ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ പംചദശസ്സര്ഗഃ ।
തേ തു താം രജനീമുഷ്യ ബ്രാഹ്മണാ വേദപാരഗാഃ ।
ഉപതസ്ഥുരുപസ്ഥാനം സഹ രാജപുരോഹിതാഃ ॥ 1 ॥
അമാത്യാ ബലമുഖ്യാശ്ച മുഖ്യാ യേ നിഗമസ്യ ച ।
രാഘവസ്യാഭിഷേകാര്ഥേ പ്രിയമാണാസ്തു സംഗതാഃ ॥ 2 ॥
ഉദിതേ വിമലേ സൂര്യേ പുഷ്യേ ചാഭ്യാഗതേഽഹനി ।
ലഗ്നേ കര്കടകേ പ്രാപ്തേ ജന്മ രാമസ്യ ച സ്ഥിതേ ॥ 3 ॥
അഭിഷേകായ രാമസ്യ ദ്വിജേംദ്രൈരുപകല്പിതമ് ।
കാംചനാ ജലകുംഭാശ്ച ഭദ്രപീഠം സ്വലംകൃതമ് ।
2.15,4 ।
രഥഃ ച സമ്യഗാസ്തീര്ണോ ഭാസ്വതാ വ്യാഘ്രചര്മണാ ।
ഗംഗായമുനയോഃപുണ്യാത്സംഗമാദാഹൃതം ജലമ് ॥ 4 ॥
യാശ്ചാന്യാ സ്സരിതഃ പുണ്യാ ഹ്രദാഃ കൂപാ സ്സരാംസി ച ।
പ്രാഗ്വാഹാശ്ചോര്ധ്വവാഹാശ്ച തിര്യഗ്വാഹാ സ്സമാഹിതാഃ ॥ 5 ॥
താഭ്യശ്ചൈവാഹൃതം തോയം സമുദ്രേഭ്യശ്ച സർവശഃ ।
സലാജാഃ ക്ഷീരിഭിശ്ഛന്നാ ഘടാഃ കാംചനരാജതാഃ ॥ 6 ॥
പദ്മോത്പലയുതാ ഭാംതി പൂര്ണാഃ പരമവാരിണാ ।
ക്ഷൌദ്രം ദധി ഘൃതം ലാജാ ദര്ഭാ സ്സുമനസഃ പയഃ ॥ 7 ॥
വേശ്യാശ്ചൈവ ശുഭാചാരാ സ്സർവാഭരണഭൂഷിതാഃ ।
ചംദ്രാംശുവികചപ്രഖ്യം കാംചനം രത്നഭൂഷിതമ് ॥ 8 ॥
സജ്ജം തിഷ്ഠതി രാമസ്യ വാലവ്യജനമുത്തമമ് ।
ചംദ്രമംഡലസംകാശമാതപത്രം ച പാംഡുരമ് ॥ 9 ॥
സജ്ജം ദ്യുതികരം ശ്രീമദഭിഷേകപുരസ്കൃതമ് ।
പാംഡുരശ്ച വൃഷസ്സജ്ജഃ പാംഡുരോഽശ്വശ്ച സുസ്ഥിതഃ ॥ 10 ॥
പ്രസൃതശ്ച ഗജഃശ്രീമാനൌപവാഹ്യഃ പ്രതീക്ഷതേ ।
അഷ്ടൌ ച കന്യാ മാംഗല്യാ സ്സർവാഭരണഭൂഷിതാഃ ॥ 11 ॥
വാദിത്രാണി ച സർവാണി വംദിനശ്ച തഥാഽപരേ ।
ഇക്ഷ്വാകൂണാം യഥാ രാജ്യേ സംഭ്രിയേതാഭിഷേചനമ് ॥ 12 ॥
തഥാജാതീയമാദായ രാജപുത്രാഭിഷേചനമ് ।
തേ രാജവചനാത്തത്ര സമവേതാമഹീപതിമ് ॥ 13 ॥
അപശ്യംതോഽബ്രുവന് കോ നു രാജ്ഞോ നഃ പ്രതിവേദയേത് ।
ന പശ്യാമശ്ച രാജാനമുദിതശ്ച ദിവാകരഃ ॥ 14 ॥
യൌവരാജ്യാഭിഷേകശ്ച സജ്ജോ രാമസ്യ ധീമതഃ ।
ഇതി തേഷു ബ്രുവാണേഷു സാർവഭൌമാന് മഹീപതീന് ॥ 15 ॥
അബ്രവീത്താനിദം സർവാന്സുമംത്രോ രാജസത്കൃതഃ ।
രാമം രാജ്ഞോ നിയോഗേന ത്വരയാ പ്രസ്ഥിതോഽസ്മ്യഹമ് ॥ 16 ॥
പൂജ്യാ രാജ്ഞോ ഭവംതസ്തു രാമസ്യ ച വിശേഷതഃ ।
അയം പൃച്ഛാമി വചനാത്സുഖമായുഷ്മതാമഹമ് ॥ 17 ॥
രാജ്ഞഃ സംപ്രതി ബുദ്ധസ്യ യച്ചാഗമനകാരണമ് ।
ഇത്യുക്ത്വാഽംതഃ പുരദ്വാരമാജഗാമ പുരാണവിത് ॥ 18 ॥
സദാഽസക്തം ച തദ്വേശ്മ സുമംത്രഃ പ്രവിവേശ ഹ ।
തുഷ്ടാവാസ്യ തദാ വംശം പ്രവിശ്യ സ വിശാംപതേഃ ॥ 19 ॥
ശയനീയം നരേംദ്രസ്യ തദാഽഽസാദ്യ വ്യതിഷ്ഠത ।
സോഽത്യാസാദ്യ തു തദ്വേശ്മ തിരസ്കരണിമംതരാ ॥ 20 ॥
ആശീര്ഭിര്ഗുണയുക്താഭി രഭിതുഷ്ടാവ രാഘവമ് ।
സോമസൂര്യൌ ച കാകുത്സ്ഥ ശിവവൈശ്രവണാവപി ॥ 21 ॥
വരുണശ്ചാഗ്നിരിംദ്രശ്ച വിജയം പ്രദിശംതു തേ ।
ഗതാ ഭഗവതീ രാത്രിരഹഃ ശിവമുപസ്ഥിതമ് ॥ 22 ॥
ബുദ്ധ്യസ്വ നൃപശാര്ദൂല കുരു കാര്യമനംതരമ് ।
ബ്രാഹ്മണാ ബലമുഖ്യാശ്ച നൈഗമാശ്ചാഗതാ നൃപ ॥ 23 ॥
ദര്ശനം തേഽഭികാംക്ഷംതേ പ്രതിബുധ്യസ്വ രാഘവ ।
സ്തുവംതം തം തദാ സൂതം സുമംത്രം മംത്രകോവിദമ് ॥ 24 ॥
പ്രതിബുധ്യ തതോ രാജാ ഇദം വചനമബ്രവീത് ।
രാമമാനയ സൂതേതി യദസ്യഭിഹിതോഽനയാ ॥ 25 ॥
കിമിദം കാരണം യേന മമാജ്ഞാ പ്രതിഹന്യതേ ।
ന ചൈവ സംപ്രസുപ്തോഽഹമാനയേഹാശു രാഘവമ് ॥ 26 ॥
ഇതി രാജാ ദശരഥ സ്സൂതം തത്രാന്വശാത്പുനഃ ।
സ രാജവചനം ശ്രുത്വാ ശിരസാ പ്രതിപൂജ്യ തമ് ॥ 27 ॥
നിര്ജഗാമ നൃപാവാസാന്മന്യമാനഃ പ്രിയം മഹത് ।
പ്രസന്നോ രാജമാര്ഗം ച പതാകാധ്വജശോഭിതമ് ॥ 28 ॥
ഹൃഷ്ടഃ പ്രമുദിത സ്സൂതോ ജഗാമാശു വിലോകയന് ।
സ സൂതസ്തത്ര ശുശ്രാവ രാമാധികരണാഃ കഥാഃ ॥ 29 ॥
അഭിഷേചനസംയുക്താസ്സർവലോകസ്യ ഹൃഷ്ടവത് ।
തതോ ദദര്ശ രുചിരം കൈലാസശിഖരപ്രഭമ് ॥ 30 ॥
രാമവേശ്മ സുമംത്രസ്തു ശക്രവേശ്മസമപ്രഭമ് ।
മഹാകവാടവിഹിതം വിതര്ദിശതശോഭിതമ് ॥ 31 ॥
കാംചനപ്രതിമൈകാഗ്രം മണിവിദ്രുമതോരണമ് ।
ശാരദാഭ്രഘനപ്രഖ്യം ദീപ്തം മേരുഗുഹോപമമ് ॥ 32 ॥
മണിഭിർവരമാല്യാനാം സമുഹദ്ഭിരലംകൃതമ് ।
മുക്താമണിഭിരാകീര്ണം ചംദനാഗരൂധൂപിതമ് ॥ 33 ॥
ഗംധാന്മനോജ്ഞാന് വിസൃജദ്ദാര്ദുരം ശിഖരം യഥാ ।
സാരസൈശ്ച മയൂരൈശ്ച വിനദദ്ഭിർവിരാജിതമ് ॥ 34 ॥
സുകൃതേഹാമൃഗാകീര്ണം സുകീര്ണം ഭക്തിഭിസ്തഥാ ।
മനശ്ചക്ഷുശ്ച ഭൂതാനാമാദദത്തിഗ്മതേജസാ ॥ 35 ॥
ചംദ്രഭാസ്കരസംകാശം കുബേരഭവനോപമമ് ।
മഹേംദ്രധാമപ്രതിമം നാനാപക്ഷിസമാകുലമ് ॥ 36 ॥
മേരുശൃംഗസമം സൂതോ രാമവേശ്മ ദദര്ശ ഹ ।
ഉപസ്ഥിതൈഃസമാകീര്ണം ജനൈരംജലികാരിഭിഃ ॥ 37 ॥
ഉപാദായ സമാക്രാംതൈസ്തഥാ ജാനപദൈര്ജനൈഃ ।
രാമാഭിഷേകസുമുഖൈരുന്മുഖൈസ്സമലംകൃതമ് ॥ 38 ॥
മഹാമേഘസമപ്രഖ്യമുദഗ്രം സുവിഭൂഷിതമ് ।
നാനാരത്നസമാകീര്ണം കുബ്ജകൈരാതകാവൃതമ് ॥ 39 ॥
സ വാജിയുക്തേന രഥേന സാരഥിഃ നരാകുലം രാജകുലം വിരാജയന് ।
വരൂഥിനാ രാമഗൃഹാഭിപാതിനാ പുരസ്യ സർവസ്യ മനാംസി ഹര്ഷയന് ॥ 40 ॥
തതസ്സമാസാദ്യ മഹാധനം മഹത് പ്രഹൃഷ്ടരോമാ സ ബഭൂബ സാരഥിഃ ।
മൃര്ഗൈര്മയൂരൈശ്ച സമാകുലോല്ബണം ഗൃഹം വരാര്ഹസ്യ ശചീപതേരിവ ॥ 41 ॥
സ തത്ര കൈലാസനിഭാസ്സ്വലംകൃതാഃ പ്രവിശ്യ കക്ഷ്യാസ്ത്രിദശാലയോപമാഃ ।
പ്രിയാന്വരാന് രാമമതേ സ്ഥിതാന് ബഹൂന് വ്യപോഹ്യ ശുദ്ധാംതമുപസ്ഥിതോ രഥീ ॥ 42 ॥
സ തത്ര ശുശ്രാവ ച ഹര്ഷയുക്താഃ രാമാഭിഷേകാര്ഥകൃതാ ജനാനാമ് ।
നരേംദ്രസൂനോരഭിമംഗലാര്ഥാഃ സർവസ്യ ലോകസ്യ ഗിരഃ പ്രഹൃഷ്ടഃ ॥ 43 ॥
മഹേംദ്രസദ്മപ്രതിമം തു വേശ്മ രാമസ്യ രമ്യം മൃഗപക്ഷി ജുഷ്ടമ് ।
ദദര്ശ മേരോരിവ ശ്രുംഗമുച്ചം വിഭ്രാജമാനം പ്രഭയാ സുമംത്രഃ ॥ 44 ॥
ഉപസ്ഥിതൈരംജലികാരകൈശ്ച സോപായനൈര്ജാനപദൈര്ജനൈശ്ച ।
കോട്യാ പരാര്ധൈശ്ച വിമുക്തയാനൈഃ സമാകുലം ദ്വാരപഥം ദദര്ശ ॥ 45 ॥
തതോ മഹാമേഘമഹീധരാഭം പ്രഭിന്നമത്യംകുശമത്യസഹ്യമ് ।
രാമൌപവാഹ്യം രുചിരം ദദര്ശ ശത്രുംജയം നാഗമുദഗ്രകായമ് ॥ 46 ॥
സ്വലംകൃതാന് സാശ്വരഥാന് സകുംജരാ നമാത്യ മുഖ്യാംശ്ച ദദര്ശ വല്ലഭാന് ।
വ്യപോഹ്യ സൂതസ്സഹിതാന് സമംതതഃ സമൃദ്ധമംതഃപുരമാവിവേശ ഹ ॥ 47 ॥
തദംദ്രികൂടാചലമേഘസന്നിഭം മഹാവിമാനോപമവേശ്മസംയുതമ് ।
അവാര്യമാണഃ പ്രവിവേശ സാരഥിഃ പ്രഭൂതരത്നം മകരോ യഥാര്ണവമ് ॥ 48 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ പംചദശസ്സര്ഗഃ ॥
