śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha ēkaṣaṣṭitamassargaḥ ।
tatōrāmōmahātējādhanurādāyavīryavān ।
kirīṭinammahākāyaṅkumbhakarṇandadarśa ha ॥ 1 ॥
tandṛṣṭavārākṣasaśrēṣṭhamparvatākāradarśanam ।
kramamāṇamivākāśampurānārāyaṇamprabhum ॥ 2 ॥
satōyāmbudasaṅkāśaṅkāñchanāṅgadabhūṣaṇam ।
dṛṣṭavāpunaḥpradudravāvānarāṇāmmahāchamūḥ ॥ 3 ॥
vidrutāṃvāhinīndṛṣṭavāvardhamānaṃ cha rākṣasam ।
savismayamidaṃrāmōvibhīṣaṇamuvācha ha ॥ 4 ॥
kō'sauparvatasaṅkāśaḥkirīṭīharilōchanaḥ ।
laṅkāyāndṛśyatēvīraḥsavidyudivatōyadaḥ ॥ 5 ॥
pṛthivyāṅkētubhūtō'saumahānēkō'tradṛśyatē ।
yandṛṣṭavāvānarāssarvēvidravantitatastataḥ ॥ 6 ॥
āchakṣavasumahān kō'saurakṣōvāyadivā'suraḥ ।
na mayaivaṃvidhambhūtandṛṣṭapūrvaṅkadāchana ॥ 7 ॥
sampṛṣṭōrājaputrēṇarāmēṇākliṣṭakarmaṇā ।
vibhīṣaṇōmahāprājñaḥkākutthsamidamabravīt ॥ 8 ॥
yēnavaivasvatōyuddhēvāsavaśchaparājitaḥ ।
saiṣaviśravasaḥputraḥkumbhakarṇaḥpratāpavān ॥ 9 ॥
asyapramāṇasadṛśōrākṣasā'nyō na vidyatē ।
ētēnadēvāyudhidānavāśchayakṣābhujaṅgāḥpiśitāśanāścha ।
gandharvavidyādharakinnaraiśchasahasraśōrāghavasamprabhagnāḥ ॥ 10 ॥
śūlapāṇiṃvirūpākṣaṅkumbhakarṇammahābalam ।
hantuṃ na śēkustridaśāḥkālō'yamitimōhitāḥ ॥ 11 ॥
prakṛtyāhyēṣatējasvīkumbhakarṇōmahābalaḥ ।
anyēṣāṃrākṣasēndrāṇāṃvaradānakṛtambalam ॥ 12 ॥
ētēnajātamātrēṇakṣudhārtēnamahātmanā ।
bhakṣitānisahasrāṇisattvānāṃsubahūnyapi ॥ 13 ॥
tēṣusambhakṣayamāṇēṣuprajābhayanipīḍitāḥ ।
yāntismaśaraṇaṃśakrantamapyarthannyavēdayan ॥ 14 ॥
sakunbhakarṇaṅkupitōmahēndrōjaghānavajrēṇaśitēnavajrī ।
saśakravajrābhihatōmahātmāchachālakōpāchchabhṛśannanāda ॥ 15 ॥
tasyanānadyamānasyakumbhakarṇasyarakṣasaḥ ।
śrutvāninādaṃvitrastāḥbhūmibhūyōvitatrasē ॥ 16 ॥
tatrakōpānmahēndrasyakumbhakarṇōmahābalaḥ ।
vikṛṣyairāvatāddhantañjaghānōrasivāsavam ॥ 17 ॥
kumbhakarṇaprahārārtōvijajvāla sa vāsavaḥ ।
tatōviṣēdussahasādēvābrahmarṣidānavāḥ ॥ 18 ॥
prajābhissahaśakraśchayayausthānaṃsvayambhuvaḥ ।
kumbhakarṇasyadaurātmyaṃśaśaṃsustēprajāpatēḥ ॥ 19 ॥
prajānāmbhakṣaṇañchāpidharṣaṇaṃ cha divaukasām ।
āśramadhvaṃsanañchāpiparastrīharaṇambhṛśam ॥ 20 ॥
ēvamprajāyaditvēṣabhakṣayiṣyatinityaśaḥ ।
achirēṇaivakālēnaśūnyōlōkōbhaviṣyati ॥ 21 ॥
vāsavasyavachaśśrutvāsarvalōkapitāmahaḥ ।
rakṣāṃsyāvāhayāmāsakumbhakarṇandadarśa ha ॥ 22 ॥
kumbhakarṇaṃsamīkṣyaivavitatrāsaprajāpatiḥ ।
dṛṣṭavāviśvāsyachaivainaṃsvayambhūridamabravīt ॥ 23 ॥
dhruvaṃlōkavināśāyapaulastyēnāsinirmitaḥ ।
tasmāttvamadyaprabhṛtimṛtakalpaḥśayiṣyasē ॥ 24 ॥
brahmaśāpābhibhūtō'thanipapātāgrataḥprabhōḥ ।
tataḥparamasambhrāntōrāvaṇōvākyamabravīt ॥ 25 ॥
vivṛddhaḥkāñchanōvṛkṣaḥphalakālēnikṛtyatē ।
na naptāraṃsvakannyāyaṃśaptumēvamprajāpatē ॥ 26 ॥
na mithyāvachanaśchatvaṃsvapsyatyēṣa na saṃśayaḥ ।
kālastukriyatāmasyaśayanējāgarētathā ॥ 27 ॥
rāvaṇasyavachaśśrutvāsvayambhūridamabravīt ।
śayitāhyēṣaṣaṇmāsānēkāhañjāgariṣyati ॥ 28 ॥
ēkēnāhnā tvasau vīraścha ran bhūmiṃ bubhukṣitaḥ ।
vyāttāsyō bhakṣayēllōkān samvṛddha iva pāvakaḥ ॥ 29 ॥
sō'sauvyasamāpannaḥkumbhakarṇamabōdhayat ।
tvatparākramabhītaścharājāsampratirāvaṇaḥ ॥ 30 ॥
sa ēṣanirgatōvīraḥśibirādbhīmavikramaḥ ।
vānarānbhṛśasaṅkṛddhōbhakṣayanparidhāvati ॥ 31 ॥
kumbhakarṇaṃsamīkṣyaivaharayō'dyapravidrutuḥ ।
kathamēnaṃraṇēkruddhaṃvārayiṣyantivānarāḥ ॥ 32 ॥
uchyantāṃvānarāḥsarvēyantramētatsamuchChritam ।
itivijñāyaharayōbhaviṣyantīhanirbhayāḥ ॥ 33 ॥
vibhīṣaṇavachaśśrutvāhētumatsumukhēritam ।
uvācharāghavōvākyannīlaṃsēnāpatintadā ॥ 34 ॥
gachChasainyānisarvāṇivyūhyatiṣṭhasvapāvakē ।
dvārāṇyādāyalaṅkāyāścharyāśchāpyathasaṅkramān ॥ 35 ॥
śailaśṛṅgāṇivṛkṣāṃśchaśilāśchāpyupasaṃhara ।
tiṣṭhantusāyudhāssarvēsāyudhāśśailapāṇayaḥ ॥ 36 ॥
rāghavēṇasamādiṣṭōnīlōharichamūpatiḥ ।
śaśāsavānarānīkaṃyathāvatkapikuñjaraḥ ॥ 37 ॥
tatōgavākṣaśśarabhōhanūmānaṅgadastathā ।
śailaśṛṅgāṇiśailābhāgṛhītvādvāramabhyayuḥ ॥ 38 ॥
rāmavākyamupaśrutya harayō jitakāśinaḥ ।
pādapairardayavanīrāvānarāḥparavāhinīm ॥ 39 ॥
tatōharīṇāntadanīkamugraṃrarājaśailōdyatadīptahastam ।
girēḥsamīpānugataṃyathaivahanmahāmbhōdharajālamugram ॥ 40 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē ēkaṣaṣṭitamassargaḥ ॥