ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ପଂଚଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତେ ତୁ ତାଂ ରଜନୀମୁଷ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ ।
ଉପତସ୍ଥୁରୁପସ୍ଥାନଂ ସହ ରାଜପୁରୋହିତାଃ ॥ 1 ॥
ଅମାତ୍ୟା ବଲମୁଖ୍ୟାଶ୍ଚ ମୁଖ୍ୟା ୟେ ନିଗମସ୍ୟ ଚ ।
ରାଘଵସ୍ୟାଭିଷେକାର୍ଥେ ପ୍ରିୟମାଣାସ୍ତୁ ସଂଗତାଃ ॥ 2 ॥
ଉଦିତେ ଵିମଲେ ସୂର୍ୟେ ପୁଷ୍ୟେ ଚାଭ୍ୟାଗତେଽହନି ।
ଲଗ୍ନେ କର୍କଟକେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଜନ୍ମ ରାମସ୍ୟ ଚ ସ୍ଥିତେ ॥ 3 ॥
ଅଭିଷେକାୟ ରାମସ୍ୟ ଦ୍ଵିଜେଂଦ୍ରୈରୁପକଲ୍ପିତମ୍ ।
କାଂଚନା ଜଲକୁଂଭାଶ୍ଚ ଭଦ୍ରପୀଠଂ ସ୍ଵଲଂକୃତମ୍ ।
2.15,4 ।
ରଥଃ ଚ ସମ୍ୟଗାସ୍ତୀର୍ଣୋ ଭାସ୍ଵତା ଵ୍ୟାଘ୍ରଚର୍ମଣା ।
ଗଂଗାୟମୁନୟୋଃପୁଣ୍ୟାତ୍ସଂଗମାଦାହୃତଂ ଜଲମ୍ ॥ 4 ॥
ୟାଶ୍ଚାନ୍ୟା ସ୍ସରିତଃ ପୁଣ୍ୟା ହ୍ରଦାଃ କୂପା ସ୍ସରାଂସି ଚ ।
ପ୍ରାଗ୍ଵାହାଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଵାହାଶ୍ଚ ତିର୍ୟଗ୍ଵାହା ସ୍ସମାହିତାଃ ॥ 5 ॥
ତାଭ୍ୟଶ୍ଚୈଵାହୃତଂ ତୋୟଂ ସମୁଦ୍ରେଭ୍ୟଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ।
ସଲାଜାଃ କ୍ଷୀରିଭିଶ୍ଛନ୍ନା ଘଟାଃ କାଂଚନରାଜତାଃ ॥ 6 ॥
ପଦ୍ମୋତ୍ପଲୟୁତା ଭାଂତି ପୂର୍ଣାଃ ପରମଵାରିଣା ।
କ୍ଷୌଦ୍ରଂ ଦଧି ଘୃତଂ ଲାଜା ଦର୍ଭା ସ୍ସୁମନସଃ ପୟଃ ॥ 7 ॥
ଵେଶ୍ୟାଶ୍ଚୈଵ ଶୁଭାଚାରା ସ୍ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାଃ ।
ଚଂଦ୍ରାଂଶୁଵିକଚପ୍ରଖ୍ୟଂ କାଂଚନଂ ରତ୍ନଭୂଷିତମ୍ ॥ 8 ॥
ସଜ୍ଜଂ ତିଷ୍ଠତି ରାମସ୍ୟ ଵାଲଵ୍ୟଜନମୁତ୍ତମମ୍ ।
ଚଂଦ୍ରମଂଡଲସଂକାଶମାତପତ୍ରଂ ଚ ପାଂଡୁରମ୍ ॥ 9 ॥
ସଜ୍ଜଂ ଦ୍ୟୁତିକରଂ ଶ୍ରୀମଦଭିଷେକପୁରସ୍କୃତମ୍ ।
ପାଂଡୁରଶ୍ଚ ଵୃଷସ୍ସଜ୍ଜଃ ପାଂଡୁରୋଽଶ୍ଵଶ୍ଚ ସୁସ୍ଥିତଃ ॥ 10 ॥
ପ୍ରସୃତଶ୍ଚ ଗଜଃଶ୍ରୀମାନୌପଵାହ୍ୟଃ ପ୍ରତୀକ୍ଷତେ ।
ଅଷ୍ଟୌ ଚ କନ୍ୟା ମାଂଗଲ୍ୟା ସ୍ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାଃ ॥ 11 ॥
ଵାଦିତ୍ରାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି ଵଂଦିନଶ୍ଚ ତଥାଽପରେ ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ୟଥା ରାଜ୍ୟେ ସଂଭ୍ରିୟେତାଭିଷେଚନମ୍ ॥ 12 ॥
ତଥାଜାତୀୟମାଦାୟ ରାଜପୁତ୍ରାଭିଷେଚନମ୍ ।
ତେ ରାଜଵଚନାତ୍ତତ୍ର ସମଵେତାମହୀପତିମ୍ ॥ 13 ॥
ଅପଶ୍ୟଂତୋଽବ୍ରୁଵନ୍ କୋ ନୁ ରାଜ୍ଞୋ ନଃ ପ୍ରତିଵେଦୟେତ୍ ।
ନ ପଶ୍ୟାମଶ୍ଚ ରାଜାନମୁଦିତଶ୍ଚ ଦିଵାକରଃ ॥ 14 ॥
ୟୌଵରାଜ୍ୟାଭିଷେକଶ୍ଚ ସଜ୍ଜୋ ରାମସ୍ୟ ଧୀମତଃ ।
ଇତି ତେଷୁ ବ୍ରୁଵାଣେଷୁ ସାର୍ଵଭୌମାନ୍ ମହୀପତୀନ୍ ॥ 15 ॥
ଅବ୍ରଵୀତ୍ତାନିଦଂ ସର୍ଵାନ୍ସୁମଂତ୍ରୋ ରାଜସତ୍କୃତଃ ।
ରାମଂ ରାଜ୍ଞୋ ନିୟୋଗେନ ତ୍ଵରୟା ପ୍ରସ୍ଥିତୋଽସ୍ମ୍ୟହମ୍ ॥ 16 ॥
ପୂଜ୍ୟା ରାଜ୍ଞୋ ଭଵଂତସ୍ତୁ ରାମସ୍ୟ ଚ ଵିଶେଷତଃ ।
ଅୟଂ ପୃଚ୍ଛାମି ଵଚନାତ୍ସୁଖମାୟୁଷ୍ମତାମହମ୍ ॥ 17 ॥
ରାଜ୍ଞଃ ସଂପ୍ରତି ବୁଦ୍ଧସ୍ୟ ୟଚ୍ଚାଗମନକାରଣମ୍ ।
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵାଽଂତଃ ପୁରଦ୍ଵାରମାଜଗାମ ପୁରାଣଵିତ୍ ॥ 18 ॥
ସଦାଽସକ୍ତଂ ଚ ତଦ୍ଵେଶ୍ମ ସୁମଂତ୍ରଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ ।
ତୁଷ୍ଟାଵାସ୍ୟ ତଦା ଵଂଶଂ ପ୍ରଵିଶ୍ୟ ସ ଵିଶାଂପତେଃ ॥ 19 ॥
ଶୟନୀୟଂ ନରେଂଦ୍ରସ୍ୟ ତଦାଽଽସାଦ୍ୟ ଵ୍ୟତିଷ୍ଠତ ।
ସୋଽତ୍ୟାସାଦ୍ୟ ତୁ ତଦ୍ଵେଶ୍ମ ତିରସ୍କରଣିମଂତରା ॥ 20 ॥
ଆଶୀର୍ଭିର୍ଗୁଣୟୁକ୍ତାଭି ରଭିତୁଷ୍ଟାଵ ରାଘଵମ୍ ।
ସୋମସୂର୍ୟୌ ଚ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଶିଵଵୈଶ୍ରଵଣାଵପି ॥ 21 ॥
ଵରୁଣଶ୍ଚାଗ୍ନିରିଂଦ୍ରଶ୍ଚ ଵିଜୟଂ ପ୍ରଦିଶଂତୁ ତେ ।
ଗତା ଭଗଵତୀ ରାତ୍ରିରହଃ ଶିଵମୁପସ୍ଥିତମ୍ ॥ 22 ॥
ବୁଦ୍ଧ୍ୟସ୍ଵ ନୃପଶାର୍ଦୂଲ କୁରୁ କାର୍ୟମନଂତରମ୍ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣା ବଲମୁଖ୍ୟାଶ୍ଚ ନୈଗମାଶ୍ଚାଗତା ନୃପ ॥ 23 ॥
ଦର୍ଶନଂ ତେଽଭିକାଂକ୍ଷଂତେ ପ୍ରତିବୁଧ୍ୟସ୍ଵ ରାଘଵ ।
ସ୍ତୁଵଂତଂ ତଂ ତଦା ସୂତଂ ସୁମଂତ୍ରଂ ମଂତ୍ରକୋଵିଦମ୍ ॥ 24 ॥
ପ୍ରତିବୁଧ୍ୟ ତତୋ ରାଜା ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ରାମମାନୟ ସୂତେତି ୟଦସ୍ୟଭିହିତୋଽନୟା ॥ 25 ॥
କିମିଦଂ କାରଣଂ ୟେନ ମମାଜ୍ଞା ପ୍ରତିହନ୍ୟତେ ।
ନ ଚୈଵ ସଂପ୍ରସୁପ୍ତୋଽହମାନୟେହାଶୁ ରାଘଵମ୍ ॥ 26 ॥
ଇତି ରାଜା ଦଶରଥ ସ୍ସୂତଂ ତତ୍ରାନ୍ଵଶାତ୍ପୁନଃ ।
ସ ରାଜଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶିରସା ପ୍ରତିପୂଜ୍ୟ ତମ୍ ॥ 27 ॥
ନିର୍ଜଗାମ ନୃପାଵାସାନ୍ମନ୍ୟମାନଃ ପ୍ରିୟଂ ମହତ୍ ।
ପ୍ରସନ୍ନୋ ରାଜମାର୍ଗଂ ଚ ପତାକାଧ୍ଵଜଶୋଭିତମ୍ ॥ 28 ॥
ହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରମୁଦିତ ସ୍ସୂତୋ ଜଗାମାଶୁ ଵିଲୋକୟନ୍ ।
ସ ସୂତସ୍ତତ୍ର ଶୁଶ୍ରାଵ ରାମାଧିକରଣାଃ କଥାଃ ॥ 29 ॥
ଅଭିଷେଚନସଂୟୁକ୍ତାସ୍ସର୍ଵଲୋକସ୍ୟ ହୃଷ୍ଟଵତ୍ ।
ତତୋ ଦଦର୍ଶ ରୁଚିରଂ କୈଲାସଶିଖରପ୍ରଭମ୍ ॥ 30 ॥
ରାମଵେଶ୍ମ ସୁମଂତ୍ରସ୍ତୁ ଶକ୍ରଵେଶ୍ମସମପ୍ରଭମ୍ ।
ମହାକଵାଟଵିହିତଂ ଵିତର୍ଦିଶତଶୋଭିତମ୍ ॥ 31 ॥
କାଂଚନପ୍ରତିମୈକାଗ୍ରଂ ମଣିଵିଦ୍ରୁମତୋରଣମ୍ ।
ଶାରଦାଭ୍ରଘନପ୍ରଖ୍ୟଂ ଦୀପ୍ତଂ ମେରୁଗୁହୋପମମ୍ ॥ 32 ॥
ମଣିଭିର୍ଵରମାଲ୍ୟାନାଂ ସମୁହଦ୍ଭିରଲଂକୃତମ୍ ।
ମୁକ୍ତାମଣିଭିରାକୀର୍ଣଂ ଚଂଦନାଗରୂଧୂପିତମ୍ ॥ 33 ॥
ଗଂଧାନ୍ମନୋଜ୍ଞାନ୍ ଵିସୃଜଦ୍ଦାର୍ଦୁରଂ ଶିଖରଂ ୟଥା ।
ସାରସୈଶ୍ଚ ମୟୂରୈଶ୍ଚ ଵିନଦଦ୍ଭିର୍ଵିରାଜିତମ୍ ॥ 34 ॥
ସୁକୃତେହାମୃଗାକୀର୍ଣଂ ସୁକୀର୍ଣଂ ଭକ୍ତିଭିସ୍ତଥା ।
ମନଶ୍ଚକ୍ଷୁଶ୍ଚ ଭୂତାନାମାଦଦତ୍ତିଗ୍ମତେଜସା ॥ 35 ॥
ଚଂଦ୍ରଭାସ୍କରସଂକାଶଂ କୁବେରଭଵନୋପମମ୍ ।
ମହେଂଦ୍ରଧାମପ୍ରତିମଂ ନାନାପକ୍ଷିସମାକୁଲମ୍ ॥ 36 ॥
ମେରୁଶୃଂଗସମଂ ସୂତୋ ରାମଵେଶ୍ମ ଦଦର୍ଶ ହ ।
ଉପସ୍ଥିତୈଃସମାକୀର୍ଣଂ ଜନୈରଂଜଲିକାରିଭିଃ ॥ 37 ॥
ଉପାଦାୟ ସମାକ୍ରାଂତୈସ୍ତଥା ଜାନପଦୈର୍ଜନୈଃ ।
ରାମାଭିଷେକସୁମୁଖୈରୁନ୍ମୁଖୈସ୍ସମଲଂକୃତମ୍ ॥ 38 ॥
ମହାମେଘସମପ୍ରଖ୍ୟମୁଦଗ୍ରଂ ସୁଵିଭୂଷିତମ୍ ।
ନାନାରତ୍ନସମାକୀର୍ଣଂ କୁବ୍ଜକୈରାତକାଵୃତମ୍ ॥ 39 ॥
ସ ଵାଜିୟୁକ୍ତେନ ରଥେନ ସାରଥିଃ ନରାକୁଲଂ ରାଜକୁଲଂ ଵିରାଜୟନ୍ ।
ଵରୂଥିନା ରାମଗୃହାଭିପାତିନା ପୁରସ୍ୟ ସର୍ଵସ୍ୟ ମନାଂସି ହର୍ଷୟନ୍ ॥ 40 ॥
ତତସ୍ସମାସାଦ୍ୟ ମହାଧନଂ ମହତ୍ ପ୍ରହୃଷ୍ଟରୋମା ସ ବଭୂବ ସାରଥିଃ ।
ମୃର୍ଗୈର୍ମୟୂରୈଶ୍ଚ ସମାକୁଲୋଲ୍ବଣଂ ଗୃହଂ ଵରାର୍ହସ୍ୟ ଶଚୀପତେରିଵ ॥ 41 ॥
ସ ତତ୍ର କୈଲାସନିଭାସ୍ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ ପ୍ରଵିଶ୍ୟ କକ୍ଷ୍ୟାସ୍ତ୍ରିଦଶାଲୟୋପମାଃ ।
ପ୍ରିୟାନ୍ଵରାନ୍ ରାମମତେ ସ୍ଥିତାନ୍ ବହୂନ୍ ଵ୍ୟପୋହ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧାଂତମୁପସ୍ଥିତୋ ରଥୀ ॥ 42 ॥
ସ ତତ୍ର ଶୁଶ୍ରାଵ ଚ ହର୍ଷୟୁକ୍ତାଃ ରାମାଭିଷେକାର୍ଥକୃତା ଜନାନାମ୍ ।
ନରେଂଦ୍ରସୂନୋରଭିମଂଗଲାର୍ଥାଃ ସର୍ଵସ୍ୟ ଲୋକସ୍ୟ ଗିରଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ॥ 43 ॥
ମହେଂଦ୍ରସଦ୍ମପ୍ରତିମଂ ତୁ ଵେଶ୍ମ ରାମସ୍ୟ ରମ୍ୟଂ ମୃଗପକ୍ଷି ଜୁଷ୍ଟମ୍ ।
ଦଦର୍ଶ ମେରୋରିଵ ଶ୍ରୁଂଗମୁଚ୍ଚଂ ଵିଭ୍ରାଜମାନଂ ପ୍ରଭୟା ସୁମଂତ୍ରଃ ॥ 44 ॥
ଉପସ୍ଥିତୈରଂଜଲିକାରକୈଶ୍ଚ ସୋପାୟନୈର୍ଜାନପଦୈର୍ଜନୈଶ୍ଚ ।
କୋଟ୍ୟା ପରାର୍ଧୈଶ୍ଚ ଵିମୁକ୍ତୟାନୈଃ ସମାକୁଲଂ ଦ୍ଵାରପଥଂ ଦଦର୍ଶ ॥ 45 ॥
ତତୋ ମହାମେଘମହୀଧରାଭଂ ପ୍ରଭିନ୍ନମତ୍ୟଂକୁଶମତ୍ୟସହ୍ୟମ୍ ।
ରାମୌପଵାହ୍ୟଂ ରୁଚିରଂ ଦଦର୍ଶ ଶତ୍ରୁଂଜୟଂ ନାଗମୁଦଗ୍ରକାୟମ୍ ॥ 46 ॥
ସ୍ଵଲଂକୃତାନ୍ ସାଶ୍ଵରଥାନ୍ ସକୁଂଜରା ନମାତ୍ୟ ମୁଖ୍ୟାଂଶ୍ଚ ଦଦର୍ଶ ଵଲ୍ଲଭାନ୍ ।
ଵ୍ୟପୋହ୍ୟ ସୂତସ୍ସହିତାନ୍ ସମଂତତଃ ସମୃଦ୍ଧମଂତଃପୁରମାଵିଵେଶ ହ ॥ 47 ॥
ତଦଂଦ୍ରିକୂଟାଚଲମେଘସନ୍ନିଭଂ ମହାଵିମାନୋପମଵେଶ୍ମସଂୟୁତମ୍ ।
ଅଵାର୍ୟମାଣଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ସାରଥିଃ ପ୍ରଭୂତରତ୍ନଂ ମକରୋ ୟଥାର୍ଣଵମ୍ ॥ 48 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ପଂଚଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
