ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ବାଲକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତୃତୀୟସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵସ୍ତୁ ସମଗ୍ରଂ ତଦ୍ଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମସଂହିତମ୍ ।
ଵ୍ୟକ୍ତମନ୍ଵେଷତେ ଭୂୟୋ ୟଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ତସ୍ୟ ଧୀମତଃ ॥ 1 ॥
ଉପସ୍ପୃଶ୍ୟୋଦକଂ ସମ୍ୟଗ୍ମୁନିସ୍ସ୍ଥିତ୍ଵା କୃତାଂଜଲିଃ ।
ପ୍ରାଚୀନାଗ୍ରେଷୁ ଦର୍ଭେଷୁ ଧର୍ମେଣାନ୍ଵେଷତେ ଗତିମ୍ ॥ 2 ॥
ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣସୀତାଭୀ ରାଜ୍ଞା ଦଶରଥେନ ଚ ।
ସଭାର୍ୟେଣ ସରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ୟତ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ତତ୍ର ତତ୍ତ୍ଵତଃ ॥ 3 ॥
ହସିତଂ ଭାଷିତଂ ଚୈଵ ଗତିର୍ୟା ୟଚ୍ଚ ଚେଷ୍ଟିତମ୍ ।
ତତ୍ସର୍ଵଂ ଧର୍ମଵୀର୍ୟେଣ ୟଥାଵତ୍ସଂପ୍ରପଶ୍ୟତି ॥ 4 ॥
ସ୍ତ୍ରୀତୃତୀୟେନ ଚ ତଦା ୟତ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ଚରତା ଵନେ ।
ସତ୍ୟସଂଧେନ ରାମେଣ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଚାନ୍ଵଵେକ୍ଷିତମ୍ ॥ 5 ॥
ତତଃ ପଶ୍ୟତି ଧର୍ମାତ୍ମା ତତ୍ସର୍ଵଂ ୟୋଗମାସ୍ଥିତଃ ।
ପୁରା ୟତ୍ତତ୍ର ନିର୍ଵୃତ୍ତଂ ପାଣାଵାମଲକଂ ୟଥା ॥ 6 ॥
ତତ୍ସର୍ଵଂ ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧର୍ମେଣ ସ ମହାଦ୍ୟୁତିଃ ।
ଅଭିରାମସ୍ୟ ରାମସ୍ୟ ଚରିତଂ କର୍ତୁମୁଦ୍ୟତଃ ॥ 7 ॥
କାମାର୍ଥଗୁଣସଂୟୁକ୍ତଂ ଧର୍ମାର୍ଥଗୁଣଵିସ୍ତରମ୍ ।
ସମୁଦ୍ରମିଵ ରତ୍ନାଢ୍ୟଂ ସର୍ଵଶ୍ରୁତିମନୋହରମ୍ ॥ 8 ॥
ସ ୟଥା କଥିତଂ ପୂର୍ଵଂ ନାରଦେନ ମହର୍ଷିଣା ।
ରଘୁଵଂଶସ୍ୟ ଚରିତଂ ଚକାର ଭଗଵାନୃଷିଃ ॥ 9 ॥
ଜନ୍ମ ରାମସ୍ୟ ସୁମହଦ୍ଵୀର୍ୟଂ ସର୍ଵାନୁକୂଲତାମ୍ ।
ଲୋକସ୍ୟ ପ୍ରିୟତାଂ କ୍ଷାଂତିଂ ସୌମ୍ୟତାଂ ସତ୍ୟଶୀଲତାମ୍ ॥ 10 ॥
ନାନାଚିତ୍ରକଥାଶ୍ଚାନ୍ୟା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସମାଗମେ ।
ଜାନକ୍ୟାଶ୍ଚ ଵିଵାହଂ ଚ ଧନୁଷଶ୍ଚ ଵିଭେଦନମ୍ ॥ 11 ॥
ରାମରାମଵିଵାଦଂ ଚ ଗୁଣାଂଦାଶରଥେସ୍ତଥା ।
ତଥାଽଭିଷେକଂ ରାମସ୍ୟ କୈକେୟ୍ୟା ଦୁଷ୍ଟଭାଵତାମ୍ ॥ 12 ॥
ଵିଘାତଂ ଚାଭିଷେକସ୍ୟ ରାଘଵସ୍ୟ ଵିଵାସନମ୍ ।
ରାଜ୍ଞଶ୍ଶୋକଵିଲାପଂ ଚ ପରଲୋକସ୍ୟ ଚାଶ୍ରୟମ୍ ॥ 13 ॥
ପ୍ରକୃତୀନାଂ ଵିଷାଦଂ ଚ ପ୍ରକୃତୀନାଂ ଵିସର୍ଜନମ୍ ।
ନିଷାଦାଧିପସଂଵାଦଂ ସୂତୋପାଵର୍ତନଂ ତଥା ॥ 14 ॥
ଗଂଗାୟାଶ୍ଚାପି ସଂତାରଂ ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ୟ ଦର୍ଶନମ୍ ।
ଭରଦ୍ଵାଜାଭ୍ୟନୁଜ୍ଞାନାଚ୍ଚିତ୍ରକୂଟସ୍ୟ ଦର୍ଶନମ୍ ॥ 15 ॥
ଵାସ୍ତୁକର୍ମ ନିଵେଶଂ ଚ ଭରତାଗମନଂ ତଥା ।
ପ୍ରସାଦନଂ ଚ ରାମସ୍ୟ ପିତୁଶ୍ଚ ସଲିଲକ୍ରିୟାମ୍ ॥ 16 ॥
ପାଦୁକାଗ୍ର୍ୟାଭିଷେକଂ ଚ ନଂଦିଗ୍ରାମନିଵାସନମ୍ ।
ଦଂଡକାରଣ୍ୟଗମନଂ ଵିରାଧସ୍ୟ ଵଧଂ ତଥା ॥ 17 ॥
ଦର୍ଶନଂ ଶରଭଂଗସ୍ୟ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ସମାଗମମ୍ ।
ଅନସୂୟାସହାସ୍ୟାମପ୍ୟଂଗରାଗସ୍ୟ ଚାର୍ପଣମ୍ ॥ 18 ॥
ଅଗସ୍ତ୍ୟଦର୍ଶନଂ ଚୈଵ ଜଟାୟୋରଭିସଂଗମମ୍ ।
ପଂଚଵଟ୍ୟାଶ୍ଚ ଗମନଂ ଶୂର୍ପଣଖ୍ୟାଶ୍ଚ ଦର୍ଶନମ୍ ॥ 19 ॥
ଶୂର୍ପଣଖ୍ୟାଶ୍ଚ ସଂଵାଦଂ ଵିରୂପକରଣଂ ତଥା ।
ଵଧଂ ଖରତ୍ରିଶିରସୋରୁତ୍ଥାନଂ ରାଵଣସ୍ୟ ଚ ॥ 20 ॥
ମାରୀଚସ୍ୟ ଵଧଂ ଚୈଵ ଵୈଦେହ୍ୟା ହରଣଂ ତଥା ।
ରାଘଵସ୍ୟ ଵିଲାପଂ ଚ ଗୃଧ୍ରରାଜନିବର୍ହଣମ୍ ॥ 21 ॥
କବଂଧଦର୍ଶନଂ ଚାପି ପଂପାୟାଶ୍ଚାପି ଦର୍ଶନମ୍ ।
ଶବର୍ୟାଃ ଦର୍ଶନଂ ଚୈଵ ହନୂମଦ୍ଦର୍ଶନଂ ତଥା ॥ 22 ॥
ଋଶ୍ୟମୂକସ୍ୟ ଗମନଂ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସମାଗମମ୍ ।
ପ୍ରତ୍ୟୟୋତ୍ପାଦନଂ ସଖ୍ୟଂ ଵାଲିସୁଗ୍ରୀଵଵିଗ୍ରହମ୍ ॥ 23 ॥
ଵାଲିପ୍ରମଥନଂ ଚୈଵ ସୁଗ୍ରୀଵପ୍ରତିପାଦନମ୍ ।
ତାରାଵିଲାପଂ ସମୟଂ ଵର୍ଷରାତ୍ରନିଵାସନମ୍ ॥ 24 ॥
କୋପଂ ରାଘଵସିଂହସ୍ୟ ବଲାନାମୁପସଂଗ୍ରହମ୍ ।
ଦିଶଃ ପ୍ରସ୍ଥାପନଂ ଚୈଵ ପୃଥିଵ୍ୟାଶ୍ଚ ନିଵେଦନମ୍ ॥ 25 ॥
ଅଂଗୁଲୀୟକଦାନଂ ଚ ଋକ୍ଷସ୍ୟ ବିଲଦର୍ଶନମ୍ ।
ପ୍ରାୟୋପଵେଶନଂ ଚାପି ସଂପାତେଶ୍ଚାପି ଦର୍ଶନମ୍ ॥ 26 ॥
ପର୍ଵତାରୋହଣଂ ଚାପି ସାଗରସ୍ୟାପି ଲଂଘନମ୍ ।
ସମୁଦ୍ରଵଚନାଚ୍ଚୈଵ ମୈନାକସ୍ୟ ଚ ଦର୍ଶନମ୍ ॥ 27 ॥
ସିଂହିକାୟାଶ୍ଚ ନିଧନଂ ଲଂକାମଲୟଦର୍ଶନମ୍ ।
ରାତ୍ରୌ ଲଂକାପ୍ରଵେଶଂ ଚ ଏକସ୍ୟାଥ ଵିଚିଂତନମ୍ ॥ 28 ॥
ଦର୍ଶନଂ ରାଵଣସ୍ୟାପି ପୁଷ୍ପକସ୍ୟ ଚ ଦର୍ଶନମ୍ ।
ଆପାନଭୂମିଗମନମଵରୋଧସ୍ୟ ଦର୍ଶନମ୍ ॥ 29 ॥
ଅଶୋକଵନିକାୟାନଂ ସୀତାୟାଶ୍ଚପି ଦର୍ଶନମ୍ ।
ଅଭିଜ୍ଞାନପ୍ରଦାନଂ ଚ ରାଵଣସ୍ୟ ଚ ଦର୍ଶନମ୍ ॥ 30 ॥
ରାକ୍ଷସୀତର୍ଜନଂ ଚୈଵ ତ୍ରିଜଟାସ୍ଵପ୍ନଦର୍ଶନମ୍ ।
ମଣିପ୍ରଦାନଂ ସୀତାୟା ଵୃକ୍ଷଭଂଗଂ ତଥୈଵ ଚ ॥ 31 ॥
ରାକ୍ଷସୀଵିଦ୍ରଵଂ ଚୈଵ କିଂକରାଣାଂ ନିବର୍ହଣମ୍ ।
ଗ୍ରହଣଂ ଵାୟୁସୂନୋଶ୍ଚ ଲଂକାଦାହାଭିଗର୍ଜନମ୍ ॥ 32 ॥
ପ୍ରତିପ୍ଲଵନମେଵାଥ ମଧୂନାଂ ହରଣଂ ତଥା ।
ରାଘଵାଶ୍ଵାସନଂ ଚାପି ମଣିନିର୍ୟାତନଂ ତଥା ॥ 33 ॥
ସଂଗମଂ ଚ ସମୁଦ୍ରେଣ ନଲସେତୋଶ୍ଚ ବଂଧନମ୍ ।
ପ୍ରତାରଂ ଚ ସମୁଦ୍ରସ୍ୟ ରାତ୍ରୌ ଲଂକାଵରୋଧନମ୍ ॥ 34 ॥
ଵିଭୀଷଣେନ ସଂସର୍ଗଂ ଵଧୋପାୟନିଵେଦନମ୍ ।
କୁଂଭକର୍ଣସ୍ୟ ନିଧନଂ ମେଘନାଦନିବର୍ହଣମ୍ ॥ 35 ॥
ରାଵଣସ୍ୟ ଵିନାଶଂ ଚ ସୀତାଵାପ୍ତିମରେଃ ପୁରେ ।
ଵିଭୀଷଣାଭିଷେକଂ ଚ ପୁଷ୍ପକସ୍ୟ ଚ ଦର୍ଶନମ୍ ॥ 36 ॥
ଅୟୋଧ୍ୟାୟାଶ୍ଚ ଗମନଂ ଭରତେନ ସମାଗମମ୍ ।
ରାମାଭିଷେକାଭ୍ୟୁଦୟଂ ସର୍ଵସୈନ୍ୟଵିସର୍ଜନମ୍ ।
ସ୍ଵରାଷ୍ଟ୍ରରଂଜନଂ ଚୈଵ ଵୈଦେହ୍ୟାଶ୍ଚ ଵିସର୍ଜନମ୍ ॥ 37 ॥
ଅନାଗତଂ ଚ ୟତ୍କିଂଚିଦ୍ରାମସ୍ୟ ଵସୁଧାତଲେ ।
ତଚ୍ଚକାରୋତ୍ତରେ କାଵ୍ୟେ ଵାଲ୍ମୀକିର୍ଭଗଵାନୃଷିଃ ॥ 38 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ବାଲକାଂଡେ ତୃତୀୟସ୍ସର୍ଗଃ ॥
