēndrairupakalpitam ।
kāñchanā jalakumbhāścha bhadrapīṭhaṃ svalaṅkṛtam ।
2.15,4 ।
rathaḥ cha samyagāstīrṇō bhāsvatā vyāghracharmaṇā ।
gaṅgāyamunayōḥpuṇyātsaṅgamādāhṛtaṃ jalam ॥ 4 ॥

yāśchānyā ssaritaḥ puṇyā hradāḥ kūpā ssarāṃsi cha ।
prāgvāhāśchōrdhvavāhāścha tiryagvāhā ssamāhitāḥ ॥ 5 ॥

tābhyaśchaivāhṛtaṃ tōyaṃ samudrēbhyaścha sarvaśaḥ ।
salājāḥ kṣīribhiśChannā ghaṭāḥ kāñchanarājatāḥ ॥ 6 ॥

padmōtpalayutā bhānti pūrṇāḥ paramavāriṇā ।
kṣaudraṃ dadhi ghṛtaṃ lājā darbhā ssumanasaḥ payaḥ ॥ 7 ॥

vēśyāśchaiva śubhāchārā ssarvābharaṇabhūṣitāḥ ।
chandrāṃśuvikachaprakhyaṃ kāñchanaṃ ratnabhūṣitam ॥ 8 ॥

sajjaṃ tiṣṭhati rāmasya vālavyajanamuttamam ।
chandramaṇḍalasaṅkāśamātapatraṃ cha pāṇḍuram ॥ 9 ॥

sajjaṃ dyutikaraṃ śrīmadabhiṣēkapuraskṛtam ।
pāṇḍuraścha vṛṣassajjaḥ pāṇḍurō'śvaścha susthitaḥ ॥ 10 ॥

prasṛtaścha gajaḥśrīmānaupavāhyaḥ pratīkṣatē ।
aṣṭau cha kanyā māṅgalyā ssarvābharaṇabhūṣitāḥ ॥ 11 ॥

vāditrāṇi cha sarvāṇi vandinaścha tathā'parē ।
ikṣvākūṇāṃ yathā rājyē sambhriyētābhiṣēchanam ॥ 12 ॥

tathājātīyamādāya rājaputrābhiṣēchanam ।
tē rājavachanāttatra samavētāmahīpatim ॥ 13 ॥

apaśyantō'bruvan kō nu rājñō naḥ prativēdayēt ।
na paśyāmaścha rājānamuditaścha divākaraḥ ॥ 14 ॥

yauvarājyābhiṣēkaścha sajjō rāmasya dhīmataḥ ।
iti tēṣu bruvāṇēṣu sārvabhaumān mahīpatīn ॥ 15 ॥

abravīttānidaṃ sarvānsumantrō rājasatkṛtaḥ ।
rāmaṃ rājñō niyōgēna tvarayā prasthitō'smyaham ॥ 16 ॥

pūjyā rājñō bhavantastu rāmasya cha viśēṣataḥ ।
ayaṃ pṛchChāmi vachanātsukhamāyuṣmatāmaham ॥ 17 ॥

rājñaḥ samprati buddhasya yachchāgamanakāraṇam ।
ityuktvā'ntaḥ puradvāramājagāma purāṇavit ॥ 18 ॥

sadā'saktaṃ cha tadvēśma sumantraḥ pravivēśa ha ।
tuṣṭāvāsya tadā vaṃśaṃ praviśya sa viśāmpatēḥ ॥ 19 ॥

śayanīyaṃ narēndrasya tadā''sādya vyatiṣṭhata ।
sō'tyāsādya tu tadvēśma tiraskaraṇimantarā ॥ 20 ॥

āśīrbhirguṇayuktābhi rabhituṣṭāva rāghavam ।
sōmasūryau cha kākutstha śivavaiśravaṇāvapi ॥ 21 ॥

varuṇaśchāgnirindraścha vijayaṃ pradiśantu tē ।
gatā bhagavatī rātrirahaḥ śivamupasthitam ॥ 22 ॥

buddhyasva nṛpaśārdūla kuru kāryamanantaram ।
brāhmaṇā balamukhyāścha naigamāśchāgatā nṛpa ॥ 23 ॥

darśanaṃ tē'bhikāṅkṣantē pratibudhyasva rāghava ।
stuvantaṃ taṃ tadā sūtaṃ sumantraṃ mantrakōvidam ॥ 24 ॥

pratibudhya tatō rājā idaṃ vachanamabravīt ।
rāmamānaya sūtēti yadasyabhihitō'nayā ॥ 25 ॥

kimidaṃ kāraṇaṃ yēna mamājñā pratihanyatē ।
na chaiva samprasuptō'hamānayēhāśu rāghavam ॥ 26 ॥

iti rājā daśaratha ssūtaṃ tatrānvaśātpunaḥ ।
sa rājavachanaṃ śrutvā śirasā pratipūjya tam ॥ 27 ॥

nirjagāma nṛpāvāsānmanyamānaḥ priyaṃ mahat ।
prasannō rājamārgaṃ cha patākādhvajaśōbhitam ॥ 28 ॥

hṛṣṭaḥ pramudita ssūtō jagāmāśu vilōkayan ।
sa sūtastatra śuśrāva rāmādhikaraṇāḥ kathāḥ ॥ 29 ॥

abhiṣēchanasaṃyuktāssarvalōkasya hṛṣṭavat ।
tatō dadarśa ruchiraṃ kailāsaśikharaprabham ॥ 30 ॥

rāmavēśma sumantrastu śakravēśmasamaprabham ।
mahākavāṭavihitaṃ vitardiśataśōbhitam ॥ 31 ॥

kāñchanapratimaikāgraṃ maṇividrumatōraṇam ।
śāradābhraghanaprakhyaṃ dīptaṃ mēruguhōpamam ॥ 32 ॥

maṇibhirvaramālyānāṃ samuhadbhiralaṅkṛtam ।
muktāmaṇibhirākīrṇaṃ chandanāgarūdhūpitam ॥ 33 ॥

gandhānmanōjñān visṛjaddārduraṃ śikharaṃ yathā ।
sārasaiścha mayūraiścha vinadadbhirvirājitam ॥ 34 ॥

sukṛtēhāmṛgākīrṇaṃ sukīrṇaṃ bhaktibhistathā ।
manaśchakṣuścha bhūtānāmādadattigmatējasā ॥ 35 ॥

chandrabhāskarasaṅkāśaṃ kubērabhavanōpamam ।
mahēndradhāmapratimaṃ nānāpakṣisamākulam ॥ 36 ॥

mēruśṛṅgasamaṃ sūtō rāmavēśma dadarśa ha ।
upasthitaiḥsamākīrṇaṃ janairañjalikāribhiḥ ॥ 37 ॥

upādāya samākrāntaistathā jānapadairjanaiḥ ।
rāmābhiṣēkasumukhairunmukhaissamalaṅkṛtam ॥ 38 ॥

mahāmēghasamaprakhyamudagraṃ suvibhūṣitam ।
nānāratnasamākīrṇaṃ kubjakairātakāvṛtam ॥ 39 ॥

sa vājiyuktēna rathēna sārathiḥ narākulaṃ rājakulaṃ virājayan ।
varūthinā rāmagṛhābhipātinā purasya sarvasya manāṃsi harṣayan ॥ 40 ॥

tatassamāsādya mahādhanaṃ mahat prahṛṣṭarōmā sa babhūba sārathiḥ ।
mṛrgairmayūraiścha samākulōlbaṇaṃ gṛhaṃ varārhasya śachīpatēriva ॥ 41 ॥

sa tatra kailāsanibhāssvalaṅkṛtāḥ praviśya kakṣyāstridaśālayōpamāḥ ।
priyānvarān rāmamatē sthitān bahūn vyapōhya śuddhāntamupasthitō rathī ॥ 42 ॥

sa tatra śuśrāva cha harṣayuktāḥ rāmābhiṣēkārthakṛtā janānām ।
narēndrasūnōrabhimaṅgalārthāḥ sarvasya lōkasya giraḥ prahṛṣṭaḥ ॥ 43 ॥

mahēndrasadmapratimaṃ tu vēśma rāmasya ramyaṃ mṛgapakṣi juṣṭam ।
dadarśa mērōriva śruṅgamuchchaṃ vibhrājamānaṃ prabhayā sumantraḥ ॥ 44 ॥

upasthitairañjalikārakaiścha sōpāyanairjānapadairjanaiścha ।
kōṭyā parārdhaiścha vimuktayānaiḥ samākulaṃ dvārapathaṃ dadarśa ॥ 45 ॥

tatō mahāmēghamahīdharābhaṃ prabhinnamatyaṅkuśamatyasahyam ।
rāmaupavāhyaṃ ruchiraṃ dadarśa śatruñjayaṃ nāgamudagrakāyam ॥ 46 ॥

svalaṅkṛtān sāśvarathān sakuñjarā namātya mukhyāṃścha dadarśa vallabhān ।
vyapōhya sūtassahitān samantataḥ samṛddhamantaḥpuramāvivēśa ha ॥ 47 ॥

tadandrikūṭāchalamēghasannibhaṃ mahāvimānōpamavēśmasaṃyutam ।
avāryamāṇaḥ pravivēśa sārathiḥ prabhūtaratnaṃ makarō yathārṇavam ॥ 48 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē pañchadaśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: