શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાંડમ્ ।
અથ દ્વિચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।
એવમુક્ત્વા તુ વચનં મારીચો રાવણં તતઃ ।
ગચ્છાવેત્યબ્રવીદ્દીનો ભયાદ્રાત્રિંચરપ્રભોઃ ॥ 1 ॥
દૃષ્ટશ્ચાહં પુનસ્તેન શરચાપાસિધારિણા ।
મદ્વધોદ્યતશસ્ત્રેઽણ વિનષ્ટં જીવિતં ચ મે ॥ 2 ॥
ન હિ રામં પરાક્રમ્ય જીવન્પ્રતિનિવર્તતે ।
વર્તતે પ્રતિરૂપોઽસૌ યમદંડહતસ્ય તે ॥ 3 ॥
કિં નુ શક્યં મયા કર્તુમેવં ત્વયિ દુરાત્મનિ ।
એષ ગચ્છામ્યહં તાત સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ નિશાચર ॥ 4 ॥
પ્રહૃષ્ટસ્ત્વભવત્તેન વચનેન સ રાવણઃ ।
પરિષ્વજ્ય સુસંશ્લિષ્ટમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 5 ॥
એતચ્છૌંડીર્યયુક્તં તે મચ્છંદવશવર્તિનઃ ।
ઇદાનીમસિ મારીચઃ પૂર્વમન્યો નિશાચરઃ ॥ 6 ॥
આરુહ્યતામયં શીઘ્રં રથો રત્નવિભૂષિતઃ ।
મયા સહ તથા યુક્તઃ પિશાચવદનૈઃ ખરૈઃ ॥ 7 ॥
પ્રલોભયિત્વા વૈદેહીં યથેષ્ટં ગંતુમર્હસિ ।
તાં શૂન્યે પ્રસભં સીતામાનયિષ્યામિ મૈથિલીમ્ ॥ 8 ॥
તતો રાવણમારીચૌ વિમાનમિવ તં રથમ્ ।
આરુહ્ય યયતુશ્શીઘ્રં તસ્માદાશ્રમમંડલાત્ ॥ 9 ॥
તથૈવ તત્ર પશ્યંતૌ પત્તનાનિ વનાનિ ચ ।
ગીરીંશ્ચ સરિતસ્સર્વા રાષ્ટ્રાણિ નગરાણિ ચ ॥ 10 ॥
સમેત્ય દંડકારણ્યં રાઘવસ્યાશ્રમં તતઃ ।
દદર્શ સહ મારીચો રાવણો રાક્ષસાધિપઃ ॥ 11 ॥
અવતીર્ય રથાત્તસ્માત્તતઃ કાંચનભૂષણાત્ ।
હસ્તે ગૃહીત્વા મારીચં રાવણો વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 12 ॥
એતદાશ્રમપદં દૃશ્યતે કદલીવૃતમ્ ।
ક્રિયતાં તત્સખે શીઘ્રં યદર્થં વયમાગતાઃ ॥ 13 ॥
સ રાવણવચશ્શ્રુત્વા મારીચો રાક્ષસસ્તદા ।
મૃગો ભૂત્વાઽશ્રમદ્વારિ રામસ્ય વિચચાર હ ॥ 14 ॥
સ તુ તદ્રૂપમાસ્થાય મહદદ્ભુતદર્શનમ્ ।
મણિપ્રવરશૃંગાગ્રસ્સિતાસિતમુખાકૃતિઃ ॥ 15 ॥
રક્તપદ્મોત્પલમુખ ઇંદ્રનીલોત્પલશ્રવાઃ ।
કિંચિદભ્યુન્નતગ્રીવ ઇંદ્રનીલદલાધરઃ ॥ 16 ॥
કુંદેંદુવજ્રસંકાશમુદરં ચાસ્ય ભાસ્વરમ્ ।
મધૂકનિભપાર્શ્વશ્ચ પદ્મકિંજલ્કસન્નિભઃ ॥ 17 ॥
વૈડૂર્યસંકાશખુરસ્તનુજંઘસ્સુસંહતઃ ।
ઇંદ્રાયુધસવર્ણેન પુચ્છેનોર્ધ્વં વિરાજતા ॥ 18 ॥
મનોહરસ્સ્નિગ્ધવર્ણો રત્નૈર્નાનાવિધૈર્વૃતઃ ।
ક્ષણેન રાક્ષસો જાતો મૃગઃ પરમશોભનઃ ॥ 19 ॥
વનં પ્રજ્વલયન્રમ્યં રામાશ્રમપદં ચ તત્ ।
મનોહરં દર્શનીયં રૂપં કૃત્વા સ રાક્ષસઃ ॥ 20 ॥
પ્રલોભનાર્થં વૈદેહ્યા નાનાધાતુવિચિત્રિતમ્ ।
વિચરન્ગચ્છતે તસ્માચ્છાદ્વલાનિ સમંતતઃ ॥ 21 ॥
રૂપ્યૈર્બિંદુશતૈશ્ચિત્રો ભૂત્વા સ પ્રિયદર્શનઃ ।
વિટપીનાં કિસલયાન્ભઙ્ત્ક્વાઽદન્વિચચાર હ ॥ 22 ॥
કદલીગૃહકં ગત્વા કર્ણિકારાનિતસ્તતઃ ।
સમાશ્રયન્મંદગતિસ્સીતાસંદર્શનં તથા ॥ 23 ॥
રાજીવચિત્રપૃષ્ઠસ્સ વિરરાજ મહામૃગઃ ।
રામાશ્રમપદાભ્યાશે વિચચાર યથાસુખમ્ ॥ 24 ॥
પુનર્ગત્વા નિવૃત્તશ્ચ વિચચાર મૃગોત્તમઃ ।
ગત્વા મુહૂર્તં ત્વરયા પુનઃ પ્રતિનિવર્તતે ॥ 25 ॥
વિક્રીડંશ્ચ ક્વચિદ્ભૂમૌ પુનરેવ નિષીદતિ ।
આશ્રમદ્વારમાગમ્ય મૃગયૂથાનિ ગચ્છતિ ॥ 26 ॥
મૃગયૂથૈરનુગતઃ પુનરેવ નિવર્તતે ।
સીતાદર્શનમાકાંક્ષન્રાક્ષસો મૃગતાં ગતઃ ॥ 27 ॥
પરિભ્રમતિ ચિત્રાણિ મંડલાનિ વિનિષ્પતન્ ।
સમુદ્વીક્ષ્ય ચ તે સર્વે મૃગા હ્યન્યે વનેચરાઃ ॥ 28 ॥
ઉપાગમ્ય સમાઘ્રાય વિદ્રવંતિ દિશો દશ ।
રાક્ષસસ્સોઽપિ તાન્વન્યાન્મૃગાન્મૃગવધે રતઃ ॥ 29 ॥
પ્રચ્છાદનાર્થં ભાવસ્ય ન ભક્ષયતિ સંસ્પૃશન્ ।
તસ્મિન્નેવ તતઃ કાલે વૈદેહી શુભલોચના ॥ 30 ॥
કુસુમાવચયવ્યગ્રા પાદપાનભ્યવર્તત ।
કર્ણિકારાનશોકાંશ્ચ ચૂતાંશ્ચ મદિરેક્ષણા ॥ 31 ॥
કુસુમાન્યવચિન્વંતી ચચાર રુચિરાનના ।
અનર્હાઽરણ્યવાસસ્ય સા તં રત્નમયં મૃગમ્ ॥ 32 ॥
મુક્તામણિ વિચિત્રાંગં દદર્શ પરમાંગના ।
સા તં રુચિરદંતોષ્ઠી રૂપ્યધાતુતનૂરુહમ્ ॥ 33 ॥
વિસ્મયોત્ફુલ્લનયના સસ્નેહં સમુદૈક્ષત ।
સ ચ તાં રામદયિતાં પશ્યન્માયામયો મૃગઃ ॥ 34 ॥
વિચચાર પુનશ્ચિત્રં દીપયન્નિવ તદ્વનમ્ ।
અદૃષ્ટપૂર્વં તં દૃષ્ટ્વા નાનારત્નમયં મૃગમ્ ॥ 35 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાંડે દ્વિચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥
