ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତଂ ସମୀକ୍ଷ୍ୟ ମହାସତ୍ତ୍ଵଂ ସତ୍ତ୍ଵଵାନ୍ହରିସତ୍ତମଃ ।
ଵାକ୍ୟମର୍ଥଵଦଵ୍ୟଗ୍ରସ୍ତମୁଵାଚ ଦଶାନନମ୍ ॥ 1 ॥
ଅହଂ ସୁଗ୍ରୀଵସଂଦେଶାଦିହ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତଵାଲୟମ୍ ।
ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ର ହରୀଶସ୍ତ୍ଵାଂ ଭ୍ରାତା କୁଶଲମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 2 ॥
ଭ୍ରାତୁଶ୍ଶୃଣୁ ସମାଦେଶଂ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଧର୍ମାର୍ଥୋପହିତଂ ଵାକ୍ୟମିହ ଚାମୁତ୍ର ଚ କ୍ଷମମ୍ ॥ 3 ॥
ରାଜା ଦଶରଥୋ ନାମ ରଥକୁଂଜରଵାଜିମାନ୍ ।
ପିତେଵ ବଂଧୁର୍ଲୋକସ୍ୟ ସୁରେଶ୍ଵରସମଦ୍ୟୁତିଃ ॥ 4 ॥
ଜ୍ୟେଷ୍ଠସ୍ତସ୍ୟ ମହାବାହୁଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରିୟକରଃ ପ୍ରଭୁଃ ।
ପିତୁର୍ନିଦେଶାନ୍ନିଷ୍କ୍ରାଂତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଦଂଡକାଵନମ୍ ॥ 5 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ସୀତୟା ଚାପି ଭାର୍ୟୟା ।
ରାମୋ ନାମ ମହାତେଜା ଧର୍ମ୍ୟଂ ପଂଥାନମାସ୍ଥିତଃ ॥ 6 ॥
ତସ୍ୟ ଭାର୍ୟା ଵନେ ନଷ୍ଟା ସୀତା ପତିମନୁଵ୍ରତା ।
ଵୈଦେହସ୍ୟ ସୁତା ରାଜ୍ଞୋ ଜନକସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 7 ॥
ସ ମାର୍ଗମାଣସ୍ତାଂ ଦେଵୀଂ ରାଜପୁତ୍ରଃ ସହାନୁଜଃ ।
ଋଶ୍ୟମୂକମନୁପ୍ରାପ୍ତଃ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସମାଗତଃ ॥ 8 ॥
ତସ୍ୟ ତେନ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ସୀତାୟାଃ ପରିମାର୍ଗଣମ୍ ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟାପି ରାମେଣ ହରିରାଜ୍ୟଂ ନିଵେଦିତମ୍ ॥ 9 ॥
ତତସ୍ତେନ ମୃଧେ ହତ୍ଵା ରାଜପୁତ୍ରେଣ ଵାଲିନମ୍ ।
ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସ୍ଥାପିତୋ ରାଜ୍ୟେ ହର୍ୟୃକ୍ଷାଣାଂ ଗଣେଶ୍ଵରଃ ॥ 10 ॥
ତ୍ଵୟା ଵିଜ୍ଞାତପୂର୍ଵଶ୍ଚ ଵାଲୀ ଵାନରପୁଂଗଵଃ ।
ରାମେଣ ନିହତସ୍ସଂଖ୍ୟେ ଶରେଣୈକେନ ଵାନରଃ ॥ 11 ॥
ସ ସୀତାମାର୍ଗଣେ ଵ୍ୟଗ୍ରସ୍ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସତ୍ୟସଂଗରଃ ।
ହରୀନ୍ ସଂପ୍ରେଷୟାମାସ ଦିଶସ୍ସର୍ଵା ହରୀଶ୍ଵରଃ ॥ 12 ॥
ତାଂ ହରୀଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ନିୟୁତାନି ଚ ।
ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ମାର୍ଗଂତେ ହ୍ୟଧଶ୍ଚୋପରି ଚାଂବରେ ॥ 13 ॥
ଵୈନତେୟସମାଃ କେଚିତ୍କେଚିତ୍ତତ୍ରାନିଲୋପମାଃ ।
ଅସଂଗଗତୟଶଶୀଘ୍ରା ହରିଵୀରା ମହାବଲାଃ ॥ 14 ॥
ଅହଂ ତୁ ହନୁମାନ୍ନାମ ମାରୁତସ୍ୟୌରସସ୍ସୁତଃ ।
ସୀତାୟାସ୍ତୁ କୃତେ ତୂର୍ଣଂ ଶତୟୋଜନମାୟତମ୍ ॥ 15 ॥
ସମୁଦ୍ରଂ ଲଂଘୟିତ୍ଵୈଵ ତାଂ ଦିଦୃକ୍ଷୁରିହାଗତଃ ।
ଭ୍ରମତା ଚ ମୟା ଦୃଷ୍ଟା ଗୃହେ ତେ ଜନକାତ୍ମଜା ॥ 16 ॥
ତଦ୍ଭଵାନ୍ ଦୃଷ୍ଟଧର୍ମାର୍ଥସ୍ତପଃକୃତପରିଗ୍ରହଃ ।
ପରଦାରାନ୍ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ନୋପରୋଦ୍ଧୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି ॥ 17 ॥
ନ ହି ଧର୍ମଵିରୁଦ୍ଧେଷୁ ବହ୍ଵପାୟେଷୁ କର୍ମସୁ ।
ମୂଲଘାତିଷୁ ସଜ୍ଜଂତେ ବୁଦ୍ଧିମଂତୋ ଭଵଦ୍ଵିଧାଃ ॥ 18 ॥
କଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣମୁକ୍ତାନାଂ ରାମକୋପାନୁଵର୍ତିନାମ୍ ।
ଶରାଣାମଗ୍ରତଃ ସ୍ଥାତୁଂ ଶକ୍ତୋ ଦେଵାସୁରେଷ୍ଵପି ॥ 19 ॥
ନ ଚାପି ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ରାଜନ୍ଵିଦ୍ୟେତ କଶ୍ଚନ ।
ରାଘଵସ୍ୟ ଵ୍ୟଲୀକଂ ୟଃ କୃତ୍ଵା ସୁଖମଵାପ୍ନୁୟାତ୍ ॥ 20 ॥
ତତ୍ ତ୍ରିକାଲହିତଂ ଵାକ୍ୟଂ ଧର୍ମ୍ୟମର୍ଥାନୁବଂଧି ଚ ।
ମନ୍ୟସ୍ଵ ନରଦେଵାୟ ଜାନକୀ ପ୍ରତିଦୀୟତାମ୍ ॥ 21 ॥
ଦୃଷ୍ଟା ହୀୟଂ ମୟା ଦେଵୀ ଲବ୍ଧଂ ୟଦିହ ଦୁର୍ଲଭମ୍ ।
ଉତ୍ତରଂ କର୍ମ ୟଚ୍ଛେଷଂ ନିମିତ୍ତଂ ତତ୍ର ରାଘଵଃ ॥ 22 ॥
ଲକ୍ଷିତେୟଂ ମୟା ସୀତା ତଥା ଶୋକପରାୟଣା ।
ଗୃହ୍ୟ ୟାଂ ନାଭିଜାନାସି ପଂଚାସ୍ୟାମିଵ ପନ୍ନଗୀମ୍ ॥ 23 ॥
ନେୟଂ ଜରୟିତୁଂ ଶକ୍ୟା ସାସୁରୈରମରୈରପି ।
ଵିଷସଂସୃଷ୍ଟମତ୍ୟର୍ଥଂ ଭୁକ୍ତମନ୍ନମିଵୌଜସା ॥ 24 ॥
ତପସ୍ସଂତାପଲବ୍ଧସ୍ତେ ୟୋଽୟଂ ଧର୍ମପରିଗ୍ରହଃ ।
ନ ସ ନାଶୟିତୁଂ ନ୍ୟାୟ୍ୟ ଆତ୍ମପ୍ରାଣପରିଗ୍ରହଃ ॥ 25 ॥
ଅଵଧ୍ୟତାଂ ତପୋଭିର୍ୟାଂ ଭଵାନ୍ ସମନୁପଶ୍ୟତି ।
ଆତ୍ମନଃ ସାସୁରୈର୍ଦେଵୈର୍ହେତୁସ୍ତତ୍ରାପ୍ୟୟଂ ମହାନ୍ ॥ 26 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵୋ ନ ହି ଦେଵୋଽୟଂ ନାସୁରୋ ନ ଚ ରାକ୍ଷସଃ ।
ନ ଦାନଵୋ ନ ଗଂଧର୍ଵୋ ନ ୟକ୍ଷୋ ନ ଚ ପନ୍ନଗଃ ॥ 27 ॥
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାଣପରିତ୍ରାଣଂ କଥଂ ରାଜନ୍କରିଷ୍ୟସି ।
ନ ତୁ ଧର୍ମୋପସଂହାରମଧର୍ମଫଲସଂହିତମ୍ ॥ 28 ॥
ତଦେଵ ଫଲମନ୍ଵେତି ଧର୍ମଶ୍ଚାଧର୍ମନାଶନଃ ।
ପ୍ରାପ୍ତଂ ଧର୍ମଫଲଂ ତାଵଦ୍ଭଵତା ନାତ୍ର ସଂଶୟଃ ।
ଫଲମସ୍ୟାପ୍ୟଧର୍ମସ୍ୟ କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ପ୍ରପତ୍ସ୍ୟସେ ॥ 29 ॥
ଜନସ୍ଥାନଵଧଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଵାଲିଵଧଂ ତଥା ॥ 30 ॥
ରାମସୁଗ୍ରୀଵସଖ୍ୟଂ ଚ ବୁଧ୍ୟସ୍ଵ ହିତମାତ୍ମନଃ ।
କାମଂ ଖଲ୍ଵହମପ୍ୟେକସ୍ସଵାଜିରଥକୁଂଜରାମ୍ ॥ 31 ॥
ଲଂକାଂ ନାଶୟିତୁଂ ଶକ୍ତସ୍ତସ୍ୟୈଷ ତୁ ନ ନିଶ୍ଚୟଃ ।
ରାମେଣ ହି ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ହର୍ୟୃକ୍ଷଗଣସନ୍ନିଧୌ ॥ 32 ॥
ଉତ୍ସାଦନମମିତ୍ରାଣାଂ ସୀତା ୟୈସ୍ତୁ ପ୍ରଧର୍ଷିତା ।
ଅପକୁର୍ଵନ୍ ହି ରାମସ୍ୟ ସାକ୍ଷାଦପି ପୁରଂଦରଃ ॥ 33 ॥
ନ ସୁଖଂ ପ୍ରାପ୍ନୁୟାଦନ୍ୟଃ କିଂ ପୁନସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵିଧୋ ଜନଃ ।
ୟାଂ ସୀତେତ୍ୟଭିଜାନାସି ୟେୟଂ ତିଷ୍ଠତି ତେ ଵଶେ ॥ 34 ॥
କାଲରାତ୍ରୀତି ତାଂ ଵିଦ୍ଧି ସର୍ଵଲଂକାଵିନାଶିନୀମ୍ ।
ତଦଲଂ କାଲପାଶେନ ସୀତାଵିଗ୍ରହରୂପିଣା ॥ 35 ॥
ସ୍ଵୟଂ ସ୍କଂଧାଵସକ୍ତେନ କ୍ଷେମମାତ୍ମନି ଚିଂତ୍ୟତାମ୍ ।
ସୀତାୟାସ୍ତେଜସା ଦଗ୍ଧାଂ ରାମକୋପପ୍ରପୀଡିତାମ୍ ॥ 36 ॥
ଦହ୍ୟମାନାମିମାଂ ପଶ୍ୟ ପୁରୀଂ ସାଟ୍ଟପ୍ରତୋଲିକାମ୍ ।
ସ୍ଵାନି ମିତ୍ରାଣି ମଂତ୍ରୀଂଶ୍ଚ ଜ୍ଞାତୀନ୍ ଭ୍ରାତ୍ରୂନ୍ ସୁତାନ୍ ହିତାନ୍ ॥ 37 ॥
ଭୋଗାଂଦାରାଂଶ୍ଚ ଲଂକାଂ ଚ ମା ଵିନାଶମୁପାନୟ ।
ସତ୍ୟଂ ରାକ୍ଷସରାଜେଂଦ୍ର ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଵଚନଂ ମମ ॥ 38 ॥
ରାମଦାସସ୍ୟ ଦୂତସ୍ୟ ଵାନରସ୍ୟ ଵିଶେଷତଃ ।
ସର୍ଵାନ୍ ଲୋକାନ୍ ସୁସଂହୃତ୍ୟ ସଭୂତାନ୍ ସଚରାଚରାନ୍ ॥ 39 ॥
ପୁନରେଵ ତଥା ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶକ୍ତୋ ରାମୋ ମହାୟଶାଃ ।
ଦେଵାସୁରନରେଂଦ୍ରେଷୁ ୟକ୍ଷରକ୍ଷୋଗଣେଷୁ ଚ ॥ 40 ॥
ଵିଦ୍ୟାଧରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଗଂଧର୍ଵେଷୂରଗେଷୁ ଚ ।
ସିଦ୍ଧେଷୁ କିନ୍ନରେଂଦ୍ରେଷୁ ପତତ୍ରିଷୁ ଚ ସର୍ଵତଃ ॥ 41 ॥
ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵକାଲେଷୁ ନାସ୍ତି ସଃ ।
ୟୋ ରାମଂ ପ୍ରତିୟୁଧ୍ୟେତ ଵିଷ୍ଣୁତୁଲ୍ୟପରାକ୍ରମମ୍ ॥ 42 ॥
ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵରସ୍ୟୈଵଂ କୃତ୍ଵା ଵିପ୍ରିୟମୁତ୍ତମମ୍ ।
ରାମସ୍ୟ ରାଜସିଂହସ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭଂ ତଵ ଜୀଵିତମ୍ ॥ 43 ॥
ଦେଵାଶ୍ଚ ଦୈତ୍ୟାଶ୍ଚ ନିଶାଚରେଂଦ୍ର ଗଂଧର୍ଵଵିଦ୍ୟାଧରନାଗୟକ୍ଷାଃ ।
ରାମସ୍ୟ ଲୋକତ୍ରୟନାୟକସ୍ୟ ସ୍ଥାତୁଂ ନ ଶକ୍ତାସ୍ସମରେଷୁ ସର୍ଵେ ॥ 44 ॥
ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵୟଂଭୂଶ୍ଚତୁରାନନୋ ଵା ରୁଦ୍ରସ୍ତ୍ରିଣେତ୍ରସ୍ତ୍ରିପୁରାଂତକୋ ଵା ।
ଇଂଦ୍ରୋ ମହେଂଦ୍ରସ୍ସୁରନାୟକୋ ଵା ତ୍ରାତୁଂ ନ ଶକ୍ତା ୟୁଧି ରାମଵଧ୍ୟମ୍ ॥ 45 ॥
ସ ସୌଷ୍ଠଵୋପେତମଦୀନଵାଦିନଃ କପେର୍ନିଶମ୍ୟାପ୍ରତିମୋଽପ୍ରିୟଂ ଵଚଃ ।
ଦଶାନନଃ କୋପଵିଵୃତ୍ତଲୋଚନଃ ସମାଦିଶତ୍ତସ୍ୟ ଵଧଂ ମହାକପେଃ ॥ 46 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ଏକପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
