શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ ચતુર્દશસ્સર્ગઃ ।
અથ પંચવટીં ગચ્છન્નંતરા રઘુનંદનઃ ।
આસસાદ મહાકાયં ગૃધ્રં ભીમપરાક્રમમ્ ॥ 1 ॥
તં દૃષ્ટ્વા તૌ મહાભાગૌ વટસ્થં રામલક્ષ્મણૌ ।
મેનાતે રાક્ષસં પક્ષિં બ્રુવાણૌ કો ભવાનિતિ ॥ 2 ॥
સ તૌ મધુરયા વાચા સૌમ્યયા પ્રીણયન્નિવ ।
ઉવાચ વત્સ માં વિદ્ધિ વયસ્યં પિતુરાત્મનઃ ॥ 3 ॥
સ તં પિતૃસખં બુદ્ધ્વા પૂજયામાસ રાઘવઃ ।
સ તસ્ય કુલમવ્યગ્રમથ પપ્રચ્છ નામ ચ ॥ 4 ॥
રામસ્ય વચનં શ્રુત્વા સર્વભૂતસમુદ્ભવમ્ ।
આચચક્ષે દ્વિજસ્તસ્મૈ કુલમાત્માનમેવ ચ ॥ 5 ॥
પૂર્વકાલે મહાબાહો યે પ્રજાપતયોઽભવન્ ।
તાન્મે નિગદતસ્સર્વાનાદિતશ્શૃણુ રાઘવ ॥ 6 ॥
કર્દમઃ પ્રથમસ્તેષાં વિક્રીતસ્તદનંતરઃ ।
શેષશ્ચ સંશ્રયશ્ચૈવ બહુપુત્રશ્ચ વીર્યવાન્ ॥ 7 ॥
સ્થાણુર્મરીચિરત્રિશ્ચ ક્રતુશ્ચૈવ મહાબલઃ ।
પુલસ્ત્યશ્ચાંગિરાશ્ચૈવ પ્રચેતાઃ પૂલહસ્તથા ॥ 8 ॥
દક્ષો વિવસ્વાનપરોઽરિષ્ટનેમિશ્ચ રાઘવ ।
કાશ્યપશ્ચ મહાતેજાસ્તેષામાસીચ્ચ પશ્ચિમઃ ॥ 9 ॥
પ્રજાપતેસ્તુ દક્ષસ્ય બભૂવુરિતિ વિશ્રુતમ્ ।
ષષ્ટિર્દુહિતરો રામ યશસ્વિન્યો મહાયશઃ ॥ 10 ॥
કાશ્યપઃ પ્રતિજગ્રાહ તાસામષ્ટૌ સુમધ્યમાઃ ।
અદિતિં ચ દિતિં ચૈવ દનુમપ્યથ કાલિકામ્ ॥ 11 ॥
તામ્રાં ક્રોધવશાં ચૈવ મનું ચાપ્યનલામપિ ।
તાસ્તુ કન્યાસ્તતઃ પ્રીતઃ કાશ્યપઃ પુનરબ્રવીત્ ॥ 12 ॥
પુત્રાં સ્સ્રૈલોક્યભર્તૃન્વૈ જનયિષ્યથ મત્સમાન્ ।
અદિતિસ્તન્મના રામ દિતિશ્ચ મનુજર્ષભ ॥ 13 ॥
કાલિકા ચ મહાબાહો શેષાસ્ત્વમનસોઽભવન્ ।
અદિત્યાં જજ્ઞિરે દેવાત્રયસ્ત્રિંશદરિંદમ ॥ 14 ॥
આદિત્યા વસવો રુદ્રા હ્યશ્વિનૌ ચ પરંતપ ।
દિતિસ્ત્વજનયત્પુત્રાન્ દૈત્યાંસ્તાત યશસ્વિનઃ ॥ 15 ॥
તેષામિયં વસુમતી પુરાઽસીત્સવનાર્ણવા ।
દનુસ્ત્વજનયત્પુત્રમશ્વગ્રીવમરિંદમ ॥ 16 ॥
નરકં કાલકંચૈવ કાલિકાપિ વ્યજાયત ।
ક્રૌંચીં ભાસીં તથા શ્યેનીં ધૃતરાષ્ટ્રીં તથા શુકીમ્ ॥ 17 ॥
તામ્રાપિ સુષુવે કન્યાઃ પંચૈતા લોકવિશ્રુતાઃ ।
ઉલૂકાંજનયત્ક્રૌંચી ભાસી ભાસાન્વ્યજાયત ॥ 18 ॥
શ્યેની શ્યેનાંશ્ચ ગૃધ્રાંશ્ચ વ્યજાયત સુતેજસઃ ।
ધૃતરાષ્ટ્રીતુ હંસાંશ્ચ કલહંસાંશ્ચ સર્વશઃ ॥ 19 ॥
ચક્રવાકાંશ્ચ ભદ્રં તે વિજજ્ઞે સાપિ ભામિની ।
શુકી નતાં વિજજ્ઞે તુ નતાયા વિનતા સુતા ॥ 20 ॥
દશ ક્રોધવશા રામ વિજજ્ઞે હ્યાત્મસંભવાઃ ।
મૃગીં ચ મૃગમંદાં ચ હરીં ભદ્રમદામપિ ॥ 21 ॥
માતંગીમપિ શાર્દૂલીં શ્વેતાં ચ સુરભિં તથા ।
સર્વલક્ષણસંપન્નાં સુરસાં કદ્રુકામપિ ॥ 22 ॥
અપત્યં તુ મૃગાસ્સર્વે મૃગ્યા નરવરોત્તમ ।
ઋક્ષાશ્ચ મૃગમંદાયાસ્સૃમરાશ્ચમરા સ્તથા ॥ 23 ॥
હર્યાશ્ચ હરયોઽપત્યં વાનરાશ્ચ તરસ્સ્વિનઃ ।
તતસ્ત્વિરાવતીં નામ જજ્ઞે ભદ્રમદા સુતામ્ ॥ 24 ॥
તસ્યાસ્ત્વૈરાવતઃ પુત્રો લોકનાથો મહાગજઃ ।
માતંગ્યા સ્ત્વથ માતંગા અપત્યં મનુજર્ષભ ॥ 25 ॥
ગોલાંગૂલાંશ્ચ શાર્દૂલી વ્યાઘ્રાંશ્ચાજનયત્સુતાન્ ।
દિશાગજાંશ્ચ કાકુત્સ્થ શ્વેતાપ્યજનયત્સુતાન્ ॥ 26 ॥
તતો દુહિતરૌ રામ સુરભિર્દ્વેવ્યજાયત ।
રોહિણીં નામ ભદ્રં તે ગંધર્વીં ચ યશસ્સ્વિનીમ્ ॥ 27 ॥
રોહિણ્યજનયદ્ ગાવો ગંધર્વી વાજિનઃ સુતાન્ ।
સુરસાઽજનયન્નાગાન્રામ કદ્રૂસ્તુ પન્નગાન્ ॥ 28 ॥
મનુર્મનુષ્યાન્ જનયદ્રામ પુત્રાન્ યશસ્વિનઃ ।
બ્રાહ્મણાન્ ક્ષત્રિયાન્ વૈશ્યાન્ શૂદ્રાંશ્ચ મનુજર્ષભ ॥ 29 ॥
સર્વાન્ પુણ્યફલાન્વૃક્ષાનનલાપિ વ્યજાયત ।
વિનતા ચ શુકીપૌત્રી કદ્રૂશ્ચ સુરસાસ્વસા ॥ 30 ॥
કદ્રૂર્નાગં સહસ્રાસ્યં વિજજ્ઞે ધરણીધરમ્ ।
દ્વૌ પુત્રૌ વિનતાયાસ્તુ ગરુડોઽરુણ એવ ચ ॥ 31 ॥
તસ્માજ્જાતોઽહમરુણાત્સંપાતિસ્તુ મમાગ્રજઃ ।
જટાયુરિતિ માં વિદ્ધિ શ્યેનીપુત્રમરિંદમ ॥ 32 ॥
સોઽહં વાસસહાયસ્તે ભવિષ્યામિ યદીચ્છસિ ।
ઇદં દુર્ગં હિ કાંતારં મૃગરાક્ષસ સેવિતમ્ ॥ 33 ॥
સીતાં ચ તાત રક્ષિષ્યે ત્વયિ યાતે સલક્ષ્મણે ।
જટાયુષં તં પ્રતિપૂજ્ય રાઘવો મુદા પરિષ્વજ્ય ચ સન્નતોઽભવત્ ।
પિતુર્હિ શુશ્રાવ સખિત્વમાત્મવાન્ જટાયુષા સંકથિતં પુનઃ પુનઃ ॥ 34 ॥
સ તત્ર સીતાં પરિદાય મૈથિલીં સહૈવ તેનાતિબલેન પક્ષિણા ।
જગામ તાં પંચવટીં સલક્ષ્મણો રિપૂંદિધક્ષંછલભાનિ વાનલઃ ॥ 35 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે ચતુર્દશસ્સર્ગઃ ॥
