શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ એકષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ।
તતોરામોમહાતેજાધનુરાદાયવીર્યવાન્ ।
કિરીટિનંમહાકાયંકુંભકર્ણંદદર્શ હ ॥ 1 ॥
તંદૃષ્ટવારાક્ષસશ્રેષ્ઠંપર્વતાકારદર્શનમ્ ।
ક્રમમાણમિવાકાશંપુરાનારાયણંપ્રભુમ્ ॥ 2 ॥
સતોયાંબુદસંકાશંકાંચનાંગદભૂષણમ્ ।
દૃષ્ટવાપુનઃપ્રદુદ્રવાવાનરાણાંમહાચમૂઃ ॥ 3 ॥
વિદ્રુતાંવાહિનીંદૃષ્ટવાવર્ધમાનં ચ રાક્ષસમ્ ।
સવિસ્મયમિદંરામોવિભીષણમુવાચ હ ॥ 4 ॥
કોઽસૌપર્વતસંકાશઃકિરીટીહરિલોચનઃ ।
લંકાયાંદૃશ્યતેવીરઃસવિદ્યુદિવતોયદઃ ॥ 5 ॥
પૃથિવ્યાંકેતુભૂતોઽસૌમહાનેકોઽત્રદૃશ્યતે ।
યંદૃષ્ટવાવાનરાસ્સર્વેવિદ્રવંતિતતસ્તતઃ ॥ 6 ॥
આચક્ષવસુમહાન્ કોઽસૌરક્ષોવાયદિવાઽસુરઃ ।
ન મયૈવંવિધંભૂતંદૃષ્ટપૂર્વંકદાચન ॥ 7 ॥
સંપૃષ્ટોરાજપુત્રેણરામેણાક્લિષ્ટકર્મણા ।
વિભીષણોમહાપ્રાજ્ઞઃકાકુત્થ્સમિદમબ્રવીત્ ॥ 8 ॥
યેનવૈવસ્વતોયુદ્ધેવાસવશ્ચપરાજિતઃ ।
સૈષવિશ્રવસઃપુત્રઃકુંભકર્ણઃપ્રતાપવાન્ ॥ 9 ॥
અસ્યપ્રમાણસદૃશોરાક્ષસાઽન્યો ન વિદ્યતે ।
એતેનદેવાયુધિદાનવાશ્ચયક્ષાભુજંગાઃપિશિતાશનાશ્ચ ।
ગંધર્વવિદ્યાધરકિન્નરૈશ્ચસહસ્રશોરાઘવસંપ્રભગ્નાઃ ॥ 10 ॥
શૂલપાણિંવિરૂપાક્ષંકુંભકર્ણંમહાબલમ્ ।
હંતું ન શેકુસ્ત્રિદશાઃકાલોઽયમિતિમોહિતાઃ ॥ 11 ॥
પ્રકૃત્યાહ્યેષતેજસ્વીકુંભકર્ણોમહાબલઃ ।
અન્યેષાંરાક્ષસેંદ્રાણાંવરદાનકૃતંબલમ્ ॥ 12 ॥
એતેનજાતમાત્રેણક્ષુધાર્તેનમહાત્મના ।
ભક્ષિતાનિસહસ્રાણિસત્ત્વાનાંસુબહૂન્યપિ ॥ 13 ॥
તેષુસંભક્ષયમાણેષુપ્રજાભયનિપીડિતાઃ ।
યાંતિસ્મશરણંશક્રંતમપ્યર્થંન્યવેદયન્ ॥ 14 ॥
સકુન્ભકર્ણંકુપિતોમહેંદ્રોજઘાનવજ્રેણશિતેનવજ્રી ।
સશક્રવજ્રાભિહતોમહાત્માચચાલકોપાચ્ચભૃશંનનાદ ॥ 15 ॥
તસ્યનાનદ્યમાનસ્યકુંભકર્ણસ્યરક્ષસઃ ।
શ્રુત્વાનિનાદંવિત્રસ્તાઃભૂમિભૂયોવિતત્રસે ॥ 16 ॥
તત્રકોપાન્મહેંદ્રસ્યકુંભકર્ણોમહાબલઃ ।
વિકૃષ્યૈરાવતાદ્ધંતંજઘાનોરસિવાસવમ્ ॥ 17 ॥
કુંભકર્ણપ્રહારાર્તોવિજજ્વાલ સ વાસવઃ ।
તતોવિષેદુસ્સહસાદેવાબ્રહ્મર્ષિદાનવાઃ ॥ 18 ॥
પ્રજાભિસ્સહશક્રશ્ચયયૌસ્થાનંસ્વયંભુવઃ ।
કુંભકર્ણસ્યદૌરાત્મ્યંશશંસુસ્તેપ્રજાપતેઃ ॥ 19 ॥
પ્રજાનાંભક્ષણંચાપિધર્ષણં ચ દિવૌકસામ્ ।
આશ્રમધ્વંસનંચાપિપરસ્ત્રીહરણંભૃશમ્ ॥ 20 ॥
એવંપ્રજાયદિત્વેષભક્ષયિષ્યતિનિત્યશઃ ।
અચિરેણૈવકાલેનશૂન્યોલોકોભવિષ્યતિ ॥ 21 ॥
વાસવસ્યવચશ્શ્રુત્વાસર્વલોકપિતામહઃ ।
રક્ષાંસ્યાવાહયામાસકુંભકર્ણંદદર્શ હ ॥ 22 ॥
કુંભકર્ણંસમીક્ષ્યૈવવિતત્રાસપ્રજાપતિઃ ।
દૃષ્ટવાવિશ્વાસ્યચૈવૈનંસ્વયંભૂરિદમબ્રવીત્ ॥ 23 ॥
ધ્રુવંલોકવિનાશાયપૌલસ્ત્યેનાસિનિર્મિતઃ ।
તસ્માત્ત્વમદ્યપ્રભૃતિમૃતકલ્પઃશયિષ્યસે ॥ 24 ॥
બ્રહ્મશાપાભિભૂતોઽથનિપપાતાગ્રતઃપ્રભોઃ ।
તતઃપરમસંભ્રાંતોરાવણોવાક્યમબ્રવીત્ ॥ 25 ॥
વિવૃદ્ધઃકાંચનોવૃક્ષઃફલકાલેનિકૃત્યતે ।
ન નપ્તારંસ્વકંન્યાયંશપ્તુમેવંપ્રજાપતે ॥ 26 ॥
ન મિથ્યાવચનશ્ચત્વંસ્વપ્સ્યત્યેષ ન સંશયઃ ।
કાલસ્તુક્રિયતામસ્યશયનેજાગરેતથા ॥ 27 ॥
રાવણસ્યવચશ્શ્રુત્વાસ્વયંભૂરિદમબ્રવીત્ ।
શયિતાહ્યેષષણ્માસાનેકાહંજાગરિષ્યતિ ॥ 28 ॥
એકેનાહ્ના ત્વસૌ વીરશ્ચ રન્ ભૂમિં બુભુક્ષિતઃ ।
વ્યાત્તાસ્યો ભક્ષયેલ્લોકાન્ સમ્વૃદ્ધ ઇવ પાવકઃ ॥ 29 ॥
સોઽસૌવ્યસમાપન્નઃકુંભકર્ણમબોધયત્ ।
ત્વત્પરાક્રમભીતશ્ચરાજાસંપ્રતિરાવણઃ ॥ 30 ॥
સ એષનિર્ગતોવીરઃશિબિરાદ્ભીમવિક્રમઃ ।
વાનરાન્ભૃશસંકૃદ્ધોભક્ષયન્પરિધાવતિ ॥ 31 ॥
કુંભકર્ણંસમીક્ષ્યૈવહરયોઽદ્યપ્રવિદ્રુતુઃ ।
કથમેનંરણેક્રુદ્ધંવારયિષ્યંતિવાનરાઃ ॥ 32 ॥
ઉચ્યંતાંવાનરાઃસર્વેયંત્રમેતત્સમુચ્છ્રિતમ્ ।
ઇતિવિજ્ઞાયહરયોભવિષ્યંતીહનિર્ભયાઃ ॥ 33 ॥
વિભીષણવચશ્શ્રુત્વાહેતુમત્સુમુખેરિતમ્ ।
ઉવાચરાઘવોવાક્યંનીલંસેનાપતિંતદા ॥ 34 ॥
ગચ્છસૈન્યાનિસર્વાણિવ્યૂહ્યતિષ્ઠસ્વપાવકે ।
દ્વારાણ્યાદાયલંકાયાશ્ચર્યાશ્ચાપ્યથસંક્રમાન્ ॥ 35 ॥
શૈલશૃંગાણિવૃક્ષાંશ્ચશિલાશ્ચાપ્યુપસંહર ।
તિષ્ઠંતુસાયુધાસ્સર્વેસાયુધાશ્શૈલપાણયઃ ॥ 36 ॥
રાઘવેણસમાદિષ્ટોનીલોહરિચમૂપતિઃ ।
શશાસવાનરાનીકંયથાવત્કપિકુંજરઃ ॥ 37 ॥
તતોગવાક્ષશ્શરભોહનૂમાનંગદસ્તથા ।
શૈલશૃંગાણિશૈલાભાગૃહીત્વાદ્વારમભ્યયુઃ ॥ 38 ॥
રામવાક્યમુપશ્રુત્ય હરયો જિતકાશિનઃ ।
પાદપૈરર્દયવનીરાવાનરાઃપરવાહિનીમ્ ॥ 39 ॥
તતોહરીણાંતદનીકમુગ્રંરરાજશૈલોદ્યતદીપ્તહસ્તમ્ ।
ગિરેઃસમીપાનુગતંયથૈવહન્મહાંભોધરજાલમુગ્રમ્ ॥ 40 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે એકષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ॥
