શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ ચતુર્નવતિતમસ્સર્ગઃ ।
દીર્ઘકાલોષિત સ્તસ્મિન્ગિરૌ ગિરિવનપ્રિયઃ ।
વૈદેહ્યાઃ પ્રિયમાકાંક્ષન્સ્વં ચ ચિત્તં વિલોભયન્ ॥ 1 ॥
અથ દાશરથિશ્ચિત્રં ચિત્રકૂટમદર્શયત્ ।
ભાર્યામમરસંકાશ શ્શચીમિવ પુરંદરઃ ॥ 2 ॥
દીર્ઘકાલોષિત સ્તસ્મિન્ગિરૌ ગિરિવનપ્રિયઃ ।
વૈદેહ્યાઃ પ્રિયમાકાંક્ષન્સ્વં ચ ચિત્તં વિલોભયન્ ॥ 3 ॥
અથ દાશરથિશ્ચિત્રં ચિત્રકૂટમદર્શયત્ ।
ભાર્યામમરસંકાશ શ્શચીમિવ પુરંદરઃ ॥ 4 ॥
ન રાજ્યાદ્ભ્રંશનં ભદ્રે ન સુહૃદ્ભિર્વિનાભવઃ ।
મનો મે બાધતે દૃષ્ટ્વા રમણીયમિમં ગિરિમ્ ॥ 5 ॥
પશ્યેમમચલં ભદ્રે નાનાદ્વિજગણાયુતમ્ ।
શિખરૈઃ ખમિવોદ્વિદ્ધૈર્ધાતુમદ્ભિર્વિભૂષિતમ્ ॥ 6 ॥
કેચિદ્રજતસંકાશાઃ કેચિત્ક્ષતજસંનિભાઃ ।
પીતમાંજિષ્ટવર્ણાશ્ચ કેચિન્મણિવરપ્રભાઃ ॥ 7 ॥
પુષ્યાર્કકેતકાભાશ્ચ કેચિજ્જ્યોતીરસપ્રભાઃ ।
વિરાજંતેઽચલેંદ્રસ્ય દેશા ધાતુવિભૂષિતાઃ ॥ 8 ॥
નાનામૃગગણદ્વીપિતરર્ક્ષ્વૃક્ષગણૈર્વુતઃ ।
અદુષ્ટૈર્ભાત્યયં શૈલો બહુપક્ષિસમાયુતઃ ॥ 9 ॥
આમ્રજંબ્વસનૈર્લોધ્રૈઃ પ્રિયાલૈઃ પનસૈર્ધવૈઃ ।
અંકોલૈર્ભવ્યતિનિશૈર્બિલ્વતિંદુક વેણુભિઃ ॥ 10 ॥
કાશ્મર્યરિષ્ટવરુણૈર્મધૂકૈસ્તિલકૈસ્તથા ।
બદર્યામલકૈર્નીપૈર્વેત્રધન્વનબીજકૈઃ ॥ 11 ॥
પુષ્પવદ્ભિઃ ફલોપેતૈશ્છાયાવદ્ભિર્મનોરમૈઃ ।
એવમાદિભિરાકીર્ણઃ શ્રિયં પુષ્યત્યયં ગિરિઃ ॥ 12 ॥
શૈલપ્રસ્થેષુ રમ્યેષુ પશ્યેમાન્ રોમહર્ષણાન્ ।
કિન્નરાન્ દ્વંદ્વશો ભદ્રે રમમાણાન્મનસ્વિનઃ ॥ 13 ॥
શાખાવસક્તાન્ ખડ્ગાંશ્ચ પ્રવરાણ્યંબરાણિ ચ ।
પશ્ય વિદ્યાધરસ્ત્રીણાં ક્રીડોદ્ધેશાન્મનોરમાન્ ॥ 14 ॥
જલપ્રપાતૈરુદ્ભેદૈર્નિષ્યંદૈશ્ચ ક્વચિત્ક્વચિત્ ।
સ્રવદ્ભિર્ભાત્યયં શૈલ સ્સ્રવન્મદ ઇવ દ્વિપઃ ॥ 15 ॥
ગુહાસમીરણો ગંધાન્નાનાપુષ્પભવાન્વહન્ ।
ઘ્રાણતર્પણમભ્યેત્ય કં નરં ન પ્રહર્ષયેત્ ॥ 16 ॥
યદીહ શરદોઽનેકાસ્ત્વયા સાર્ધમનિંદિતે ।
લક્ષ્મણેન ચ વત્સ્યામિ ન માં શોકઃ પ્રધક્ષ્યતિ ॥ 17 ॥
બહુપુષ્પફલે રમ્યે નાનાદ્વિજગણાયુતે ।
વિચિત્રશિખરે હ્યસ્મિન્રતવાનસ્મિ ભામિનિ ॥ 18 ॥
અનેન વનવાસેન મયા પ્રાપ્તં ફલદ્વયમ્ ।
પિતુશ્ચાનૃણતા ધર્મે ભરતસ્ય પ્રિયં તથા ॥ 19 ॥
વૈદેહિ રમસે કચ્ચિચ્ચિત્રકૂટે મયા સહ ।
પશ્યંતી વિવિધાન્ભાવાન્મનોવાક્કાયસમ્મતાન્ ॥ 20 ॥
ઇદમેવામૃતં પ્રાહૂ રાજ્ઞિ રાજર્ષયઃ પરે ।
વનવાસં ભવાર્થાય પ્રેત્ય મે પ્રપિતામહાઃ ॥ 21 ॥
શિલા શ્શૈલસ્ય શોભંતે વિશાલા શ્શતશોઽભિતઃ ।
બહુલા બહુલૈર્વર્ણૈર્નીલપીતસિતારુણૈઃ ॥ 22 ॥
નિશિભાંત્યચલેંદ્રસ્ય હુતાશનશિખા ઇવ ।
ઓષધ્યઃ સ્વપ્રભાલક્ષ્મ્યા ભ્રાજમાના સ્સહસ્રશઃ ॥ 23 ॥
કેચિત્ ક્ષયનિભા દેશાઃ કેચિદુદ્યાનસન્નિભાઃ ।
કેચિદેકશિલા ભાંતિ પર્વતસ્યાસ્ય ભામિનિ ॥ 24 ॥
ભિત્ત્વેવ વસુધાં ભાતિ ચિત્રકૂટસ્સમુત્થિતઃ ।
ચિત્રકૂટસ્ય કૂટોઽસૌ દૃશ્યતે સર્વત શ્શુભઃ ॥ 25 ॥
કુષ્ઠસ્થગરપુન્નાગ ભૂર્જપત્રોત્તરચ્છદાન્ ।
કામિનાં સ્વાસ્તરાન્પશ્ય કુશેશયદલાયુતાન્ ॥ 26 ॥
મૃદિતાશ્ચાપવિદ્ધાશ્ચ દૃશ્યંતે કમલસ્રજઃ ।
કામિભિર્વનિતે પશ્ય ફલાનિ વિવિધાનિ ચ ॥ 27 ॥
વસ્વૌકસારાં નલિનીમત્યેતીવોત્તરાન્કુરૂન્ ।
પર્વતશ્ચિત્રકૂટોઽસૌ બહુમૂલફલોદકઃ ॥ 28 ॥
ઇમં તુ કાલં વનિતે વિજહ્રિવાંસ્ત્વયા ચ સીતે સહ લક્ષ્મણેન ચ ।
રતિં પ્રપત્સ્યે કુલધર્મવર્ધનીં સતાં પથિ સ્વૈર્નિયમૈઃ પરૈઃ સ્થિતઃ ॥ 29 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે ચતુર્નવતિતમસ્સર્ગઃ ॥
