શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ સપ્તાશીતિતમસ્સર્ગઃ ।
ગુહસ્ય વચનં શ્રુત્વા ભરતો ભૃશમપ્રિયમ્ ।
ધ્યાનં જગામ તત્રૈવ યત્ર તચ્છ્રુતમપ્રિયમ્ ॥ 1 ॥
સુકુમારો મહાસત્ત્વસ્સિંહસ્કંધો મહાભુજઃ ।
પુંડરીકવિશાલાક્ષ સ્તરુણઃ પ્રિયદર્શનઃ ॥ 2 ॥
પ્રત્યાશ્વસ્ય મુહૂર્તં તુ કાલં પરમદુર્મનાઃ ।
પપાત સહસા તોત્રૈર્હ્યતિવિદ્ધ ઇવ દ્વિપઃ ॥ 3 ॥
તદવસ્થં તુ ભરતં શત્રુઘ્નોઽનંતરસ્થિતઃ ।
પરિષ્વજ્ય રુરોદોચ્ચૈર્વિસંજ્ઞશ્શોકકર્શિતઃ ॥ 4 ॥
તતસ્સર્વાસ્સમાપેતુર્માતરો ભરતસ્ય તાઃ ।
ઉપવાસકૃશા દીના ભર્તૃવ્યસનકર્શિતાઃ ॥ 5 ॥
તાશ્ચ તં પતિતં ભૂમૌ રુદંત્યઃ પર્યવારયન્ ।
કૌસલ્યા ત્વનુસૃત્યૈનં દુર્મનાઃ પરિષસ્વજે ॥ 6 ॥
વત્સલા સ્વં યથા વત્સમુપગૂહ્ય તપસ્વિની ।
પરિપપ્રચ્છ ભરતં રુદંતી શોકલાલસા ॥ 7 ॥
પુત્ર વ્યાધિર્ન તે કચ્ચિચ્છરીરં પરિબાધતે ।
અદ્ય રાજકુલસ્યાસ્ય ત્વદધીનં હિ જીવિતમ્ ॥ 8 ॥
ત્વાં દૃષ્ટ્વા પુત્ર જીવામિ રામે સભ્રાતૃકેગતે ।
વૃત્તે દશરથે રાજ્ઞિ નાથ એકસ્ત્વમદ્ય નઃ ॥ 9 ॥
કચ્ચિન્ન લક્ષ્મણે પુત્ર શ્રુતં તે કિંચદપ્રિયમ્ ।
પુત્રે વાઽપ્યેકપુત્રાયા સ્સહભાર્યે વનં ગતે ॥ 10 ॥
સ મુહૂર્તં સમાશ્વસ્ય રુદન્નેવ મહાયશાઃ ।
કૌસલ્યાં પરિસાંત્વેદ્યં ગુહં વચનમબ્રવીત્ ॥ 11 ॥
ભ્રાતા મે ક્વાવસદ્રાત્રૌ ક્વ સીતા ક્વ ચ લક્ષ્મણઃ ।
અસ્વપચ્છયને કસ્મિન્ કિં ભુક્ત્વા ગુહ શંસ મે ॥ 12 ॥
સોઽબ્રવીદ્ભરતં હૃષ્ટો નિષાદાધિપતિર્ગુહઃ ।
યદ્વિધં પ્રતિપેદે ચ રામે પ્રિયહિતેઽતિથૌ ॥ 13 ॥
અન્નમુચ્ચાવચં ભક્ષાઃ ફલાનિ વિવિધાનિ ચ ।
રામાયાભ્યવહારાર્થં બહુચોપહૃતં મયા ॥ 14 ॥
તત્સર્વં પ્રત્યનુજ્ઞાસીદ્રામ સ્સત્યપરાક્રમઃ ।
ન તુ તત્પ્રત્યગૃહ્ણાત્સ ક્ષત્રધર્મમનુસ્મરન્ ॥ 15 ॥
ન હ્યસ્માભિઃ પ્રતિગ્રાહ્યં સખે દેયં તુ સર્વદા ।
ઇતિ તેન વયં રાજન્નનુનીતા મહાત્મના ॥ 16 ॥
લક્ષ્મણેન સમાનીતં પીત્વા વારિ મહાયશાઃ ।
ઔપવાસ્યં તદાઽકાર્ષીદ્રાઘવસ્સહ સીતયા ॥ 17 ॥
તતસ્તુ જલશેષેણ લક્ષ્મણોઽપ્યકરોત્તદા ।
વાગ્યતાસ્તે ત્રય સ્સંધ્યાં સમુપાસત સંહિતાઃ ॥ 18 ॥
સૌમિત્રિસ્તુ તતઃ પશ્ચાદકરોત્સ્વાસ્તરં શુભમ્ ।
સ્વયમાનીય બર્હીંષિ ક્ષિપ્રં રાઘવકારણાત્ ॥ 19 ॥
તસ્મિન્સમાવિશદ્રામ સ્સ્વાસ્તરે સહ સીતયા ।
પ્રક્ષાલ્ય ચ તયોઃ પાદાવપચક્રામ લક્ષ્મણઃ ॥ 20 ॥
એતત્તદિંગુદીમૂલમિદમેવ ચ તત્તૃણમ્ ।
યસ્મિન્રામશ્ચ સીતા ચ રાત્રિં તાં શયિતાવુભૌ ॥ 21 ॥
નિયમ્ય પૃષ્ઠે તુ તલાંગુલિત્રવાન્ શરૈસ્સુપૂર્ણાવિષુધી પરંતપઃ ।
મહાદ્ધનુ સ્સજ્યમુપોહ્ય લક્ષ્મણો નિશામતિષ્ઠત્પરિતોઽસ્ય કેવલમ્ ॥ 22 ॥
તત સ્ત્વહંચોત્તમબાણચાપધૃત્ સ્થિતોઽભવં તત્ર સ યત્ર લક્ષ્મણઃ ।
અતંદ્રિતૈર્જ્ઞાતિભિરાત્તકાર્મુકૈર્મહેંદ્રકલ્પં પરિપાલયંસ્તદા ॥ 23 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે સપ્તાશીતિતમસ્સર્ગઃ ॥
