ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଣ୍ଣଵତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତାଂ ତଥା ଦର୍ଶୟିତ୍ଵା ତୁ ମୈଥିଲୀଂ ଗିରିନିମ୍ନଗାମ୍ ।
ନିଷସାଦ ଗିରିପ୍ରସ୍ଥେ ସୀତାଂ ମାଂସେନ ଛଂଦୟନ୍ ॥ 1 ॥
ଇଦଂ ମେଧ୍ୟମିଦଂ ସ୍ଵାଦୁ ନିଷ୍ଟପ୍ତମିଦମଗ୍ନିନା ।
ଏଵମାସ୍ତେ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ସୀତୟା ସହ ରାଘଵଃ ॥ 2 ॥
ତଥା ତତ୍ରାଽସତସ୍ତସ୍ୟ ଭରତସ୍ୟୌପୟାୟିନଃ ।
ସୈନ୍ୟରେଣୁଶ୍ଚ ଶବ୍ଦଶ୍ଚ ପ୍ରାଦୁରାସ୍ତାଂ ନଭସ୍ପୃଶୌ ॥ 3 ॥
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ତ୍ରସ୍ତା ଶ୍ଶବ୍ଦେନ ମହତା ତତଃ ।
ଅର୍ଦିତା ୟୂଥପା ମତ୍ତା ସ୍ସୟୂଥା ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଦିଶଃ ॥ 4 ॥
ସ ତଂ ସୈନ୍ୟସମୁଦ୍ଧୂତଂ ଶବ୍ଦଂ ଶୁଶ୍ରାଵ ରାଘଵଃ ।
ତାଂ ଶ୍ଚ ଵିପ୍ରଦ୍ରୁତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ୟୂଥପାନନ୍ଵଵୈକ୍ଷତ ॥ 5 ॥
ତାଂଶ୍ଚ ଵିଦ୍ରୁଵତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ଚ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ନିସ୍ଵନମ୍ ।
ଉଵାଚ ରାମ ସ୍ସୌମିତ୍ରିଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍ ॥ 6 ॥
ହଂତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପଶ୍ୟେହ ସୁମିତ୍ରାସୁପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵୟା ।
ଭୀମସ୍ତନିତଗଂଭୀରସ୍ତୁମୁଲଃ ଶ୍ରୂୟତେ ସ୍ଵନଃ ॥ 7 ॥
ଗଜୟୂଥାନି ଵାଽରଣ୍ୟେ ମହିଷା ଵା ମହାଵନେ ।
ଵିତ୍ରାସିତା ମୃଗା ସ୍ସିଂହୈ ସ୍ସହସା ପ୍ରଦ୍ରୁତା ଦିଶଃ ॥ 8 ॥
ରାଜା ଵା ରାଜପୁତ୍ରୋ ଵା ମୃଗୟାମଟତେ ଵନେ ।
ଅନ୍ୟଦ୍ଵା ଶ୍ଵାପଦଂ କିଂଚିତ୍ସୌମିତ୍ରେ ଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି ॥ 9 ॥
ସୁଦୁଶ୍ଚରୋ ଗିରିଶ୍ଚାୟଂ ପକ୍ଷିଣାମପି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ।
ସର୍ଵମେତଦ୍ୟଥାତତ୍ତ୍ଵମଚିରାତ୍ ଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି ॥ 10 ॥
ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସ୍ସଂତ୍ଵରିତ ସ୍ସାଲମାରୁହ୍ୟ ପୁଷ୍ପିତମ୍ ।
ପ୍ରେକ୍ଷମାଣୋ ଦିଶ ସ୍ସର୍ଵାଃ ପୂର୍ଵାଂ ଦିଶମୁଦୈକ୍ଷତ ॥ 11 ॥
ଉଦଙ୍ମୁଖଃ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣୋ ଦଦର୍ଶ ମହତୀଂ ଚମୂମ୍ ।
ରଥାଶ୍ଵଗଜସଂବାଧାଂ ୟତ୍ତୈର୍ୟୁକ୍ତାଂ ପଦାତିଭିଃ ॥ 12 ॥
ତାମଶ୍ଵଗଜସଂପୂର୍ଣାଂ ରଥଧ୍ଵଜଵିଭୂଷିତାମ୍ ।
ଶଶଂସ ସେନାଂ ରାମାୟ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 13 ॥
ଅଗ୍ନିଂ ସଂଶମୟତ୍ଵାର୍ୟ ସ୍ସୀତା ଚ ଭଜତାଂ ଗୁହାମ୍ ।
ସଜ୍ୟଂ କୁରୁଷ୍ଵ ଚାପଂ ଚ ଶରାଂଶ୍ଚ କଵଚଂ ତଥା ॥ 14 ॥
ତଂ ରାମଃ ପୁରୁଷଵ୍ୟାଘ୍ରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ହ ।
ଅଂଗାଵେକ୍ଷସ୍ଵ ସୌମିତ୍ରେ କସ୍ୟେମାଂ ମନ୍ୟସେ ଚମୂମ୍ ॥ 15 ॥
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମେଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଦିଧକ୍ଷନ୍ନିଵ ତାଂ ସେନାଂ ରୁଷିତଃ ପାଵକୋ ୟଥା ॥ 16 ॥
ସଂପନ୍ନଂ ରାଜ୍ୟମିଚ୍ଛଂସ୍ତୁ ଵ୍ୟକ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ୟାଭିଷେଚନମ୍ ।
ଆଵାଂ ହଂତୁଂ ସମଭ୍ୟେତି କୈକେୟ୍ୟା ଭରତସ୍ସୁତଃ ॥ 17 ॥
ଏଷ ଵୈ ସୁମହାଂଛ୍ରୀମାନ୍ଵିଟପୀ ସଂପ୍ରକାଶତେ ।
ଵିରାଜତ୍ୟୁଦ୍ଗତସ୍କଂଧଂ କୋଵିଦାରଧ୍ଵଜୋ ରଥେ ॥ 18 ॥
ଅସୌ ହି ସୁମହାସ୍କଂଧୋ ଵିଟପୀ ଚ ମହାଦ୍ରୁମଃ ।
ଵିରାଜତେ ମହାସୈନ୍ୟେ କୋଵିଦାରଧ୍ଵଜୋ ରଥେ ॥ 19 ॥
ଭଜଂତ୍ୟେତେ ୟଥାକାମମଶ୍ଵାନାରୁହ୍ୟ ଶୀଘ୍ରଗାନ୍ ।
ଏତେ ଭ୍ରାଜଂତି ସଂହୃଷ୍ଟା ଗଜାନାରୁହ୍ୟ ସାଦିନଃ ॥ 20 ॥
ଗୃହୀତଧନୁଷୌ ଚାଵାଂ ଗିରିଂ ଵୀର ଶ୍ରୟାଵହୈ ।
ଅଥଵେହୈଵ ତିଷ୍ଠାଵ ସ୍ସନ୍ନଦ୍ଧାଵୁଦ୍ୟତାୟୁଧୌ ॥ 21 ॥
ଅପି ନୌ ଵଶମାଗଚ୍ଛେତ୍କୋଵିଦାରଧ୍ଵଜୋ ରଣେ ।
ଅପି ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟାମି ଭରତଂ ୟତ୍କୃତେ ଵ୍ୟସନଂ ମହତ୍ ॥ 22 ॥
ତ୍ଵୟା ରାଘଵ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ସୀତୟା ଚ ମୟା ତଥା ।
ୟନ୍ନିମିତ୍ତଂ ଭଵାନ୍ରାଜ୍ୟାଚ୍ଛ୍ୟୁତୋ ରାଘଵ ଶାଶ୍ଵତାତ୍ ॥ 23 ॥
ସଂପ୍ରାପ୍ତୋଽୟମରିର୍ଵୀର ଭରତୋ ଵଧ୍ୟ ଏଵ ମେ ।
ଭରତସ୍ୟ ଵଧେ ଦୋଷଂ ନାହଂ ପଶ୍ୟାମି ରାଘଵ ।
ପୂର୍ଵାପକାରିଣଂ ହତ୍ଵା ନ ହ୍ୟଧର୍ମେଣ ୟୁଜ୍ୟତେ ॥ 24 ॥
ପୂର୍ଵାପକାରୀ ଭରତସ୍ତ୍ୟକ୍ତଧର୍ମଶ୍ଚ ରାଘଵ ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନିହତେ କୃତ୍ସ୍ନାମନୁଶାଧି ଵସୁଂଧରାମ୍ ॥ 25 ॥
ଅଦ୍ୟ ପୁତ୍ରଂ ହତଂ ସଂଖ୍ୟେ କୈକେୟୀ ରାଜ୍ୟକାମୁକା ।
ମୟା ପଶ୍ୟେତ୍ସୁଦୁଃଖାର୍ତା ହସ୍ତିଭଗ୍ନମିଵ ଦ୍ରୁମମ୍ ॥ 26 ॥
କୈକେୟୀଂ ଚ ଵଧିଷ୍ୟାମି ସାନୁବଂଧାଂ ସବାଂଧଵାମ୍ ।
କଲୁଷେଣାଦ୍ୟ ମହତା ମେଦିନୀ ପରିମୁଚ୍ୟତାମ୍ ॥ 27 ॥
ଅଦ୍ୟେମଂ ସଂୟତଂ କ୍ରୋଧମସତ୍କାରଂ ଚ ମାନଦ ।
ମୋକ୍ଷ୍ୟାମି ଶତ୍ରୁସୈନ୍ୟେଷୁ କକ୍ଷେଷ୍ଵିଵ ହୁତାଶନମ୍ ॥ 28 ॥
ଅଦ୍ୟୈତଚ୍ଛିତ୍ରକୂଟସ୍ୟ କାନନଂ ନିଶିତୈ ଶ୍ଶରୈଃ ।
ଛିଂଦଂଚତ୍ରୁଶରୀରାଣି କରିଷ୍ୟେ ଶୋଣିତୋକ୍ଷିତମ୍ ॥ 29 ॥
ଶରୈର୍ନିର୍ଭିନ୍ନହୃଦୟାନ୍କୁଂଜରାଂସ୍ତୁରଗାଂସ୍ତଥା ।
ଶ୍ଵାପଦାଃ ପରିକର୍ଷଂତୁ ନରାଂଶ୍ଚ ନିହତାନ୍ମୟା ॥ 30 ॥
ଶରାଣାଂ ଧନୁଷଶ୍ଚାହମନୃଣୋଽସ୍ମିନ୍ମହାଵନେ ।
ସସୈନ୍ୟଂ ଭରତଂ ହତ୍ଵା ଭଵିଷ୍ୟାମି ନ ସଂଶୟଃ ॥ 31 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ଷଣ୍ଣଵତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
