View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 5.51 Sundara Kanda - Sarga 51

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha ēkapañchāśassargaḥ ।

taṃ samīkṣya mahāsattvaṃ sattvavānharisattamaḥ ।
vākyamarthavadavyagrastamuvācha daśānanam ॥ 1 ॥

ahaṃ sugrīvasandēśādiha prāptastavālayam ।
rākṣasēndra harīśastvāṃ bhrātā kuśalamabravīt ॥ 2 ॥

bhrātuśśṛṇu samādēśaṃ sugrīvasya mahātmanaḥ ।
dharmārthōpahitaṃ vākyamiha chāmutra cha kṣamam ॥ 3 ॥

rājā daśarathō nāma rathakuñjaravājimān ।
pitēva bandhurlōkasya surēśvarasamadyutiḥ ॥ 4 ॥

jyēṣṭhastasya mahābāhuḥ putraḥ priyakaraḥ prabhuḥ ।
piturnidēśānniṣkrāntaḥ praviṣṭō daṇḍakāvanam ॥ 5 ॥

lakṣmaṇēna saha bhrātrā sītayā chāpi bhāryayā ।
rāmō nāma mahātējā dharmyaṃ panthānamāsthitaḥ ॥ 6 ॥

tasya bhāryā vanē naṣṭā sītā patimanuvratā ।
vaidēhasya sutā rājñō janakasya mahātmanaḥ ॥ 7 ॥

sa mārgamāṇastāṃ dēvīṃ rājaputraḥ sahānujaḥ ।
ṛśyamūkamanuprāptaḥ sugrīvēṇa samāgataḥ ॥ 8 ॥

tasya tēna pratijñātaṃ sītāyāḥ parimārgaṇam ।
sugrīvasyāpi rāmēṇa harirājyaṃ nivēditam ॥ 9 ॥

tatastēna mṛdhē hatvā rājaputrēṇa vālinam ।
sugrīvaḥ sthāpitō rājyē haryṛkṣāṇāṃ gaṇēśvaraḥ ॥ 10 ॥

tvayā vijñātapūrvaścha vālī vānarapuṅgavaḥ ।
rāmēṇa nihatassaṅkhyē śarēṇaikēna vānaraḥ ॥ 11 ॥

sa sītāmārgaṇē vyagrassugrīvaḥ satyasaṅgaraḥ ।
harīn samprēṣayāmāsa diśassarvā harīśvaraḥ ॥ 12 ॥

tāṃ harīṇāṃ sahasrāṇi śatāni niyutāni cha ।
dikṣu sarvāsu mārgantē hyadhaśchōpari chāmbarē ॥ 13 ॥

vainatēyasamāḥ kēchitkēchittatrānilōpamāḥ ।
asaṅgagatayaśaśīghrā harivīrā mahābalāḥ ॥ 14 ॥

ahaṃ tu hanumānnāma mārutasyaurasassutaḥ ।
sītāyāstu kṛtē tūrṇaṃ śatayōjanamāyatam ॥ 15 ॥

samudraṃ laṅghayitvaiva tāṃ didṛkṣurihāgataḥ ।
bhramatā cha mayā dṛṣṭā gṛhē tē janakātmajā ॥ 16 ॥

tadbhavān dṛṣṭadharmārthastapaḥkṛtaparigrahaḥ ।
paradārān mahāprājña nōparōddhuṃ tvamarhasi ॥ 17 ॥

na hi dharmaviruddhēṣu bahvapāyēṣu karmasu ।
mūlaghātiṣu sajjantē buddhimantō bhavadvidhāḥ ॥ 18 ॥

kaścha lakṣmaṇamuktānāṃ rāmakōpānuvartinām ।
śarāṇāmagrataḥ sthātuṃ śaktō dēvāsurēṣvapi ॥ 19 ॥

na chāpi triṣu lōkēṣu rājanvidyēta kaśchana ।
rāghavasya vyalīkaṃ yaḥ kṛtvā sukhamavāpnuyāt ॥ 20 ॥

tat trikālahitaṃ vākyaṃ dharmyamarthānubandhi cha ।
manyasva naradēvāya jānakī pratidīyatām ॥ 21 ॥

dṛṣṭā hīyaṃ mayā dēvī labdhaṃ yadiha durlabham ।
uttaraṃ karma yachChēṣaṃ nimittaṃ tatra rāghavaḥ ॥ 22 ॥

lakṣitēyaṃ mayā sītā tathā śōkaparāyaṇā ।
gṛhya yāṃ nābhijānāsi pañchāsyāmiva pannagīm ॥ 23 ॥

nēyaṃ jarayituṃ śakyā sāsurairamarairapi ।
viṣasaṃsṛṣṭamatyarthaṃ bhuktamannamivaujasā ॥ 24 ॥

tapassantāpalabdhastē yō'yaṃ dharmaparigrahaḥ ।
na sa nāśayituṃ nyāyya ātmaprāṇaparigrahaḥ ॥ 25 ॥

avadhyatāṃ tapōbhiryāṃ bhavān samanupaśyati ।
ātmanaḥ sāsurairdēvairhētustatrāpyayaṃ mahān ॥ 26 ॥

sugrīvō na hi dēvō'yaṃ nāsurō na cha rākṣasaḥ ।
na dānavō na gandharvō na yakṣō na cha pannagaḥ ॥ 27 ॥

tasmātprāṇaparitrāṇaṃ kathaṃ rājankariṣyasi ।
na tu dharmōpasaṃhāramadharmaphalasaṃhitam ॥ 28 ॥

tadēva phalamanvēti dharmaśchādharmanāśanaḥ ।
prāptaṃ dharmaphalaṃ tāvadbhavatā nātra saṃśayaḥ ।
phalamasyāpyadharmasya kṣipramēva prapatsyasē ॥ 29 ॥

janasthānavadhaṃ buddhvā buddhvā vālivadhaṃ tathā ॥ 30 ॥

rāmasugrīvasakhyaṃ cha budhyasva hitamātmanaḥ ।
kāmaṃ khalvahamapyēkassavājirathakuñjarām ॥ 31 ॥

laṅkāṃ nāśayituṃ śaktastasyaiṣa tu na niśchayaḥ ।
rāmēṇa hi pratijñātaṃ haryṛkṣagaṇasannidhau ॥ 32 ॥

utsādanamamitrāṇāṃ sītā yaistu pradharṣitā ।
apakurvan hi rāmasya sākṣādapi purandaraḥ ॥ 33 ॥

na sukhaṃ prāpnuyādanyaḥ kiṃ punastvadvidhō janaḥ ।
yāṃ sītētyabhijānāsi yēyaṃ tiṣṭhati tē vaśē ॥ 34 ॥

kālarātrīti tāṃ viddhi sarvalaṅkāvināśinīm ।
tadalaṃ kālapāśēna sītāvigraharūpiṇā ॥ 35 ॥

svayaṃ skandhāvasaktēna kṣēmamātmani chintyatām ।
sītāyāstējasā dagdhāṃ rāmakōpaprapīḍitām ॥ 36 ॥

dahyamānāmimāṃ paśya purīṃ sāṭṭapratōlikām ।
svāni mitrāṇi mantrīṃścha jñātīn bhrātrūn sutān hitān ॥ 37 ॥

bhōgāndārāṃścha laṅkāṃ cha mā vināśamupānaya ।
satyaṃ rākṣasarājēndra śṛṇuṣva vachanaṃ mama ॥ 38 ॥

rāmadāsasya dūtasya vānarasya viśēṣataḥ ।
sarvān lōkān susaṃhṛtya sabhūtān sacharācharān ॥ 39 ॥

punarēva tathā sraṣṭuṃ śaktō rāmō mahāyaśāḥ ।
dēvāsuranarēndrēṣu yakṣarakṣōgaṇēṣu cha ॥ 40 ॥

vidyādharēṣu sarvēṣu gandharvēṣūragēṣu cha ।
siddhēṣu kinnarēndrēṣu patatriṣu cha sarvataḥ ॥ 41 ॥

sarvabhūtēṣu sarvatra sarvakālēṣu nāsti saḥ ।
yō rāmaṃ pratiyudhyēta viṣṇutulyaparākramam ॥ 42 ॥

sarvalōkēśvarasyaivaṃ kṛtvā vipriyamuttamam ।
rāmasya rājasiṃhasya durlabhaṃ tava jīvitam ॥ 43 ॥

dēvāścha daityāścha niśācharēndra gandharvavidyādharanāgayakṣāḥ ।
rāmasya lōkatrayanāyakasya sthātuṃ na śaktāssamarēṣu sarvē ॥ 44 ॥

brahmā svayambhūśchaturānanō vā rudrastriṇētrastripurāntakō vā ।
indrō mahēndrassuranāyakō vā trātuṃ na śaktā yudhi rāmavadhyam ॥ 45 ॥

sa sauṣṭhavōpētamadīnavādinaḥ kapērniśamyāpratimō'priyaṃ vachaḥ ।
daśānanaḥ kōpavivṛttalōchanaḥ samādiśattasya vadhaṃ mahākapēḥ ॥ 46 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē ēkapañchāśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: