શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ ષણ્ણવતિતમસ્સર્ગઃ ।
આર્તાનાંરાક્ષસીનાંતુલંકાયાંવૈકુલેકુલે ।
રાવણઃકરુણંશબ્દંશુશ્રાવપરિદેવિતમ્ ॥ 1 ॥
સ તુદીર્ઘંવિનિઃશ્વસ્યમુહૂર્તંધ્યાનમાસ્થિતઃ ।
બભૂવપરમક્રુદ્ધોરાવણોભીમદર્શનઃ ॥ 2 ॥
સંદશ્યદશનૈરોષ્ઠંક્રોધસમ્રક્તલોચનઃ ।
રાક્ષસૈરપિદુર્દર્શઃકાલાગ્નિરિવમૂર્છિતઃ ॥ 3 ॥
ઉવાચ ચ સમીપસ્થાન્રાક્ષસાન્રાક્ષસેશ્વરઃ ।
ક્રોધાવ્યક્તકથસ્તત્રનિર્દહન્નિવચક્ષુષા ॥ 4 ॥
મહોદરંમહાપાર્શ્વંવિરૂપાક્ષં ચ રાક્ષસમ્ ।
શીઘ્રંવદતસૈન્યાનિનિર્યાતેતિમમાજ્ઞયા ॥ 5 ॥
તસ્યતદ્વચનંશ્રુત્વારાક્ષસાસ્તેભયાર્દિતાઃ ।
ચોદયામાસુરવ્યગ્રાન્રાક્ષસાંસ્તાન્નૃપાજ્ઞયા ॥ 6 ॥
તેતુસર્વેતથેત્યુક્ત્વારાક્ષસાભીમદર્શનાઃ ।
કૃતસ્વસ્ત્વયનાઃસર્વેતેરણાભિમુખાયયુઃ ॥ 7 ॥
પ્રતિપૂજ્યયથાન્યાયંરાવણંતેમહારથાઃ ।
તસ્થુઃપ્રાંજલયઃસર્વેભર્તુર્વિજયકાંક્ષિણઃ ॥ 8 ॥
અથોવાચપ્રહસ્યૈતાન્રાવણઃક્રોધમૂર્છિતઃ ।
મહોદરમહાપાર્શ્વૌવિરૂપાક્ષં ચ રાક્ષસમ્ ॥ 9 ॥
અદ્યબાણૈર્ધનુર્મુક્સ્સૈર્યુગાંતાદિત્યસન્નિભૈઃ ।
રાઘવંલક્ષ્મણંચૈવનેષ્યામિયમસાદનમ્ ॥ 10 ॥
ખરસ્યકુંભકર્ણસ્યપ્રહસેંદ્રજિતોસ્તથા ।
કરિષ્યામિપ્રતીકારમદ્યશત્રુવધાદહમ્ ॥ 11 ॥
નૈવાંતરિક્ષં ન દિશો ન નદ્યૌર્નાપિસાગરાઃ ।
પ્રકાશત્વંગમિષ્યંતિમદ્બાણજલદાવૃતાઃ ॥ 12 ॥
અદ્યવાનરમુખ્યાનાંતાનિયૂથાનિભાગશઃ ।
ધનુષાશરજાલેનવધિષ્યામિપતત્રિણા ॥ 13 ॥
અદ્યવાનરસૈન્યાનિરથેનપવનૌજસા ।
ધનુસ્સમુદ્રાદુદ્ભૂતૈર્મથિષ્યામિશરોર્મિભિઃ ॥ 14 ॥
વ્યાકોશપદ્મવક્ત્રાણિપદ્મકેસરવર્ચસામ્ ।
અદ્યયૂથતટાકાનિગજવત્પ્રમથામ્યહમ્ ॥ 15 ॥
સશરૈરદ્યવદનૈસ્સંખ્યેવાનરયૂથપાઃ ।
મંડયિષ્યંતિવસુધાંસનાલૈરિવપંકજૈઃ ॥ 16 ॥
અદ્યયૂથપ્રચંડાનાંહરીણાંદ્રુમયોધિનામ્ ।
મુક્તેનૈકેષુણાયુદ્ધેભેત્સ્યામિ ચ શતંશતમ્ ॥ 17 ॥
હતોભર્તાહતોભ્રાતાયાસાં ચ ચતનયોહતઃ ।
વધેનાદ્યરિપોસ્તાસાંકરોમ્યશ્રુપ્રમાર્જનમ્ ॥ 18 ॥
અદ્યમદ્ભાણનિર્ભિન્નૈઃપ્રકીર્ણૈર્ગતચેતનૈઃ ।
કરોમિવાનરૈર્યુદ્ધેયત્નાવેક્ષ્યતલાંમહીમ્ ॥ 19 ॥
અદ્યગોમયવોગૃધ્રાશ્ચયે ચ માંસાશિનોઽપરે ।
સર્વાંસ્તાંસ્તર્પયિષ્યામિશત્રુમાંસૈશ્શરાર્દિતૈઃ ॥ 20 ॥
કલ્પ્યતાંમેરથંશીઘ્રંક્ષિપ્રમાનીયતાંધનુઃ ।
અનુપ્રયાંતુમાંયુદ્ધેયેઽત્રશિષ્ટાનિશાચરાઃ ॥ 21 ॥
તસ્યતદ્વચનંશ્રુત્વામહાપાર્શ્વોઽબ્રવીદ્વચઃ ।
બલાધ્યક્ષાન્ સ્થિથાંસ્તત્રબલંસંત્વર્યતામિતિ ॥ 22 ॥
બલાધ્યક્ષાસ્તુસમ્રબ્દારાક્ષસાંસ્તાન્ ગૃહેગૃહે ।
ચોદયંતઃપરિયયુર્લંકાંલઘુપરાક્રમાઃ ॥ 23 ॥
તતોમુહૂર્તાન્નિષ્પેતૂરાક્ષસાભીમદર્શનાઃ ।
નદંતોભીમવદનાનાનાપ્રહરણૈર્ભુજૈઃ ॥ 24 ॥
અસિભિઃપટ્ટસૈઃ શૂલૈર્ગદાભિર્મુસલૈર્હલૈઃ ।
શક્તિભિસ્તીક્ષ્ણધારાભિર્મહદ્ભિઃ કૂટમુદ્ગરૈઃ ॥ 25 ॥
યષ્ટિભિર્વિમલૈશ્ચક્રૈર્નિશિતૈશ્ચપરશ્વથૈઃ ।
ભિંદિપાલૈઃશતઘ્નીભિરન્યૈશ્ચાપિવરાયુધૈઃ ॥ 26 ॥
અથાનયદ્બલાધ્યક્ષસ્સત્વરોરાવણાજ્ઞયા ।
દ્રુતંસૂતસમાયુક્તંયુક્તાષ્ટતુરગંરથમ્ ।
આરુરોહતદાભીમોદીપ્યમાનંસ્વતેજસા ॥ 27 ॥
તતઃપ્રયાતસ્સહસારાક્ષસૈર્ભહુભિર્વૃતઃ ॥ 28 ॥
રાવણઃસત્ત્વગાંભીર્યાદ્દારયન્નિવમેદિનીમ્ ।
રાવણેનાભ્યનુજ્ઞાતૌમહાપાર્શ્વમહોદરૌ ।
વિરૂપાક્ષશ્ચદુર્ધર્ષોરથાનારુરુહુસ્તદા ॥ 29 ॥
મોક્ષિતન્ ચાત્મનો દૃષ્ટ્વા પ્રહારં તેન રક્ષસા ।
સ દદર્શાંતરન્ તસ્ય વિરૂપાક્ષસ્ય વાનરઃ ॥ 30 ॥
તતોયુદ્ધાયતેજસ્વીરક્ષોગણબલૈર્વૃતઃ ।
નિર્યયાવુદ્યતધનુઃકાલાંતકયમોપમઃ ॥ 31 ॥
તતઃપ્રજવિતાશ્વેનરથેન સ મહારથઃ ।
દ્વારેણનિર્યયૌતેનયત્રતૌરામલક્ષ્મણૌ ॥ 32 ॥
તતોનષ્ટપ્રભઃસૂર્યોદિશશ્ચતિમિરાવૃતાઃ ।
દ્વિજાશ્ચનેદુર્ઘોરાશ્ચસંચચાલ ચ મેદિની ॥ 33 ॥
વવર્ષરુધિરંદેવશ્ચસ્ખલુશ્ચતુરંગમાઃ ।
ધ્વજાગ્રેન્યપતદ્ગૃધ્રોવિનેદુશ્ચાશિવાઃશિવાઃ ॥ 34 ॥
નયનંચાસ્ફુરદ્વામંવામોબાહુરકંપત ।
વિવર્ણવદનશ્સાકતિંચિદભ્રશ્યતસ્વનઃ ॥ 35 ॥
તતોનિષ્પતતોયુદ્ધેદશગ્રીવસ્યરક્ષસઃ ।
રણેનિધનશંસીનિરૂપાણ્યેતાનિજજ્ઞિરે ॥ 36 ॥
અંતરિક્ષાત્પપાતોલ્કાનિરાઘતસમનિર્ઘાસ્વના ।
વિનેદુરશિવાગૃધ્રાવાયસૈરભિમિશ્રિતાઃ ॥ 37 ॥
એતાનચિંતયન્ઘોરાનુત્પાતાન્સમવસ્થિતાન્ ।
નિર્યયૌરાવણોમોહાદ્વધાર્થંકાલચોદિતઃ ॥ 38 ॥
તેષાંતુરથઘોષેણરાક્ષસાનાંમહાત્મનામ્ ।
વાનરાણામપિચમૂર્યુદ્ધાયૈવાભ્યવર્તત ॥ 39 ॥
તેષાંતુતુમુલંયુદ્ધંબભૂવકપિરક્ષસામ્ ।
અન્યોન્યમાહ્વયાનાનાંક્રુદ્ધાનાંજયમિચ્છતામ્ ॥ 40 ॥
તતઃક્રુદ્ધોદશગ્રીવશ્શરૈઃકાંચનભૂષણૈઃ ।
વાનરાણામનીકેષુચકારકદનંમહત્ ॥ 41 ॥
વિકૃત્તશિરસઃકેચિદ્રાવણેનવલીમુખાઃ ।
કેચિદ્વિચ્છિન્નહૃદયાઃકેચિચ્છ્રોત્રવિવર્જિતાઃ ॥ 42 ॥
નિરુચ્છવાસાહતાઃકેચિત્કેચિત્પાર્શ્વેષુદારિતાઃ ।
કેચિદ્વિભિન્નશિરસઃકેચિચ્ચક્ષુર્વિનાકૃતાઃ ॥ 43 ॥
દશાનનઃક્રોધવિવૃત્તનેત્રોયતોયતોઽભ્યેતિરથેવસંખ્યે ।
તતસ્તતસ્તસ્યશરપ્રવેગંસોઢું ન શેકુર્હરિયૂથપાસ્તે ॥ 44 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે ષણ્ણવતિતમસ્સર્ગઃ ॥
